ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପବନ ତୀବ୍ର ହେବାରେ, ସମୁଦ୍ର ତାହାର ଜୋରରେ ବିକ୍ଷୁବ୍ଧ ହେଲା। ସେହି ଉତ୍ତେଜିତ ଜଳରେ, ଯେତେବେଳେ ଚର୍ଣ୍ଣ ହେଉଥିଲା, ତାହାରୁ ଅନ୍ଧକାର ମାର୍ଗର ଅଗ୍ନିଦେବ, ବୈଶ୍ୱାନର, ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ଏବେ, ସେ ଅଗ୍ନି ପ୍ରବଳ ହେଇ ଅଧିକ ଜଳକୁ ଶୁଷ୍କ କରିଦେଲେ। ସମୁଦ୍ର ଦ୍ରୁତ ହ୍ରାସ ପାଇଲା, ଏବଂ ଏକ ବଡ଼ ଖାଲି ସ୍ଥାନ ଦେଖାଦେଲା, ଆକାଶ ବିସ୍ତୃତ ହେଲା। ଆତ୍ମାର ତେଜରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଶୁଭ୍ର ଜଳ ଅମୃତ ତତ୍ତ୍ୱ ସମାନ। ଖାଲି ସ୍ଥାନରୁ ଆକାଶ ଦେଖାଯାଏ, ଏବଂ ଆକାଶରୁ ପବନ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ଏହି ଦୁଇଟିର ଘର୍ଷଣରୁ ଅଗ୍ନି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଯାହା ପବନରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛି। ଏହା ଦେଖି, ମହାଦେବ, ମହାଭୂତମାନଙ୍କୁ ପ୍ରକାଶ କରୁଥିବା, ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ। ଏହି ଭୂତମାନଙ୍କୁ ଦେଖି, ଭଗବାନ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜଗତ ସୃଷ୍ଟିର ଉଚ୍ଚତମ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ବିଚାର କଲେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଅନେକ ରୂପ ଜନ୍ମ ନେବା ପାଇଁ। ଚାରି ଯୁଗର ହଜାର ଚକ୍ର ଶେଷରେ, ବିଶ୍ୱର ଆତ୍ମା, ଅନେକ ଜନ୍ମ ନେଇ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଅର୍ପଣ ଭାବେ ପରିଚିତ ହୁଏ। ଯେ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱିଜମାନେ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ଆତ୍ମା ହୋଇ ଭୂମିରେ ବର୍ଷା କରନ୍ତି, ସେଠି ପ୍ରମୁଖ ଯୋଗୀମାନେ ମଧ୍ୟ ସେହି ଜ୍ଞାନକୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମନ୍ୟ କରନ୍ତି। ଯୋଗ ଓ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଥିବା ବିଶ୍ୱପତିଙ୍କୁ, ଯୋଗଜ୍ଞାନୀ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପରମ ସ୍ଥାନରେ ବସାଇଲେ। ତାପରେ, ସେହି ବଡ଼ ଜଳରେ, ଅଚ୍ୟୁତ ହରି, ସମସ୍ତ ଜଗତ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ନିୟମାନୁସାରେ ଜଳରେ ଲୀଳା କରି ସନ୍ତୋଷ ପାଉଥିଲେ। ସେହି ସମୟରେ, ତାଙ୍କ ନାଭିରୁ ଏକ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ହଜାର ପତ୍ରର କମଳ ଉଦ୍ଭୂତ ହେଲା, ଯାହା ନିର୍ମଳ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଭା ସମାନ ଉଜ୍ୱଳ ଏବଂ ସୁବର୍ଣ୍ଣର ରଙ୍ଗ ଥିଲା। ସେହି କମଳର ତେଜ ଯଜ୍ଞାଗ୍ନି ପରି ଜ୍ୱଳିଥିଲା, ଶୁଭ୍ର ଶରତ୍ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଭାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ। ମହାପୁରୁଷଙ୍କ ଚତୁର୍ବୁଜ ଭୂସୁନ୍ଦର ଚେଷ୍ଟ ନିକଟରେ, ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଲୋଟସ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ, ସେ ଯୋଗଶକ୍ତି ସମ୍ପନ୍ନ, ଅତି ଦୀପ୍ତିମାନ, ସମସ୍ତ ଜଗତ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରିଥିଲେ। ସେହି ସୁବର୍ଣ୍ଣ କମଳ ଅନେକ ଯୋଜନା ଆୟତନ, ସମସ୍ତ ତେଜ ଗୁଣରେ ଭରିଥିଲା, ଭୂମିର ଚିହ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଥିଲା। ପୁରାତନ ଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞମାନେ ଏହି କମଳକୁ ପୃଥିବୀର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ରୂପ ବୋଲି କହନ୍ତି, ଏହା ନାରାୟଣରୁ ଉଦ୍ଭୂତ ବୋଲି ମହାର୍ଷିମାନେ କହିଛନ୍ତି। ଏହି ପଦ୍ମା ହେଉଛି ଦେବୀ ରସା, ଯାହାକୁ ପୃଥିବୀ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। କମଳ ତତ୍ତ୍ୱର ଅନୁଷ୍ଠାନକାରୀ ଆଚାର୍ୟମାନେ ଏହି ଦିବ୍ୟ ପର୍ବତମାନଙ୍କୁ ଜାଣନ୍ତି। ସେଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି: ହିମବତ, ମେରୁ, ନୀଳ, ନିଷଧ, କୈଳାସ, ମୁଞ୍ଜବାନ୍, ଏବଂ ଗନ୍ଧମାଦନ। ତଥା ତ୍ରିଶିଖର, ମନ୍ଦର, ଉଦୟ, ପିଞ୍ଜର ଏବଂ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତ। ଏହି ସମସ୍ତ ପର୍ବତ ଦେବତାମାନେ, ମହାତ୍ମା ସିଦ୍ଧମାନେ, ଧର୍ମିକ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କର ନିବାସ ସ୍ଥାନ, ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ ଆକାଂକ୍ଷିତ ଫଳ ମିଳେ। ଏହାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଛି ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପ, ଯାହା ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପ ଆକାରର, ଏଠି ଯଜ୍ଞାଦି କାର୍ଯ୍ୟ ହୁଏ। ଏହି ପର୍ବତମାନରୁ ଜଳ ବହିଯାଏ, ଅମୃତ ସମାନ ଦିବ୍ୟ ନଦୀ ଏବଂ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଶତଶଃ ଅଛି। କମଳର ଅନେକ ତନ୍ତୁକୁ ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ଖଣିଜ ପର୍ବତ ବୋଲି ମନ୍ୟ କରାଯାଏ। କମଳର ଅନେକ ପତ୍ର, ରାଜନ୍, ସେହି କଠିନ ପର୍ବତାଞ୍ଚଳ ଅଞ୍ଚଳ, ଯାହାକୁ ବିଦେଶୀ ଭୂମି ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ତଳ ପତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳର ଦାନବ, ସର୍ପ ଏବଂ କୀଟମାନେ ବାସ କରନ୍ତି। ସେଠି, ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଏକ ବଡ଼ ସମୁଦ୍ର ଅଛି, ଯାହାକୁ 'ତତ୍ତ୍ୱସାର' ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଯେଉଁଠି ଭୟଙ୍କର ପାପ କରୁଥିବା ମନୁଷ୍ୟମାନେ ବୁଡ଼ିଯାନ୍ତି। କମଳ ମଧ୍ୟରେ, ଏହି ପୃଥିବୀ ଏକମାତ୍ର ସମୁଦ୍ରରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛି, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଚାରିଟି ଜଳାଶୟ ଅଛି। ଏଭଳି ଭାବେ, ନାରାୟଣଙ୍କ ପାଇଁ କମଳରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ପୃଥିବୀ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲା; ଏହି କାରଣରୁ ଏହାକୁ 'ପୁଷ୍କର' ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏହି ହେତୁ, ପଣ୍ଡିତ, ପୁରାତନ ଋଷି ଏବଂ ବେଦ ଅନୁଷ୍ଠାନକାରୀମାନେ ଯଜ୍ଞରେ କମଳ ପଦ୍ଧତିକୁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି। ଏଭଳି