ବ୍ରହ୍ମା, ତାଙ୍କ ତପସ୍ୟା, ତେଜ, ଶ୍ରୀ, ଓ ନିୟମ ଦ୍ୱାରା, ନିଜ ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏକ ଦେବୀଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଜଗତ ସୃଷ୍ଟି କରିବାର କ୍ଷମତା ଥିଲେ। ସେଠାରେ ସେଉଁଠି ଏହି ଦେବୀଙ୍କ ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ, ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ ଓ ଆନନ୍ଦ ପାଉଥିଲେ। ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା ବେଦରେ ପୂଜିତ ତିନି ପଦ ବିଶିଷ୍ଟ ଗାୟତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ। ଏହି ଗାୟତ୍ରୀରୁ ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରଜାପତିମାନେ ଓ ସମୁଦ୍ରମାନେ ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ଏବଂ ଚାରି ବେଦ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କ ସମାନ ଦେଖାଯାଉଥିବା ପୁଅମାନେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପ୍ରଭୁମାନେ, ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ଯାହାଠାରୁ ସମସ୍ତ ଜଗତ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ପ୍ରଥମେ, ସେ ନିଜ ତପସ୍ୟାଶୀଳ ପୁଅ ବିଶ୍ୱେଶ, ଯିଏକି ଧର୍ମ ନାମରେ ପରିଚିତ, ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ର ଓ ଗୁଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ଏହାପରେ ଡକ୍ଷ, ମରୀଚି, ଅତ୍ରି, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, ପୁଲହ, କ୍ରତୁ, ବଶିଷ୍ଠ, ଗୌତମ, ଭୃଗୁ, ଅଙ୍ଗିରାସ ଓ ମନୁଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ଏମାନେ ଅଦ୍ଭୁତ ପୂର୍ବଜ ଋଷି, ଏହି ମହାମୁନିମାନେ ତେରଟି ଧର୍ମକୁ ଅଙ୍ଗୀକାର କରିଥିଲେ। ଡକ୍ଷଙ୍କ ଦ୍ୱାଦଶ କନ୍ୟା—ଅଦିତି, ଦିତି, ଦନୁ, କାଳ, ଅନାୟୁ, ସିଂହିକା, ମୁନି, ତାମ୍ରା, କ୍ରୋଧା, ସୁରତା, ବିନତା ଓ କଦ୍ରୁ—ସୃଷ୍ଟି ହେଲେ। ମରୀଚିଙ୍କ ପୁଅ କଶ୍ୟପ, ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମିଥିଲେ। ଡକ୍ଷ ଏହି ଦ୍ୱାଦଶ କନ୍ୟାଙ୍କୁ କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ମୁନିମାନେ ତାରାମାନେ ସୋମଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ—ଯେଉଁମାନେ ରୋହିଣୀ ଆଦି ଶୁଭ୍ର ତାରାମାନେ, ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ମରୁତ୍ବତୀ, ସାଧ୍ୟା, ଓ ଶୁଭ୍ର ବିଶ୍ୱେଶା ମାନେ ଅନ୍ତର୍ଗତ। ବ୍ରହ୍ମା ସରସ୍ୱତୀକୁ ମଧ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ। ଏହି ପାଞ୍ଚ ଦେବୀ, ରାଜନ୍, ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ଉତ୍ତମ। ଏହି ଶୁଭ୍ର, ଧର୍ମମୟୀ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ, ଯିଏ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଯେକୌଣସି ରୂପ ଧାରଣ କରିପାରିଥିଲେ, ବ୍ରହ୍ମା ଦେଇଥିଲେ। ସେ ଦେବୀ, ଦୟାଳୁ ସୁରଭି ନାମରେ ପରିଚିତ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖୀନ କଲେ ଓ ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କ ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ। ସୃଷ୍ଟି କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଗାଈମାନେ ପାଇଁ, ସେଉଁଠି ସୁରଭିଠାରୁ ଧୂମ ସଦୃଶ ଅନେକ ପୁଅ ଜନ୍ମିଲେ। ସେମାନେ ରାତି ଓ ସନ୍ଧ୍ୟା ମେଘ ସଦୃଶ କଳା, ତୀବ୍ର ଶକ୍ତିଶାଳୀ, କ୍ରନ୍ଦନ କରୁଥିଲେ, ଦୌଡ଼ିବା ଓ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରୁଥିଲେ। ସେମାନେ କ୍ରନ୍ଦନ ଓ ଦୌଡ଼ିବାରୁ ରୁଦ୍ର ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ; ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ତୃତୀୟ ହେଲେ ନିରୃତି, ଶମ୍ଭୁ ଓ ଅପରାଜିତ। ମୃଗବ୍ୟାଧ, କପର୍ଦ୍ଦୀ, ଦହନ, ଈଶ୍ୱର, ଅହିର୍ବୁଧ୍ନ୍ୟ, ପୂଜ୍ୟ କପାଳୀ, ଓ ପିଙ୍ଗଳ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିଲେ। ଏହି ଏଗାରୋଟି ରୁଦ୍ର, ମହାତ୍ୱ ଓ ପ୍ରଭା ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଏବଂ ସୁରଭିଠାରୁ ଗାଈ, ଯଜ୍ଞର ନାୟକମାନେ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ସୁରଭିଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶକ୍ତି, ଅବିନାଶୀ ଗୋ, ଛାଗ, ହଂସ ଓ ପରମାମୃତ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମିଲା। ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ସୁରସାଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଔଷଧିମାନେ, ଧର୍ମଠାରୁ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ କାମ, ସାଧ୍ୟାଠାରୁ ସାଧ୍ୟମାନେ ଜନ୍ମିଲେ। ଭବ, ପ୍ରଭବ, ଈଶ, ଦେତ୍ୟ ନାଶକ, ଅରୁଣ, ଆରୁଣି, ବିଶ୍ୱାବସୁ, ବଳ, ଧ୍ରୁବ, ହବିଷ୍ୟ, ବିତାନ, ବିଧାନ, ଶମିତ, ବତ୍ସର, ଭୂତି, ସମସ୍ତ ଦେତ୍ୟ ନାଶକ, ସୁପର୍ବାଣ, ବୃହତ୍କାନ୍ତି, ସାଧ୍ୟମାନେ ଓ ଦେବୀ, ବାସବଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରି, ଦେବମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ପ୍ରଥମେ ଭର, ଦ୍ୱିତୀୟ ଅବିନାଶୀ ଧ୍ରୁବ, ତୃତୀୟ ବିଶ୍ୱାବସୁ, ଚତୁର୍ଥ ସୋମ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ତାପରେ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିଅନୁଯାୟୀ ଯମ ଜନ୍ମିଲେ, ସପ୍ତମ ବାୟୁ, ଅଷ୍ଟମ ନିରୃତି, ଓ ବସୁମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ଏହି ସମସ୍ତ ଧର୍ମସନ୍ତାନ ସୁଦେବୀଠାରୁ ଜନ୍ମିଥିଲେ; ବିଶ୍ୱାଠାରୁ ବିଶ୍ୱେଦେବମାନେ ଧର୍ମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ଡକ୍ଷ, ପୁଷ୍କରସ୍ଵନ, ଚକ୍ଷୁଷ ମନୁ, ମଧୁ, ମହାସର୍ପ, ବିଶ୍ରାନ୍ତକ, ବିଶ୍କମ୍ଭ, ଗରୁଡ଼—ଯିଏ ସୂର୍ୟ ସଦୃଶ ତେଜସ୍ୱୀ—ଏମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ବିଶ୍ୱେଦେବଙ୍କ ମାଆ ବିଶ୍ୱା, ମରୁତ୍ବତୀ ମରୁତ୍ବତଙ୍କ ପୁଅମାନେ, ଅଗ୍ନି, ଚକ୍ଷୁ, ସୂର୍ୟ, ଆଲୋକ, ସାୱିତ୍ରୀ, ମିତ୍ର, ଅମର, ବାଣବର୍ଷୀ, ସୁକର୍ଷ, ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଅନେକ ଦେବମାନେ ଜନ୍ମିଲେ। ବିରାଜ, ବାଣୀ, ବିଶ୍ୱାବସୁ, ମତି, ଅଶ୍ୱମିତ୍ର, ଚିତ୍ରରଶ୍ମି, ନିଷଧନ, ହୂୟନ୍ତ, ବାଡ଼ବ, ଚାରିତ୍ର, ମଣ୍ଡପନ୍ନଗ, ବୃହନ୍ତ, ବୃହଦ୍ରୂପ, ପୂତନାନୁଗ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ମରୁତ୍ବତୀଠାରୁ ଜନ୍ମିଲେ। ଏପରି ମରୁତ୍ବତୀ ପୂର୍ବେ ଏହି ମରୁତ୍ମାନେକୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ; ଅଦିତି କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ଦ୍ୱାଦଶ ଆଦିତ୍ୟ ଦେଇଥିଲେ—ଇନ୍ଦ୍ର, ବିଷ୍ଣୁ, ଭଗ, ତ୍ୱଷ୍ଟା, ବରୁଣ, ଅର୍ୟମାନ, ରବି, ପୂଷା, ମିତ୍ର, ଧନଦା, ଧାତୃ, ପର୍ଜନ୍ୟ। ଏହି ଦ୍ୱାଦଶ ଆଦିତ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗବାସୀ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଆଦିତ୍ୟଙ୍କ ଦୁଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁଅ ସରସ୍ୱତୀଠାରୁ ଜନ୍ମିଥିଲେ, ତପସ୍ୟା ଓ ଧର୍ମରେ ଅତିଶୟ, ସ୍ୱର୍ଗରେ ମଧ୍ୟ ପୂଜିତ। ଦନୁ ଦାନବମାନେ, ଦିତି ଦୈତ୍ୟମାନେ, କାଳା କାଳକେୟ ଅସୁରମାନେ, ସୁରସା ଅପାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଅଲ୍ପଆୟୁ ରୋଗମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ସିଂହିକା ଗ୍ରହମାନେର ମାଆ, ମୁନି ଗନ୍ଧର୍ବମାନେର ପିତା, ତାମ୍ରା ଅପ୍ସରାମାନେର ମାଆ, କ୍ରୋଧାଠାରୁ ସମସ୍ତ ପିଶାଚ ଓ ପ୍ରାଣୀ, ଯକ୍ଷ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ଏଭଳି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ତପସ୍ୟା, ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତି ଓ କ୍ରମବଦ୍ଧ ସୃଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା, ସମସ୍ତ ଦେବ, ଦାନବ, ପ୍ରାଣୀ, ଔଷଧି, ଗାଈ, ଓ ଶକ୍ତିମାନ୍ତ ଜନ୍ମିଲେ, ଏବଂ ସୃଷ୍ଟିର ଏହି ଦିବ୍ୟ ଅନୁକ୍ରମ ଚାଲିଚାଲି ଆସୁଛି।