ଏହିପରି ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟରେ, ଗିରିପୁଷ୍ପିତକ ପର୍ବତ ନିଜ ଭାଗ୍ୟରେ ଧନ୍ୟ ଓ ଦେଖିବାକୁ ଅତି ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଥିଲା। ସେହି ପର୍ବତ ସମୁଦ୍ରକୁ ଭେଦି ଉପରକୁ ଉଠିଥିଲା, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ବିଶ୍ରାମ ଦେଉଥିବା ଏହି ପର୍ବତ ତାଙ୍କର ମହାନ ଶିଖରମାନେ ସହିତ ଆକାଶକୁ ଖୋଚିଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଏହି ପର୍ବତ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣମାନେ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ଥିଲା, ସମୁଦ୍ରର ଜଳ ତାକୁ ଆବୃତ କରିଥିଲା। ସମଗ୍ର ପର୍ବତ ମେଘ ଓ ବିଜୁଳି ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ ଏବଂ ଶତ ଯୋଜନ ଲମ୍ବା ଥିଲା। ଏଠାରେ, ବିଜୁଳିର ଚମକ ଯେଉଁଠାରେ ଉଚ୍ଚ ପର୍ବତକୁ ଆଘାତ କରୁଥିଲା, ସେଠି ରହିଛି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଋଷଭ ପର୍ବତ। ସେଠାରେ ଅଛି ଚମତ୍କାର କୁଞ୍ଜର ପର୍ବତ, ଯେଉଁଠାରେ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କର ମଙ୍ଗଳମୟ ନିବାସ ଅଛି; ଏହି ପର୍ବତ ବ୍ରହତ ଚକ୍ଷୁ ଓ ଭୟଙ୍କର ରୂପରେ ନାଗମାନଙ୍କର ନିବାସସ୍ଥଳ ଭାବେ ଅଛି। ତାପରେ ଭୋଗବତୀ ନାଗରୀ, ଯାହାକୁ ଦୈତ୍ୟପତି ଦ୍ୱାରା କମ୍ପିତ କରାଯାଇଥିଲା, ମହାସେନ ପର୍ବତ ଓ ପାରିୟାତ୍ର ପର୍ବତ ଅଛି। ଚକ୍ରବାନ୍, ପର୍ବତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରଥମ, ଓ ଭାରାହ ପର୍ବତ; ପ୍ରାଜ୍ୟୋତିଷ ନାଗରୀ, ସୁନାରେ ତିଆରି ଏକ ଅତି ଚମତ୍କାର ନଗର ଅଛି। ସେଠାରେ ଅପବିତ୍ର ହୃଦୟ ଥିବା ଦାନବ ନରକ ରହୁଥିଲେ; ମେଘ ପର୍ବତ, ସମସ୍ତ ପର୍ବତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ମୁଖ୍ୟ, ଗର୍ଜନର ଧ୍ୱନି ଦ୍ୱାରା ଗଞ୍ଜିଉଠୁଥିଲା। ଏଠାରେ, ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ, ସଠି ହଜାର ପର୍ବତ ଅଛି; ସେଠି ମେରୁ ପର୍ବତ ଯୁବ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଦୀପ୍ତିରେ ଚମକୁଥିଲା। ଏହି ପର୍ବତର ଗୁହାମାନେ ସଦା ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା। ଏଠି ହେମଗର୍ଭ ଓ ହେମସଖ ପର୍ବତ ମଧ୍ୟ ଅଛି। କୈଳାସ ପର୍ବତ, ଗିରିରାଜ, ଦାନବରାଜ ଦ୍ୱାରା କମ୍ପିତ ହୋଇଥିଲା; ଏଠି ହେଉଛି ବୈଖାନସ ହ୍ରଦ, ସୁନା ଲୋଟସ ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ। ମାନସ ହ୍ରଦ ମଧ୍ୟ କମ୍ପିତ ହୋଇଥିଲା, ହଂସ ଓ ବକମାନେ ଏଠି ରହୁଥିଲେ; ଟ୍ରିଶୃଙ୍ଗ ପର୍ବତ ଓ କୁମାରୀ ନଦୀ, ସମସ୍ତ ନଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରଥମ। ମନ୍ଦର ପର୍ବତ ତୁଷାର ଦ୍ୱାରା ଆଚ୍ଛାଦିତ; ଉଶୀରବିନ୍ଦୁ ପର୍ବତ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥ, ଶିଖରମାନଙ୍କ ରାଜା। ପ୍ରଜାପତି ପର୍ବତ ଓ ପୁଷ୍କର ଅଛି; ଦେବାଭ୍ର ପର୍ବତ ଓ ରେଣୁକା, କ୍ରଉଞ୍ଚ ପର୍ବତ, ସପ୍ତଋଷି ପର୍ବତ, ଧୂମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପର୍ବତ, ଦେଶ ଓ ଜନମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଠି ଅଛନ୍ତି। ସମସ୍ତ ନଦୀ ଓ ସମୁଦ୍ରମାନେ ଦାନବ ଦ୍ୱାରା କମ୍ପିତ ହୋଇଥିଲେ; କପିଳ, ଭୂପୁତ୍ର, ଓ ବ୍ୟାଘ୍ରବାନ୍ ମଧ୍ୟ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯାଇଥିଲେ। ଆକାଶବାସୀ, ସତୀପୁତ୍ର ଓ ପାତାଳବାସୀମାନେ, ଏବଂ ଦ୍ରୁତ ଗତି ଥିବା ମେଘ ନାମକ ଭୟଙ୍କର ସେନା ମଧ୍ୟ କମ୍ପିତ ହୋଇଥିଲେ। ସମସ୍ତ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱଗାମୀ, ଭୟଙ୍କର ତୀବ୍ରତା ଥିବା, ଗଦାଧାରୀ, ଶୂଳଧାରୀ, କରାଳ ଓ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ସେହି ସମୟରେ କମ୍ପିତ ହୋଇଥିଲେ। ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଘନ ମେଘ ଭଳି, ମେଘର ଗର୍ଜନ ଓ ତୀବ୍ର ଗତି ସହିତ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ଭାବେ ନୃସିଂହଙ୍କ ଉପରେ ଧାଉଥିଲେ। ତାଙ୍କୁ ନୃସିଂହ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ନଖ ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧରେ ଚିରି ଦେଲେ, 'ଓଁ' ଧ୍ୱନିର ସାହାଯ୍ୟରେ ସେହି ଦାନବକୁ ବଧ କରିଦେଲେ। ଏହା ପରେ, ପୃଥିବୀ, କାଳ, ଚନ୍ଦ୍ର, ଆକାଶ, ଗ୍ରହ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ସମସ୍ତ ଦିଗ, ନଦୀ, ପର୍ବତ ଓ ବଡ଼ ସମୁଦ୍ର ଶାନ୍ତି ପାଇଲେ। ଦିତିପୁତ୍ର ବିନାଶ ପରେ, ଦେବତାମାନେ ଓ ତପସ୍ଵୀ ଋଷିମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ପ୍ରାଚୀନ, ଶାଶ୍ୱତ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଦିବ୍ୟ ନାମରେ ସ୍ତୁତି କଲେ। ସେମାନେ କହିଲେ, "ହେ ଭଗବାନ, ଆପଣ ଯେଉଁ ନରସିଂହ ରୂପ ଦର୍ଶନ କରାଇଛନ୍ତି, ଉଚ୍ଚ ଓ ନୀଚ ଜାଣିଥିବା ଲୋକମାନେ କେବଳ ଏହି ରୂପକୁ ପୂଜିବେ।" "ଆପଣ, ବ୍ରହ୍ମା, ରୁଦ୍ର, ମହେନ୍ଦ୍ର—ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଓ ସଂହାରକ, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ଅବିନାଶୀ ମୂଳ।" "ପରମ ଲାଭ, ପରମ ଦେବ, ପରମ ମନ୍ତ୍ର, ପରମ ହୋମ, ପରମ ଧର୍ମ, ପରମ ବିଶ୍ୱ—ସମସ୍ତେ ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଥମ, ପ୍ରାଚୀନ ପୁରୁଷ ବୋଲି କହନ୍ତି।" "ପରମ ଦେହ, ପରମ ବ୍ରହ୍ମ, ପରମ ଯୋଗ, ପରମ ବାଣୀ, ପରମ ଗୁପ୍ତ, ପରମ ଲକ୍ଷ୍ୟ—ସମସ୍ତେ ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଥମ, ପ୍ରାଚୀନ ପୁରୁଷ ବୋଲି କହନ୍ତି।" "ପରମ ପଦ, ପରମ ଦେବ, ପରମ ଭୂତ—ସମସ୍ତରୁ ଉପରେ, ସେମାନେ ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଥମ, ପ୍ରାଚୀନ ପୁରୁଷ ବୋଲି କହନ୍ତି।" "ପରମ ଗୁପ୍ତ, ପରମ ମହିମା, ପରମ ବିଶାଳତା—ସମସ୍ତରୁ ଉପରେ, ସେମାନେ ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଥମ, ପ୍ରାଚୀନ ପୁରୁଷ ବୋଲି କହନ୍ତି।" "ପରମ ନିଧି, ପରମ ପବିତ୍ରତା, ପରମ ନିଗ୍ରହ—ସମସ୍ତରୁ ଉପରେ, ସେମାନେ ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଥମ, ପ୍ରାଚୀନ ପୁରୁଷ ବୋଲି କହନ୍ତି।" ଏପରି କହି, ସମସ୍ତ ଜଗତର ପୂର୍ବଜ ଭଗବାନ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି ବ୍ରହ୍ମାଲୋକକୁ ଗଲେ। ତାପରେ, ଡ଼଼ଙ୍ଗ ଧ୍ୱନି ଓ ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ନୃତ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ, ହରି ଭଗବାନ ଦୁଧ ମହାସାଗରର ଉତ୍ତର ତୀରକୁ ଗଲେ। ସେଠି, ପ୍ରାଚୀନ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ଦୀପ୍ତିମାନ ନରସିଂହ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ସ୍ଥାପନ କରି, ଗରୁଡ଼ଧ୍ୱଜ ଭଗବାନ ଚାଲିଗଲେ। ଏହି ମହାପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କର ଅଷ୍ଟଚକ୍ର ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ ରଥରେ, ଅଦୃଶ୍ୟ ସ୍ୱଭାବ ଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ସହିତ ନିଜ ନିବାସକୁ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ କଲେ। ଏପରି ଭାବେ ନରସିଂହଙ୍କର ମହିମା ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା ହେଲା। ଏବେ ଆଉ ତାଙ୍କର ଅନ୍ୟ ଏକ ମହିମା ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କୁହ। କେମିତି ଏହି ପଦ୍ମାକାର ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା? କେମିତି ଏହି ବିଶ୍ୱ ସୁନାରେ ଚମକିଉଠିଲା? କେମିତି ବୈଷ୍ଣବ ସୃଷ୍ଟି ପଦ୍ମ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରକଟିତ ହେଲା? ନରସିଂହଙ୍କର ମହିମା ଶୁଣି, ରାଉଣୀନନ୍ଦନ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟିରେ କେଶବଙ୍କୁ ପୁନଃ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—"ହେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, ବଡ଼ କଳ୍ପରେ, ଆପଣ ସମୁଦ୍ର ଉପରେ ଶୟନ କରିଥିବାବେଳେ କେମିତି ଆପଣଙ୍କ ନାଭିରୁ ପଦ୍ମ ମଧ୍ୟରେ ବିଶ୍ୱ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା?" "ପଦ୍ମନାଭଙ୍କ ଶୟନ କାଳରେ କେମିତି ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେ ସେହି ପଦ୍ମ ମଧ୍ୟରେ ଉପଜିଲେ? ଏହା ସମସ୍ତ କହନ୍ତୁ, ହେ ଯୋଗୀଶ୍ୱର, ଯୋଗର ମାସ୍ତର; ଆପଣଙ୍କର ମହିମା ଶୁଣିଲେ ମୋର ତୃପ୍ତି ଆସୁନାହିଁ।" "ପରମ ପୁରୁଷ କେତେ ସମୟ ଶୟନ କରନ୍ତି, କେତେ ସମୟ ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖନ୍ତି? ଏହି ସମୟର ମୂଳ କଣ? ଏବଂ କେତେ ସମୟ ପରେ ସେ ଉଠନ୍ତି? ଉଠି ଏହି ବିଶ୍ୱକୁ କେମିତି ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି?