ଏହି ଉତ୍କର୍ଷ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ, ଏକ ସତ୍ୟ ଓ ଅବିନାଶୀ ବ୍ରହ୍ମାନ୍ତ, ଯାହା ଅଠର ରୂପରେ ବିଭାଜିତ, ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅବସ୍ଥାକୁ ଜନେ ଚିନ୍ତନ କରିବାକୁ ଉପଦେଶ ଦେଲେ—ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମ ଯାହା ଅଛି, ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅବସ୍ଥାକୁ ସ୍ମରଣ କରିବାକୁ। ଏହି ଶବ୍ଦଗୁଡିକୁ ଶୁଣି ବ୍ରହ୍ମା ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଗଲେ, ଏବଂ ଏଠାରେ ଜ୍ଞାନର ତେଜରେ ବ୍ରହ୍ମାର ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ପରେ, ବ୍ରହ୍ମା ମନରେ ଚିନ୍ତନ କରି ଦ୍ୱିତୀୟ ଜଗତ, ମହାପୂରୁଷ ମନରେ ଭୂମି ନାମକ ଜଗତ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ଏହା ପରେ, ତିନି କହିଲେ: “ମୁଁ କଣ କରିବି, ପ୍ରପିତାମହ?” ପ୍ରପିତାମହଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଇଁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥିତ କଲେ। ସେ ବ୍ରହ୍ମାର ଉପାସନା କରି, ମଧ୍ୟମ ଅଞ୍ଚଳରୁ ଭୂମିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅବସ୍ଥାକୁ ଯାଇ, ସେମାନଙ୍କ ଦଳରେ ଯୋଗ ଦେଲେ। ଯେତେବେଳେ ସେଇ ପୁତ୍ର ବି ଚାଲିଗଲେ, ପ୍ରଭୁ ତୃତୀୟ ପୁତ୍ର ସୃଷ୍ଟି କଲେ—ମୋକ୍ଷ ଉପାୟରେ ନିପୁଣ, ମହାପ୍ରଭା ଭୂର୍ଭୁବ ନାମକ। ଗୋପାଳନର କାର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ସେ ବି ତାଙ୍କ ପୂର୍ବପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ପଥରେ ଚଲିଗଲେ। ଏପରି, ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ତିନି ମହାତ୍ମା ପୁତ୍ରଙ୍କ ବିବରଣ ଦିଆଯାଇଛି। ଏହି ପୁତ୍ରମାନେ ସହିତ, ସେ ନିଜ ଉପାର୍ଜିତ ଅବସ୍ଥାକୁ ଗଲେ; ଆଶୀର୍ବାଦିତ ନାରାୟଣ, କପିଲା ଓ ତପସ୍ବୀଙ୍କ ପ୍ରଭୁ ବି ଏହିପରି କଲେ। ଯେତେବେଳେ ସେମାନେ ମୋକ୍ଷ ପାଇଥିଲେ, ସେହି ସମୟ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସମୟ; ତା'ପରେ, ସେ ଏକ ଅତି କଠିନ ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କଲେ। ଏହା ପରେ, ଏକମାତ୍ର ପ୍ରଭୁ ବ୍ରହ୍ମା ସନ୍ତୋଷ ନ ପାଇଲେ, ତପସ୍ୟା କରି ନିଜ ଶରୀରର ଅର୍ଧାଂଶରୁ ଏକ ଶୁଭା ଜନନୀ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ତପସ୍ୟା, ତେଜ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଓ ଶିଷ୍ୟତା ଦ୍ୱାରା ସେ ନିଜ ସମାନ ଏକ ଦେବୀ ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ଯିଏ ଜଗତ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରିବେ। ସେ ଦେବୀ ସହିତ ଏଠାରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଇ, ବ୍ରହ୍ମା ତପସ୍ୟା କରି ସନ୍ତୋଷ ପାଇଲେ; ତା'ପରେ ସେ ବେଦରେ ସମ୍ମାନିତ ତିନି ପଦ ଗାୟତ୍ରୀ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ। ପ୍ରଜାପତିମାନେ ଓ ସାଗରମାନେ ସୃଷ୍ଟି କରି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରହ୍ମା ଗାୟତ୍ରୀରୁ ଚାରି ବେଦ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ପ୍ରପିତାମହ ପରେ ନିଜ ସମାନ ପୁତ୍ରମାନେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମହାପତି, ଯାହାରୁ ଜଗତ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି, ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ପ୍ରଥମେ, ସେ ବିଶ୍ୱେଶ, ନିଜ ପୁତ୍ର ଧର୍ମ ନାମକ, ତପସ୍ୟାରେ ନିପୁଣ, ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ର ଓ ଗୁଣର ଧାରୀ, ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ଡକ୍ଷ, ମରୀଚି, ଅତ୍ରି, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, ପୁଳହ, କ୍ରତୁ, ବଶିଷ୍ଠ, ଗୌତମ, ଭୃଗୁ, ଅଙ୍ଗିରସ, ଏବଂ ମନୁ—ଏହି ସମସ୍ତ ଅଦ୍ଭୁତ ପୂର୍ବଜ ଋଷିମାନେ। ମହା ଋଷିମାନେ ଧର୍ମକୁ ଅଳିଙ୍ଗନ କରିଥିଲେ, ଯାହା ତେର ରୂପରେ ଅଛି। ଅଦିତି, ଦିତି, ଦନୁ, କାଳ, ଅନାୟୁ, ସିଂହିକା, ମୁନି, ତାମ୍ରା, କ୍ରୋଧା, ସୁରତା, ବିନତା, କଦ୍ରୁ—ଏହି ବାରଟି ଡକ୍ଷଙ୍କ ଅନ୍ୱୟ କନ୍ୟାମାନେ। ମରୀଚିଙ୍କ ପୁତ୍ର କଶ୍ୟପ, ତପସ୍ୟାରୁ ଜନ୍ମିଥିଲେ। ଡକ୍ଷ ସେଠି ସେଇ ବାରଟି କନ୍ୟା କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ଦେଲେ; ଏହି ସମୟରେ ଋଷି ସୋମଙ୍କୁ ତାରାମାନେ ଦେଲେ। ସମସ୍ତ ଶୁଭା ତାରାମାନେ, ରୋହିଣୀ ଆରମ୍ଭ କରି, ହେ ସୂର୍ୟପୁତ୍ର, ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ମାରୁତ୍ବତୀ, ସାଧ୍ୟା, ଏବଂ ବିଶ୍ୱେଶା ମଧ୍ୟରେ ଗଣନା ହୋଇଥାଏ। ଦେବୀ ସରସ୍ୱତୀ ବି ପୂର୍ବରୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲେ; ଏହି ପାଞ୍ଚ ଦେବୀ, ହେ ରାଜା, ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଶୁଭା ଓ ଧର୍ମମୟ ରୂପରେ ଶୋଭା ପାଉଥିବା ନିଜ ଜନନୀକୁ ବ୍ରହ୍ମା, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖିଥିବା, ଦେଲେ; ସେ ଏଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ଯେକୌଣସି ରୂପ ଧାରଣ କରିପାରିଥିଲେ। ସେ ଦେବୀ, ଦୟାଳୁ ଓ ସୁରଭି ନାମରେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ; ବ୍ରହ୍ମା, ଜଗତରେ ସମ୍ମାନିତ, ସେଠି ସେଉଁଠି ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ। ସୃଷ୍ଟିର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଓ ଗୋମାନେ ପାଇଁ, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସୁରଭି ଦେବୀରୁ ପୁତ୍ରମାନେ ଜନ୍ମିଲେ, ବିଶାଳ ଓ ଧୂଆଁ ସଦୃଶ। ରାତି ଓ ସାନ୍ଧ୍ୟା ମେଘ ସଦୃଶ, ତେଜରେ ଦୀପ୍ତ, ସେମାନେ ଚିତ୍କାର