ଏ ଉତ୍ତମ କଥାରେ, ହେ ସୂର୍ୟପୁତ୍ର, ସମସ୍ତ ଶୁଭ ନକ୍ଷତ୍ରମାନେ ଯେପରିକି ରୋହିଣୀ, ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ମରୁତ୍ୱତୀ, ସାଧ୍ୟା ଓ ପବିତ୍ର ବିଶ୍ୱେଶାଙ୍କୁ ଗଣନା କରାଯାଏ । ଏହିପରି, ଦେବୀ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପୂର୍ବରୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି କରାଯାଇଥିଲା । ଏହି ପାଞ୍ଚଜଣୀ, ରାଜନ୍, ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଓ ପବିତ୍ର । ଏହି ଶୁଭ ଓ ଧର୍ମମୟୀ ସୁନ୍ଦରୀ ଜନନୀଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମା, ଯିଏ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଜାଣନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଚୟନ କରିଥିଲେ ଓ ଏହି ମହିଳା ଇଚ୍ଛାମୂଳକ ରୂପ ଧାରଣ କରିପାରୁଥିଲେ । ସେ ଦୟାଳୁ ଓ ସୁରଭି ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହୋଇ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଥିଲେ । ଏହାପରେ, ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କ ସହିତ ସଂଯୁକ୍ତ ହେଲେ । ସୃଷ୍ଟିର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଓ ଗାଇମାନଙ୍କ ପାଇଁ, ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠା, ସୁରଭିଙ୍କୁ ଦ୍ୱାରା ଧୂମ ସଦୃଶ ଓ ବିଶାଳ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁତ୍ରମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ । ସେମାନେ ରାତି ଓ ଗୋଧୂଳି ମେଘ ସଦୃଶ କଳା ଓ ତୀବ୍ର ଶକ୍ତିରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ, ଦୌଡ଼ିବା ଓ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଦୋଷ ଦେଉଥିଲେ । ସେମାନଙ୍କର ଏହି କ୍ରନ୍ଦନ ଓ ଦୌଡ଼ିବା ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ରୁଦ୍ର ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ; ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ତୃତୀୟ ହେଲେ ନିରୃତି, ଶମ୍ଭୁ ଓ ଅପରାଜିତ । ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ରୁଦ୍ରମାନେ ହେଲେ: ମୃଗବ୍ୟାଧ, କପର୍ଦ୍ଦୀ, ଦହନ, ଈଶ୍ୱର, ଅହିର୍ବୁଧ୍ନ୍ୟ, ପୂଜ୍ୟ କପାଳୀ ଓ ପିଙ୍ଗଳ । ଏହି ଗ୍ୟାରା (ଏଗାର) ରୁଦ୍ର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନାୟକ ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ । ସେହି ସୁରଭିଙ୍କୁ ଦ୍ୱାରା ଗାଇମାନେ ଓ ଯଜ୍ଞର ପତିମାନେ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ । ସୁରଭିଙ୍କୁ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଶକ୍ତି, ଅବିନାଶୀ ଗୋମାନେ, ଛାଗ, ହଂସ ଓ ଉତ୍ତମ ଅମୃତ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମ ନେଲା । ଉତ୍ତମ ସୁରସାଙ୍କୁ ଦ୍ୱାରା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଔଷଧିମାନେ, ଧର୍ମଙ୍କୁ ଦ୍ୱାରା ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ କାମ, ସାଧ୍ୟାଙ୍କୁ ଦ୍ୱାରା ସାଧ୍ୟମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ । ଭବ, ପ୍ରଭବ, ଈଶ, ଦାନବ ନାଶକ, ଅରୁଣ, ଆରୁଣି, ବିଶ୍ୱାବସୁ, ବଳ, ଧ୍ରୁବ, ହବିଷ୍ୟ, ବିତାନ, ବିଧାନ, ଶମିତ, ବତ୍ସର, ଭୂତି ଓ ସମସ୍ତ ଦାନବ ନାଶକ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ । ସୁପର୍ବାଣ, ବୃହତ୍କାନ୍ତି, ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର ସମ୍ମାନିତ ସାଧ୍ୟମାନେ ଓ ଦେବୀ, ବାସବଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରି, ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ । ପ୍ରଥମେ ଭଲ ବର, ଦ୍ୱିତୀୟ ଅବିନାଶୀ ଧ୍ରୁବ, ତୃତୀୟ ବିଶ୍ୱାବସୁ, ଚତୁର୍ଥ ସୋମ ଏବଂ ତାଙ୍କ ପରେ ଯଥାଶକ୍ତି ଯମ, ସପ୍ତମ ବାୟୁ, ଅଷ୍ଟମ ନିରୃତି ଓ ବସୁମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ । ଏହା ସୁଦେବୀଙ୍କୁ ଦ୍ୱାରା ଧର୍ମର ସନ୍ତାନ ଥିଲେ; ବିଶ୍ୱାଙ୍କୁ ଦ୍ୱାରା ବିଶ୍ୱେଦେବମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ଏହିପରି କହାଯାଏ । ଡକ୍ଷ, ବଳଶାଳୀ ପୁଷ୍କରସ୍ୱନ, ଚକ୍ଷୁଷ ମନୁ, ମଧୁ ଓ ମହାନ ନାଗ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମ ନେଲେ । ବିଶ୍ରାନ୍ତକ, ଯୁବା ଓ ଶାନ୍ତ ଦେହ, ବିଶ୍ଖମ୍ଭ, ସୂର୍ୟ ସଦୃଶ ତେଜସ୍ୱୀ ଗରୁଡ଼ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ । ବିଶ୍ୱେଦେବମାନଙ୍କ ମାତା ବିଶ୍ୱେଦେବମାନେ ଜନ୍ମ ଦେଲେ; ମରୁତ୍ୱତୀ ମରୁତ୍ୱତଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ଦେବମାନେ ଜନ୍ମ ଦେଲେ । ଅଗ୍ନି, ଚକ୍ଷୁ, ସୂର୍ୟ, ଆଲୋକ, ସାବିତ୍ରୀ, ମିତ୍ର, ଅମର, ବାଣବର୍ଷୀ, ସୁକର୍ଷ, ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ । ବିରାଜ, ବାଣୀ, ବିଶ୍ୱାବସୁ, ମତି, ଅଶ୍ୱମିତ୍ର, ଚିତ୍ରରଶ୍ମି, ନିଷଧନ ଓ ରାଜନ୍ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ । ହୂୟନ୍ତ, ବାଡବ, ଚାରିତ୍ର, ମନ୍ଦପନ୍ନଗ, ବୃହନ୍ତ, ବୃହଦ୍ରୂପ ଓ ପୂତନାନୁଗ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ । ମରୁତ୍ୱତୀ ପୂର୍ବରୁ ଏହି ମରୁତ୍ମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଥିଲେ; ଅଦିତି କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ଦ୍ୱାରା ବାରଟି ଆଦିତ୍ୟଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ । ସେମାନେ ହେଲେ: ଇନ୍ଦ୍ର, ବିଷ୍ଣୁ, ଭଗ, ତ୍ୱଷ୍ଟା, ବରୁଣ, ଅର୍ୟମାନ, ରବି, ପୂଷା, ମିତ୍ର, ଧନଦ, ଧାତୃ ଓ ପର୍ଜନ୍ୟ । ଏହି ବାରଟି ଆଦିତ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗବାସୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଦୁଇ ଉତ୍ତମ ଆଦିତ୍ୟ ପୁତ୍ର ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମ ନେଲେ । ସେମାନେ ତପସ୍ୟା ଓ ଧର୍ମରେ ବିଶେଷ, ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗରେ ସମ୍ମାନିତ; ଦନୁ ଦାନବମାନେଁ, ଦିତି ଦୈତ୍ୟମାନେଁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ । କାଳା କାଳକେୟ ଅସୁରମାନେଁ, ସୁରସା ବିଶାଳ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁତ୍ରମାନେଁ, ଅଳ୍ପ ଆୟୁ ଥିବା ରୋଗମାନେଁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ । ସିଂହିକା ଗ୍ରହମାନେଁ ମାତା, ଗନ୍ଧର୍ବମାନେଁ ମୁନିଙ୍କ ସନ୍ତାନ; ତାମ୍ରା ଅପ୍ସରାମାନେଁ ମାତା, ଧର୍ମଶୀଳ ବନ୍ଧୁ, ହେ ଭାରତବଂଶୀ । କ୍ରୋଧା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ପିଶାଚ, ଯକ୍ଷ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେଁ ଜନ୍ମ ନେଲେ । ଚତୁଷ୍ପଦ ପଶୁମାନେଁ, ସୁଗନ୍ଧିତ ଗାଈମାନେଁ, ସୁପର୍ଣ୍ଣ ଓ ପକ୍ଷୀମାନେଁ ଭିନ୍ନାତା ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ । କଦ୍ରୁ ଦେବୀ ସମସ୍ତ ପାହାଡ଼ ଓ ସର୍ପମାନେଁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ । ଏପରି ଭାବେ, ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ ବିକାଶ ପାଇଲା, ହେ ଶତ୍ରୁଦଳନ । ଏହାପରେ, ହେ ରାଜନ୍, ପୌଷ୍କର ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଅବତାର ହେଲା; ଏହି ପୌଷ୍କର ଅବତାରକୁ ମୁଁ, ଦ୍ୱୈପାୟନ, ତୁମକୁ କହିଛି । ପୁରାତନ ପୁରୁଷ ବିଷ୍ଣୁ, ହରି, ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଅନୁକ୍ରମରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି, ଯେଉଁଥିରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷିମାନେ ସ୍ତୁତି କରିଛନ୍ତି । ଯିଏ ଏହି ପ୍ରମୁଖ ପୁରାଣକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାର ସହିତ ଶ୍ରବଣ କରେ, ସେ ରାଗରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଉତ୍ତମ ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ, ଏଉଁଥିରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଫଳ ଉପଭୋଗ କରେ । ଯିଏ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦୃଷ୍ଟି, ମନ, ବାଣୀ ଓ କ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସନ୍ନ କରେ, କୃଷ୍ଣ ସେଉଁଥିରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି । ରାଜା ସ୍ୱାଧୀନତା ପାଏ, ଦରିଦ୍ର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଧନ ଲଭେ, ଅଲ୍ପାୟୁ ଲୋକ ଦୀର୍ଘାୟୁ ପାଏ, ପୁତ୍ର ଆଶା କରୁଥିବା ପିତାକୁ ପୁତ୍ର ମିଳେ । ଯଜ୍ଞ, ବେଦ, କାମନା ଓ ବିଭିନ୍ନ ତପସ୍ୟା ଲଭ୍ୟ; ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତ ଭିନ୍ନ ଧର୍ମ ଓ ଧନ ଲଭେ । ଯେଉଁଠାରେ ଯାହା ଇଚ୍ଛା କରି, ସେ ଏହି ପୌଷ୍କରକ ହରିର ନାମକୁ ପଢ଼ି ବାଞ୍ଛିତ ଫଳ ପାଏ । ହେ ରାଜନ୍, ସେଉଁଠାରେ କୌଣସି ଅପମଙ୍ଗଳ ନାହିଁ; ଏହି ପୌଷ୍କରକ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଅବତାର ତୁମକୁ ମୁଁ ବ୍ୟାସଙ୍କୁ ଶୁଣି କଥାହେବା ପରି କହିଛି ।