ଏହିପରି ଘଟଣା ଘଟିଲା—ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜଣେ ତାଙ୍କ ଦୁଇ ହାତରେ ଧରି ନେଲେ, ତେବେ ସେ ଦୁଇଜଣେ ଛୁଟିଯାଇ, ଦୁଇଟି ମୋଟା ପକ୍ଷୀ ପରି ଇଚ୍ଛାମତେ ଚଳିତ ହେଲେ। ପରେ ସେମାନେ ଦୁଇଜଣେ ଅବିନାଶୀ ପଦ୍ମନାଭ, ହୃଷୀକେଶଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଶିର ନମାଇ, ଭୟମିଶ୍ରିତ ଭାବରେ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କଲେ। ସେମାନେ କହିଲେ, “ଆମେ ତୁମକୁ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ମୂଳ, ଏକମାତ୍ର ପରମପୁରୁଷ ଭାବେ ଜାଣୁଛୁ; ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପାଇଁ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର, ଏହିଠାରେ ଆସିବାର କାରଣ ଏହି। ତୁମର ଦୃଷ୍ଟି କେବେ ଅବିଫଳ ହୁଏନାହିଁ, ତୁମେ ଅନନ୍ତ; ତେଣୁ ଆମେ ତୁମକୁ ସାକ୍ଷାତ୍ ଦେଖିବାକୁ ଏଠାରେ ଆସିଛୁ। ହେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେବ, ଶତ୍ରୁ ଦଳନ କର୍ତ୍ତା, ଆମେ ତୁମଠାରୁ ଏକ ଦାନ ଚାହୁଁଛୁ; ତୁମେ ବିଜୟୀ, ତୁମକୁ ଆମେ ପ୍ରଣାମ କରୁଛୁ।” ପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅସୁର, କ’ଣ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ତୁମେ ପୁନଃ ଜୀବନ ଦେଇ ଗୁପ୍ତ ଭାବେ ବଞ୍ଚିବାକୁ ଚାହିଲେ?” ସେମାନେ କହିଲେ, “ହେ ପ୍ରଭୁ, ଯାଁଠି ତୁମ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ କେହି ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରନାହାନ୍ତି, ଆମେ ତୁମଠାରୁ ମୃତ୍ୟୁ ଚାହୁଁଛୁ; ଆମ ପାଇଁ ତୁମର ହାତରୁ ମୃତ୍ୟୁ ଆସୁ।" ପ୍ରଭୁ କହିଲେ, “ତଥାସ୍ତୁ, ଆଗାମୀ କାଳରେ ତୁମେ ଦୁଇଜଣେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ପ୍ରମୁଖ ହେବ; ଏହି କଥା ନିଶ୍ଚିତ, ମୁଁ ଏହି ସତ୍ୟ କହୁଛି।” ଏହିପରି ଭାବେ ଦୁଇ ମହାଅସୁରଙ୍କୁ ଦାନ ଦେଇ, ଅବିନାଶୀ ମହାଦେବ, ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତାଙ୍କ ନିଜ ଉରୁ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ଯମ ଓ ଯମୀ, ଯେଉଁମାନେ ରଜସ ଓ ତମସ ଗୁଣରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଚର୍ଣ୍ଣ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ କମଳ ଉପରେ ବସି, ବ୍ରହ୍ମା, ବ୍ରହ୍ମ ଜ୍ଞାନର ମହାପଣ୍ଡିତ, ତାଙ୍କ ଦୁଇ ହାତ ଉଠାଇ, ଅତି ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ସେ ନିଜ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ତାଙ୍କର କିରଣ ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦୂର କଲେ, ସମସ୍ତ ଧର୍ମରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ, ହଜାର କିରଣ ଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଥିଲେ। ତାପରେ ଏକ ନୂତନ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଅମର ନାରାୟଣ, ଶିବଙ୍କ ରୂପ ନେଇ, ମହାପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଯୋଗଶିକ୍ଷକ ଭାବେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ସାଙ୍ଖ୍ୟ ଦର୍ଶନର ମହାପଣ୍ଡିତ କପିଳ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ। ସେମାନେ ଦୁଇଜଣେ ଆସି, ଅସୀମ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ, ଯିଏ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଓ ଅଧମ ଭେଦ ଜାଣନ୍ତି, ମହାଋଷିମାନ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ, କଥା କହିଲେ। ବ୍ରହ୍ମା, ଆତ୍ମାରେ ନିଷ୍ଠିତ, ବିଶ୍ୱରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱ କରନ୍ତି, ତିନି ଲୋକରେ ପୂଜିତ। ସେମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ବ୍ରହ୍ମା, ଯୋଗଜ୍ଞାନୀ, ବ୍ରହ୍ମବେଦର ଉଚ୍ଚାରଣ ଅନୁଯାୟୀ, ଏହି ତିନି ଲୋକ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ଶିବଙ୍କ ପାଇଁ ସେ ଏକ ପୁତ୍ର ସୃଷ୍ଟି କଲେ—ଏକ ଋଷି, ଏବଂ ସେ ଅବିଚଳ ଅନ୍ଧକାରରେ ନିଜ ଉପସ୍ଥିତି ରଖି, ମୌନ ରହିଲେ। ଏହି ମନସ୍ପୁତ୍ର ଜନ୍ମମାତ୍ରେ ଜିଗ୍ୟାସା କଲେ—“ମହାମୁନି, ଆମେ କ’ଣ କରିବା ଉଚିତ? ଆପଣ ଆଦେଶ ଦିଅନ୍ତୁ।” ତାକୁ କହାଗଲା, “ଏହି କପିଳ, ବ୍ରହ୍ମା, ଏବଂ ଏହି ନାରାୟଣ ରୂପୀ; ସେ ତୁମ ତତ୍ତ୍ୱ ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଛନ୍ତି—ମହାମନା, ତାହିଁ କର।” ଏହାପରେ, ବ୍ରହ୍ମା ଉଠି, ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ସେବା କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ, ହାତ ଜୋଡି କହିଲେ, “ମୁଁ କ’ଣ କରିବି?” ସେମାନେ କହିଲେ, “ଯାହା ସତ୍ୟ, ଅବିନାଶୀ ବ୍ରହ୍ମ, ଅଠରୋଟି ରୂପରେ—ଯାହା ସତ୍ୟ, ଯାହା ଧର୍ମ, ସେହି ପରମ ପଦକୁ ସ୍ମରଣ କର।” ଏହି କଥା ଶୁଣି, ବ୍ରହ୍ମା ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଗଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ଜ୍ଞାନ ପ୍ରଭାବରେ ବ୍ରହ୍ମା ପଦ ଉପଲବ୍ଧି କଲେ। ତାପରେ, ବ୍ରହ୍ମା ମନରେ ଚିନ୍ତା କରି, ଦ୍ୱିତୀୟ ଲୋକ—ପୃଥିବୀ—ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ପରେ ସେ କହିଲେ, “ପ୍ରପିତାମହ, ମୁଁ କ’ଣ କରିବି?” ଆଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ, ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ। ସେ ବ୍ରହ୍ମାର ଉପାସନା କଲେ, ମଧ୍ୟଭୂମିରୁ ପୃଥିବୀକୁ ଯାଇ, ପରମ ପଦକୁ ଉପଲବ୍ଧି କରି ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ଯୋଗ ଦେଲେ। ଏହିପରି, ସେଇ ପୁତ୍ର ଯିବା ପରେ, ପ୍ରଭୁ ତୃତୀୟ ପୁତ୍ର—ମୋକ୍ଷ ଉପାୟରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଭୂର୍ଭୁଵ ନାମକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁତ୍ର—ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ସେ ଗୋପାଳନ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରି, ପୂର୍ବପୁରୁଷଙ୍କ ପଥ ଅନୁସରଣ କଲେ। ଏହିପରି, ମହାତ୍ମା ଶିବଙ୍କ ଏହି ତିନି ପୁତ୍ର ବିବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଲେ। ଏହି ପୁତ୍ରମାନେ ସହିତ ସେ ନିଜାର ଉପାର୍ଜିତ ପଦକୁ ଗଲେ; ଏବଂ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ନାରାୟଣ, କପିଳ ଓ ତପସ୍ୟାର ମହାପ୍ରଭୁ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି କଲେ। ଯେ ସମୟରେ ସେମାନେ ମୋକ୍ଷ ଲାଭ କଲେ, ସେହି ସମୟ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସମାନ; ପରେ ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ ବ୍ରତ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ଏହାପରେ, ବ୍ରହ୍ମା, ଏକମାତ୍ର ପ୍ରଭୁ, ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ, ତପସ୍ୟା କରି ନିଜ ଶରୀରର ଅର୍ଧାଂଶରୁ ଏକ ଶୁଭ୍ରା ଜନନୀ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ତପ, ତେଜ, ଶ୍ରୀ, ନିୟମ ଦ୍ୱାରା ସେ ନିଜ ସମାନ ଏକ ଦେବୀ ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ଯିଏ ଜଗତ୍ ସୃଷ୍ଟିରେ ସମର୍ଥ। ସେଠାରେ ସେ ଦେବୀ ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ, ତପସ୍ୟା କରି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ; ତେବେ ସେ ବେଦମାନ୍ୟ ବିଦ୍ୟାଳିତ ତ୍ରିପଦୀ ଗାୟତ୍ରୀ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ। ସେ ପ୍ରାଣୀପତି ଓ ସାଗରମାନେ ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ଏବଂ ଗାୟତ୍ରୀରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଚାରି ବେଦ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ପ୍ରପିତାମହ ତା’ପରେ ନିଜ ସଦୃଶ ପୁତ୍ରମାନେ—ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ନାୟକ—ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ଯାହାଠାରୁ ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ପ୍ରଥମେ, ସେ ନିଜ ପୁତ୍ର ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର, ମହାତପସ୍ବୀ, ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ର ଓ ଧର୍ମରେ ନିପୁଣ, ଧର୍ମ ନାମକ, ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ତା’ପରେ ଡକ୍ଷ, ମରୀଚି, ଅତ୍ରି, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, ପୁଲହ, କ୍ରତୁ, ବଶିଷ୍ଠ, ଗୌତମ, ଭୃଗୁ, ଅଙ୍ଗିରାସ୍ ଓ ମନୁ—ଏହି ମହାମୁନିମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ଏମିତି ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ପୂର୍ବଜ ଋଷିମାନେ, ମହାତ୍ମାମାନେ, ତ୍ରୟୋଦଶ ଧର୍ମ ଅନୁସ୍ରୂତ କଲେ। ଏହିପରି ଡକ୍ଷଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦ୍ୱାଦଶ କନ୍ୟା—ଅଦିତି, ଦିତି, ଦନୁ, କାଳ, ଅନାୟୁ, ସିଂହିକା, ମୁନି, ତାମ୍ରା, କ୍ରୋଧା, ସୁରତା, ବିନତା ଓ କଦ୍ରୁ—ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ମରୀଚିର ପୁତ୍ର କଶ୍ୟପ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମିଲେ। ଡକ୍ଷ ପରେ ସେ ଦ୍ୱାଦଶ କନ୍ୟା କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ଦେଲେ, ଏବଂ ମହାମୁନି ସେ ସମୟରେ ତାରାମାନେ ସୋମଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ।