ପଟ୍ଟନା ନଗର, ଏହାର ବିଶାଳ ଧନାଗାର, ଯାହାରେ ଅନେକ ଋଷି ଓ ଶୂରବୀର ନିବାସ କରୁଥିଲେ; ମଗଧ, ମୁଣ୍ଡା ଓ ଶୁଙ୍ଗ ଗ୍ରାମଗୁଡିକ ମଧ୍ୟ ଏହି ସମୟରେ ବିଶିଷ୍ଟ ଥିଲେ। ସୁହମା, ମଲ୍ଲ, ବିଦେହ, ମାଳବ, କାଶୀ-କୋଶଳ ଅଞ୍ଚଳ ଏବଂ ଗରୁଡ଼ର ନିବାସ, ଯାହା ଦୈତ୍ୟ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କମ୍ପିତ ହୋଇଥିଲା। ଏହି ସବୁ ଅଞ୍ଚଳ ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ, କୈଳାସ ପର୍ବତର ଶିଖର ସମାନ ଦେଖାଯାଉଥିଲା; ଲୌହିତ୍ୟ ନାମକ ସାଗର, ଲାଲ ଜଳରେ ଭରିଥିଲା, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ ବିପୁଳ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଉଦୟ ପର୍ବତ, ଯାହା ଶତ ଯୋଜନ ଉଚ୍ଚତାରେ ଉଠିଥିଲା; ସୁନା ତଳ, ରୂପରେ ଚମକୁଥିଲା, ମେଘମାଳା ଏଠାରେ ବର୍ଷା କରୁଥିଲେ। ସୁନା ଗଛରେ ଭରି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଭା ସମାନ ଚମକୁଥିଲା; ଶାଳ, ତାଳ, ତମାଳ ଓ ଫୁଲ ଫୁଟିଥିବା କର୍ଣ୍ଣିକାର ଗଛରେ ସଜାଯାଇଥିଲା। ଆୟୋମୁଖ ପର୍ବତ, ଖଣିଜ ଦ୍ରବ୍ୟରେ ଶୋଭିତ; ମାଲୟ ପର୍ବତ, ତମାଳ ଦଳର ଘ୍ରାଣରେ ମଧୁର। ସୁରାଷ୍ଟ୍ର ଓ ବାହ୍ଲିକା, ଶୂରଭୀର, ଭୋଜ, ପାଣ୍ଡ୍ୟ, ବଙ୍ଗ, କଳିଙ୍ଗ, ତାମ୍ରଲିପ୍ତକ; ଉନ୍ଦ୍ର, ପୌଣ୍ଡ୍ର, ବାମଚୂଡ, କେରଳ ଅଞ୍ଚଳର ଲୋକମାନେ; ସମସ୍ତେ ଦୈତ୍ୟ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପାତ ହୋଇଥିଲେ, ଦେବତା ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ମଧ୍ୟ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଥିଲେ। ଅଗସ୍ତ୍ୟ ମୁନିଙ୍କର ଅଗ୍ରଗ୍ୟ ନିବାସ, ଯାହା ପୂର୍ବେ ଅଗମ୍ୟ ଥିଲା; ସିଦ୍ଧ ଓ ଚାରଣମାନେ ଏଠାରେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ମନୋହର ଦୃଶ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ। ବିଭିନ୍ନ ଆଶ୍ଚର୍ୟ ଚିଡ଼ିଆ, ଫୁଲ ଫୁଟିଥିବା ବିଶାଳ ଗଛ, ସୁନାର ଶିଖର ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ଗୀତ ଗାଉଥିବା ଅଞ୍ଚଳ ଏଠାରେ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଗିରିପୁଷ୍ପିତକ ପର୍ବତ, ଧନ୍ୟ ଓ ଦୃଶ୍ୟରେ ମନୋହର, ସାଗରକୁ ଭେଦି ଉଠିଥିଲା; ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟର ବିଶ୍ରାମସ୍ଥଳ ହିସାବରେ ବ୍ୟବହୃତ, ଦୃଶ୍ୟରେ ଦିଗନ୍ତକୁ ଛୁଇଁଥିଲା। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର କିରଣର ସମାନ ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ସାଗର ଜଳରେ ଆବୃତ, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ତୁଣୀ ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଏହା ଶତ ଯୋଜନ ଯାଏଁ ବିସ୍ତୃତ। ଉଚ୍ଚ ପର୍ବତରେ ତୁଣୀ ଚମକୁଥିବା ସ୍ଥାନରେ ରୁଷଭ ପର୍ବତ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। କୁଞ୍ଜର ପର୍ବତରେ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କର ସୁଭଉ ନିବାସ ଅଛି; ଏହା ଉଦାର ଦୃଷ୍ଟି ଓ ଭୟଙ୍କର ରୂପରେ ଏକ ନଗର, ଯାହା ସର୍ପମାନଙ୍କର ନିବାସସ୍ଥଳ। ଭୋଗବତୀ ନଗର, ଦୈତ୍ୟ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପାତ ହୋଇଥିଲା; ମହାସେନ ପର୍ବତ ଓ ପାରିୟାତ୍ର ପର୍ବତ; ଚକ୍ରବାନ୍, ପର୍ବତମାନଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ବାରାହ ପର୍ବତ ଓ ପ୍ରାଗ୍ଜ୍ୟୋତିଷ ନଗର, ସୁନାରେ ନିର୍ମିତ ଓ ଚମକୁଥିବା। ଏଠାରେ ଦୁଷ୍ଟ ଦେମନ୍ ନରକ ନାମକ ଅସୁର ନିବାସ କରୁଥିଲା; ମେଘ ପର୍ବତ ତୀବ୍ର ଗ୍ରଜନରେ ଗୁଞ୍ଜିଥିଲା। ଏଠାରେ ଷଠି ହଜାର ପର୍ବତ ଅଛି; ମେରୁ ପର୍ବତ ନବୀନ ସୂର୍ଯ୍ୟର ପ୍ରଭାରେ ଚମକୁଥିଲା। ଏହାର ଗୁହାଗୁଡିକ ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ସଦା ଆସିଥିବା; ହେମଗର୍ଭ ଓ ହେମସଖ ପର୍ବତ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ। କୈଳାସ ପର୍ବତ, ପର୍ବତମାନଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦାନବ ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କମ୍ପିତ ହୋଇଥିଲା; ବୈଖାନସ ହ୍ରଦ, ସୁନା ଲଟସରେ ଢାକା, ଏଠାରେ ଅଛି। ମାନସ ହ୍ରଦ, ହଁସ ଓ କୂର୍ମାରେ ଭରି; ତ୍ରିଶୃଙ୍ଗ ପର୍ବତ ଓ କୁମାରୀ ନଦୀ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନଦୀ। ମନ୍ଦର ପର୍ବତ, ବରଫର ଅନେକ ତଳ ଦେଖାଯାଉଥିଲା; ଉଶୀରବିନ୍ଦୁ ପର୍ବତ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥ, ଶିଖରମାନଙ୍କର ରାଜା। ପ୍ରଜାପତି ପର୍ବତ, ପୁଷ୍କର; ଦେବାଭ୍ର ପର୍ବତ ଓ ରେଣୁକା; କ୍ରୌଞ୍ଚ ପର୍ବତ, ସପ୍ତ ଋଷିଙ୍କର ପର୍ବତ, ଧୂମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ; ଏହି ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପର୍ବତ, ଅଞ୍ଚଳ ଓ ଜନସମୂହ। ସମସ୍ତ ନଦୀ ଓ ସାଗର ଦୈତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା କମ୍ପିତ ହୋଇଥିଲେ; କପିଳ, ଭୂମିପୁତ୍ର, ଓ ବ୍ୟାଘ୍ରବାନ୍ ମଧ୍ୟ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଥିଲେ। ଆକାଶବାସୀ ଓ ସତୀପୁତ୍ର, ତଳଭୂମିର ବାସିନ୍ଦା; ମେଘ ନାମକ ଦୃଢ଼ ଦଳ, ହାତୀ ଅଙ୍କୁଶରେ ସଜିତ। ଉପରକୁ ଚଳିଥିବା, ଭୟଙ୍କର ଗତିରେ ସମସ୍ତେ କମ୍ପିତ ହୋଇଥିଲେ; ଗଦାଧାରୀ, ଶୂଳଧାରୀ, କରାଳ ଓ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଏ ସମୟରେ। ତିନି ଘନ ମେଘର ସମାନ, ମେଘର ଗ୍ରଜନରେ, ଉତ୍କଟ ଧ୍ୱନିରେ, ମେଘର ତ୍ୱରାରେ ଚଳିଥିଲେ। ଦିତିର ପୁତ୍ର, ଦେବତାମାନଙ୍କର ଶତ୍ରୁ, ନରସିଂହଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରିଲେ; ସିଂହପ୍ରଭୁଙ୍କର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ନଖ ଦ୍ୱାରା, 'ଓଂ' ଧ୍ୱନିର ସହାୟତାରେ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଚିରି ହତ ହେଲେ। ଦିତିପୁତ୍ର ନାଶ ପରେ ଭୂମି, କାଳ, ଚନ୍ଦ୍ର, ଆକାଶ, ଗ୍ରହ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ସମସ୍ତ ଦିଗ, ନଦୀ, ପର୍ବତ ଓ ବିଶାଳ ସାଗର ଶାନ୍ତି ଲାଭ କଲେ। ତାପରେ ଦେବତାମାନେ ଓ ତପସ୍ବୀ ଋଷିମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ପ୍ରାଚୀନ, ଶାଶ୍ୱତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଦିବ୍ୟ ନାମରେ ସ୍ତୁତି କଲେ। "ହେ ଦେବତା, ନରସିଂହ ରୂପ ଯେଉଁଥିରେ ଆପଣ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଛନ୍ତି—ଉଚ୍ଚତମ ଓ ନିମ୍ନତମ ଜାଣିଥିବାମାନେ କେବଳ ଏହି ରୂପକୁ ପୂଜିବେ।" "ଆପଣ, ବ୍ରହ୍ମା, ରୁଦ୍ର, ମହେନ୍ଦ୍ର, ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ; ସମସ୍ତ ଜଗତର ଉତ୍ପତ୍ତିକାରୀ ଓ ନାଶକ, ଅବିନାଶୀ ମୂଳ।" "ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲାଭ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନ୍ତ୍ର, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହୋମ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧର୍ମ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିଶ୍ୱ—ସମସ୍ତେ ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରାଚୀନ ପୁରୁଷ ବୋଲି କହନ୍ତି।" "ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶରୀର, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରହ୍ମ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୋଗ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶବ୍ଦ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁପ୍ତ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲକ୍ଷ୍ୟ—ସମସ୍ତେ ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରାଚୀନ ପୁରୁଷ ବୋଲି କହନ୍ତି।" "ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅବସ୍ଥା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭବନ୍ତି—ଉଚ୍ଚତମ ଠାରୁ ଉପରେ—ସମସ୍ତେ ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରାଚୀନ ପୁରୁଷ ବୋଲି କହନ୍ତି।" "ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁପ୍ତ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହିମା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିପୁଳତା—ଉଚ୍ଚତମ ଠାରୁ ଉପରେ—ସମସ୍ତେ ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରାଚୀନ ପୁରୁଷ ବୋଲି କହନ୍ତି।" "ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭଣ୍ଡାର, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପବିତ୍ରତା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନିଗ୍ରହ—ଉଚ୍ଚତମ ଠାରୁ ଉପରେ—ସମସ୍ତେ ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରାଚୀନ ପୁରୁଷ ବୋଲି କହନ୍ତି।" ଏପରି ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଶୁଭ ଭଗବାନ୍, ସମସ୍ତ ଜଗତର ପୂର୍ବଜ, ନାରାୟଣଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଲୋକକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ। ତାପରେ, ଡ଼ାକ ଧ୍ୱନି ଏବଂ ଅପ୍ସରାମାନେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିବା ମହାନ୍ତାରେ, ହରି, ପ୍ରଭୁ, ଦକ୍ଷିଣ ଦୁଧ ସାଗରର ଉତ୍ତର ତୀରକୁ ଗଲେ।