ଭାବେ, ଭଗବାନ ସମସ୍ତ ଜୀବଜାତ, ପର୍ବତ, ନଦୀ ଏବଂ ସରୋବର ସ୍ଥାପନାର ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲେ। ଏପରେ, ଅପୂର୍ଣ୍ଣ, ଅଦ୍ୱିତୀୟ, ଦୀପ୍ତିମାନ ବରୁଣ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ଚମକୁଥିବା, ଦୀରେ ଦୀରେ ନିଜ ଶୟ୍ୟା, ଏହି 'କମଳ ପଦ୍ଧତି', ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ଯାହା ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ବ୍ୟାପିଥିଲା। ଏହି ତପସ୍ୟାରେ ବାଧା ଆସିଲା: ମହାଦାନବ ମଧୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ତାଙ୍କ ସହ ତାଙ୍କର ଭାଇ କୈଟଭ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମିଲେ। ଏହି ଦୁଇଏ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ରଜସ ଓ ତମସରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବ, ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିକୁ ଏକମାତ୍ର ସମୁଦ୍ରରେ ବିକ୍ଷୁବ୍ଧ କରିଦେଲେ। ଦିବ୍ୟ ଲାଲ ଓଡ଼ଣା ପିନ୍ଧି, ଧଳା ଓ ତୀବ୍ର ଦାନ୍ତ ଚମକୁଥିବା, ଉଚ୍ଚ ମୁକୁଟ ଓ କଣ୍ଠା ଧାରଣ କରି, କଙ୍କଣ ଓ ବାହୁବଳି ଚମକୁଥିଲା। ଚଉଡ଼ା, ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ ଚକ୍ଷୁ, ବିଶାଳ ଛାତି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁ, ପର୍ବତ ସମାନ ଗଠନ, ସେମାନେ ଚଳିଥିଲେ ଯେପରି ଜୀବନ୍ତ ପର୍ବତ। ନୂତନ ମେଘ ସମାନ ଦେହ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ମୁହଁ, ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସମାନ ଚମକ, ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ହାତରେ ଗଦା ଧରିଥିଲେ। ସେମାନେ ପାଦ ଦେଇ, ସମୁଦ୍ରକୁ ଉଠାଇବା ପରି, ଶୟନରତ ମଧୁସୂଦନ ହରିଙ୍କୁ ଉପଦ୍ରବ କରିଥିଲେ। ସେଠି, କମଳ ମଧ୍ୟରେ, ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ମୁହଁକରି ଘୁରୁଥିବା, ତେଜସ୍ୱୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୋଗୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ସେମାନେ ଦେଖିଲେ, ନାରାୟଣଙ୍କ ଆଦେଶରେ ସମସ୍ତ ଜୀବ, ଦେବତା, ମନୁଷ୍ୟ, ମନସ୍ପୁତ, ଦାନବ ଏବଂ ଋଷିମାନେ ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିବା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ। ଏହା ପରେ, ଏହି ଦୁଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦାନବ, କ୍ରୋଧରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ମାରିବା ଉଦ୍ୟମରେ, କ୍ରୋଧରେ ଚକ୍ଷୁ ଦେଇ, ସେଠି କହିଲେ: “ତୁମେ କିଏ, ଏହି କମଳ ମଧ୍ୟରେ ବସିଛ? ଧଳା ପଗଡି, ଚାରିଟି ବାହୁ, ସଂଯମରେ ଶାନ୍ତ, ସମସ୍ତ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମୂଢ଼ ହେଉଛ? ଆସ, ଆମେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବା। ହେ କମଳଜ, ଏଠାରେ ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ଅଶକ୍ତ, ଆମେ ଦୁଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରଭୁ ପାଖରେ।