ମୋର ଉପଦେଶ ଶୁଣିବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଗ୍ରହ କରୁଥିବା ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଋଷିଙ୍କୁ, ମୁଁ କହିଲି: “ମୋ ଗର୍ଭରେ ଆନନ୍ଦରେ ବସ, କାରଣ ବ୍ରହ୍ମା, ଦେବତାମାନେ ଓ ଋଷିମାନେ ସମେତ ମୋର ଦେହରେ ବାସ କରନ୍ତି। ମୋତେ ପ୍ରକଟ ଓ ଅପ୍ରକଟ ରୂପର ସଂଯୋଗ ବୋଲି ଜାଣ, ମୁଁ ଅସୁରମାନଙ୍କର ଶତ୍ରୁ, ଏକ ଅକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ଓ ତିନି ଅକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ମୁଁ, ମୁକ୍ତିଦାୟିନୀ। ମୁଁ ତିନି ପୁରୁଷାର୍ଥରୁ ଉପରେ, ଓଁ ରୂପେ ସେମାନଙ୍କର ଅର୍ଥର ସୂଚକ। ପୁରାତନ ପୁରାଣର ଜ୍ଞାନୀ ପ୍ରଭୁ ଏପରି କହିଥିଲେ।” ଏହା ପରେ, ପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କ ମୁଖ ଦ୍ୱାରା ମାର୍କଣ୍ଡେୟଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ଏହିପରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷି ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେଠାରେ, ସେ ଏକାନ୍ତ ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ଥାନରେ ଅମର ହଂସଙ୍କର ଉପଦେଶ ଆନନ୍ଦରେ ଶୁଣିଲେ। ମୁଁ ନିଜେ ବିଭିନ୍ନ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ବିଲୀନ ହୋଇଥିବା ବିଶାଳ ସମୁଦ୍ରରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଭ୍ରମଣ କଲି। ପ୍ରଭୁ ହଂସ ରୂପେ ସୃଷ୍ଟି କଲେ ଓ ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ ବିଶ୍ୱରେ ବିଚରଣ କରିଲେ। ସେ ଦ୍ୟୁତିମାନ୍ ହଂସ, ଜଳର ରୂପ ଧାରଣ କରି, ନିଜ ଦେହକୁ ଗୁପ୍ତ କରି, ଜଳଚର ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜନ୍ମ ନେଇ, ତପସ୍ୟା କଲେ। ପରେ, ବିଶ୍ୱ ସୃଷ୍ଟି ପ୍ରତି ମନ ଦେଇ, ସେ ମହାପାଞ୍ଚଭୂତ ଓ ବିଶ୍ୱର ଉପରେ ଚିନ୍ତନ କରିଲେ। ଏହି ଚିନ୍ତନ ସମୟରେ, ପବନ ଶାନ୍ତ ଓ ସମୁଦ୍ର ଶାନ୍ତ ଥିଲା, ସମସ୍ତ ଜଗତ ଜଳରେ ଭରିଥିଲା, ଖାଲି ଜଳ ଓ ଗଭୀର ନିରାକାଶ ଥିଲା। ଏହିପରି, ଜଳରେ ବିଶ୍ରାମ କରୁଥିବା ପ୍ରଭୁ ହଳକା ଉତ୍ତେଜନା କଲେ। ଏହାରେ ପୁରାତନ କାଳରେ ଅନେକ ତରଙ୍ଗରେ ଏକ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଫାଟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ସେଠାରୁ ଧ୍ୱନି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଏବଂ ଏହି ଧ୍ୱନିରୁ ପବନ ଜନ୍ମ ନେଲା। ଏହି ପବନ ଚିରଅଚଳ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଇ ବଢ଼ିଲା। ପବନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେବା ସହିତ, ସମୁଦ୍ର ତାହାର ଚଞ୍ଚଳତାରେ ବିକ୍ଷୁବ୍ଧ ହେଲା। ଏହି ଚଞ୍ଚଳ ଜଳରେ, ବୈଶ୍ୱାନର ନାମକ ଅଗ୍ନିଦେବ ଉଦ୍ଭବ ହେଲେ। ଏହି ଅଗ୍ନି ପ୍ରଚୁର ଜଳକୁ ଶୁଖାଇବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଏହାରେ ସମୁଦ୍ର କ୍ଷୀଣ ହେଲା, ଏବଂ ଏକ ବଡ଼ ମାର୍ଗ ଦେଖାଦେଲା, ଆକାଶ ବିସ୍ତାରିତ ହେଲା। ସ୍ୱୟଂ ଆତ୍ମାର ତେଜରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଶୁଦ୍ଧ ଜଳ ଅମୃତ ତତ୍ତ୍ୱ ସମାନ। ମାର୍ଗ ରହିଲେ ଆକାଶ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଆକାଶରୁ ପବନ ଜନ୍ମ ନେଉଛି। ଏହି ଦୁଇଁର ଘର୍ଷଣରୁ ଅଗ୍ନି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ମହାଦେବ, ମହାଭୂତମାନଙ୍କ ପ୍ରକାଶକ, ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ। ଏହି ଭୂତମାନେ ଦେଖି, ପ୍ରଭୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ବିଶ୍ୱ ସୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ବିଭିନ୍ନ ରୂପର ଜନ୍ମ ଉପରେ ଚିନ୍ତନ କଲେ। ଚାରି ଯୁଗର ହଜାର ଚକ୍ର ଶେଷରେ, ବିଶ୍ୱର ଆତ୍ମା ଅନେକ ଜନ୍ମ ନେଇ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ହବିରୂପେ ପରିଚିତ ହୁଏ। ଯେଉଁ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ତପସ୍ୟାରେ ପବିତ୍ର ଆତ୍ମା ଦ୍ୱାରା ବିଶ୍ୱ ପାଇଁ ବର୍ଷା ହୁଏ, ସେହି ଯୋଗୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ହୁଏ। ଯୋଗ ଓ ସର୍ବଶକ୍ତି ସମ୍ପନ୍ନ ବୋଲି ଚିହ୍ନି, ଯୋଗବିଦ୍ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ବିଶ୍ୱର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ଥାନରେ ବସାଇଲେ। ପରେ, ସେହି ବିଶାଳ ଜଳରେ, ଅଚ୍ୟୁତ ହରି, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଜଳରେ କ୍ରୀଡ଼ା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ସେ ସମୟରେ, ସେ ତାଙ୍କର ନାଭିରୁ ଏକ ହଜାର ପତ୍ର ଥିବା, ନିର୍ମଳ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ଉଜ୍ୱଳ, ସୁନା ରଙ୍ଗର ଏକ ପଦ୍ମ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ସେହି ପଦ୍ମର ତେଜ ଯଜ୍ଞାଗ୍ନି ସମାନ ଜ୍ୱଳନ୍ତ, ଶରଦ୍କାଳୀନ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଶୁଦ୍ଧ ତେଜରେ ଚମକୁଥିଲା। ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ପଦ୍ମ, ମହାପୁରୁଷଙ୍କ ଅଲୌକିକ ଛାତି ପାଖରେ ଦେଖାଦେଲା। ଏହା ପରେ, ସେ ସମସ୍ତ ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବିଶ୍ୱସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରିଥିଲେ। ସେହି ସୁନା ରଙ୍ଗର ଅତି ବିଶାଳ ପଦ୍ମରେ, ସମସ୍ତ ତେଜ ଗୁଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଭୂମିର ଚିହ୍ନରେ ଶୋଭିତ। ପୁରାତନ ଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞମାନେ କହନ୍ତି, ସେହି ପଦ୍ମ ହେଉଛି ଭୂମିର ସର୍ବୋତ୍ତମ ରୂପ, ଯାହା ମହାର୍ଷିମାନେ ନାରାୟଣରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ବୋଲି କହିଛନ୍ତି। ସେହି ପଦ୍ମା ହେଉଛି ଦେବୀ ରସା, ଯାହାକୁ ଭୂମି ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ପଦ୍ମ ତତ୍ତ୍ୱ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ସେହି ଦିବ୍ୟ ପାର୍ବତ୍ୟମାନେ ଉପରେ ଜ୍ଞାନ ଦିଅନ୍ତି। ଏହି ପର୍ବତଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି: ହିମବତ, ମେରୁ, ନୀଳ, ନିଷଧ, କୈଳାସ, ମୁଞ୍ଜବାନ୍, ଓ ଗନ୍ଧମାଦନ। ଏହାସହିତ ତ୍ରିଶିଖର, ମନ୍ଦର, ଉଦୟ, ପିଞ୍ଜର, ଓ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି। ଏହି ସମସ୍ତ ପର୍ବତ ଦେବମାନେ, ସିଦ୍ଧମାନେ, ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ମହାନ୍ ଆତ୍ମାମାନଙ୍କର ନିବାସସ୍ଥଳୀ, ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ମିଳେ। ଏହି ପର୍ବତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଦେଶ ହେଉଛି ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପ, ଯେଉଁଠାରେ ଯଜ୍ଞ କ୍ରିୟା ହୁଏ। ଏଠାରୁ ଦିବ୍ୟ ଅମୃତ ସମାନ ଜଳ ବହେ, ଶତଶଃ ଦିବ୍ୟ ନଦୀ ଓ ପୂଣ୍ୟ ଘାଟ ଅଛି। ପଦ୍ମର ଅନେକ ତନ୍ତୁ, ଯାହାକୁ ଗଣ୍ଡ ଭାବରେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ, ସେମାନେ ଭୂମିର ସମସ୍ତ ଖଣିଜ ପର୍ବତ। ପଦ୍ମର ଅନେକ ପତ୍ର, ରାଜନ୍, ସେହି କଠିନ ପର୍ବତ ଏବଂ ବିଦେଶୀ ଦେଶମାନଙ୍କ ଚିହ୍ନ। ତଳ ପତ୍ରମାନେ ହେଉଛି ଦାନବ, ସର୍ପ ଓ କୀଟମାନଙ୍କ ନିଜ ଭାଗରେ ନିବାସ। ସେଠାରେ ଏକ ବିଶାଳ ସମୁଦ୍ର ଅଛି, ଯାହାକୁ ‘ତତ୍ତ୍ୱ’ ବୋଲି ଚିହ୍ନିତ, ଯେଉଁଠାରେ ଭୟଙ୍କର ପାପ କରୁଥିବା ମଣିଷମାନେ ବିଲୀନ ହୁଅନ୍ତି। ପଦ୍ମ ମଧ୍ୟରେ, ଏହି ଭୂମି ଏକ ମାତ୍ର ସମୁଦ୍ରରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛି ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଚାରିଟି ଜଳାଶୟ ଅଛି। ଏପରି ଭାବେ, ନାରାୟଣଙ୍କ ପାଇଁ, ପଦ୍ମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଭୂମି ପ୍ରକଟ ହେଲା, ତେଣୁ ଏହାକୁ ‘ପୁଷ୍କର’ ନାମ ଦିଆଯାଏ। ଏହି କାରଣରୁ, ପ୍ରାଚୀନ ଋଷି, ବିଦ୍ୱାନ ଓ ଯଜ୍ଞକାରୀମାନେ ବେଦ ପ୍ରମାଣରେ ପଦ୍ମ ପ୍ରଣାଳୀକୁ ଯଜ୍ଞରେ ମନେ ରଖନ୍ତି। ଏହିପରି, ପ୍ରଭୁ ସମସ୍ତ ପର୍ବତ, ନଦୀ, ହ୍ରଦ ଓ ଜଳାଶୟମାନେର ଧାରଣ ପ୍ରଣାଳୀ ନିର୍ମାଣ କଲେ। ତା’ପରେ, ଅପୂର୍ବ ତେଜସ୍ୱୀ ବରୁଣ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ଉଜ୍ୱଳ, ଧୀରେ ଧୀରେ ନିଜ ଶୟନ—ପଦ୍ମ ପ୍ରଣାଳୀ—ବିଶ୍ୱକୁ ଆବୃତ କରି ବଡ଼ ସମୁଦ୍ରରେ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।