କରି, ଦୌଡି, ପ୍ରପିତାମହଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କଲେ। ସେମାନେ ରୁଦ୍ର ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ, କାରଣ ସେମାନେ କାନ୍ଦିଲେ ଓ ଦୌଡିଲେ; ନିରୃତି, ଶମ୍ଭୁ ଓ ଅପରାଜିତ ତୃତୀୟ ଥିଲେ। ମୃଗବ୍ୟାଧ, କପର୍ଦୀ, ଦହନ, ଈଶ୍ୱର, ଅହିର୍ବୁଧ୍ନ୍ୟ, ସମ୍ମାନିତ କପାଳୀ, ପିଙ୍ଗଳା ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି। ଏହି ଏଗାର ରୁଦ୍ର, ଦୀପ୍ତିରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅଧିକାରୀ ନାମରେ ପରିଚିତ; ସୁରଭି ଦେବୀରୁ ଗୋମାନେ ଓ ଯଜ୍ଞପତି ମଧ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲେ। ସୁରଭି ଦେବୀରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶକ୍ତି, ଅବିନାଶୀ ଗୋ, ଛୋ, ହଂସ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅମୃତ ବି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲେ। ସୁରସା ଦେବୀରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଔଷଧିମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ; ଧର୍ମରୁ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ କାମ, ସାଧ୍ୟାରୁ ସାଧ୍ୟମାନେ ଜନ୍ମିଲେ। ଭବ, ପ୍ରଭବ, ଈଶ, ଦେମନ୍ତାକ ଅସୁର ନାଶକ, ଅରୁଣ, ଆରୁଣି, ବିଶ୍ୱାବସୁ, ବଳ, ଧ୍ରୁବ। ହବିଷ୍ୟ, ବିତାନ, ବିଧାନ, ଶମିତ, ବତ୍ସର, ଭୂତି, ଅସୁର ନାଶକ। ସୁପର୍ବାଣ, ବୃହତ୍କାନ୍ତି, ସାଧ୍ୟମାନେ ଜଗତରେ ସମ୍ମାନିତ; ଦେବୀ, ବାସବ ପଥରେ ଚାଲି, ଦେବତାମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ପ୍ରଥମ ଥିଲେ ବର, ଦ୍ୱିତୀୟ ଅବିନାଶୀ ଧ୍ରୁବ, ତୃତୀୟ ବିଶ୍ୱାବସୁ, ଚତୁର୍ଥ ସୋମ ପ୍ରଭୁ। ପରେ, ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ, ଯମ ଜନ୍ମିଲେ; ସପ୍ତମ ବାୟୁ, ଅଷ୍ଟମ ନିରୃତି, ଏବଂ ଵସୁମାନେ। ଧର୍ମର ଏହି ସନ୍ତାନ ସୁଦେବୀରୁ ଜନ୍ମିଥିଲେ; ଵିଶ୍ୱା ଦେବୀରୁ ଧର୍ମର ଦ୍ୱାରା ଵିଶ୍ୱେଦେବମାନେ ଜନ୍ମିଥିଲେ, ଏହିପରି ଉଚ୍ଚାରଣ ହୋଇଛି। ଡକ୍ଷ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ପୁଷ୍କରସ୍ବନ, ଚକ୍ଷୁଷ ମନୁ, ମଧୁ ଓ ମହା ନାଗ। ଵିଶ୍ରାନ୍ତକ, ଯୁବା ଶରୀର ଥିବା, ଵିଷ୍କମ୍ଭ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରତାପ ଥିବା ଗରୁଡ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଦୃଶ ତେଜ ଥିବା। ଵିଶ୍ୱେଦେବମାନେଙ୍କ ମା ଵିଶ୍ୱେଦେବମାନେ ଜନ୍ମିଲେ; ମାରୁତ୍ବତୀ ମାରୁତ୍ବତଙ୍କ ପୁତ୍ର ଦେବମାନେ ଜନ୍ମ କଲେ। ଏପରି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ତପସ୍ୟା, ତେଜ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବୀ, ଋଷି, ଦେବତା, ଗୋ, ରୁଦ୍ର, ଅସୁର, ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପ୍ରକଟ ଓ ସୃଷ୍ଟି ହେଲା।