ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ସମୟରେ, ଦେବତାଙ୍କର ଭୟଙ୍କର ଭବିଷ୍ୟତ ଅନୁଭବ କରି, ମୂର୍ତ୍ତିଗୁଡ଼ିକ ଗଭୀର ସ୍ୱରରେ ଚିତ୍କାର କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ଧୂଆଁ ଓ ଅଗ୍ନିରେ ଜ୍ୱାଳିତ ହେଲେ । ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ମୂର୍ତ୍ତି ଭୟର ଚିହ୍ନ ପ୍ରକାଶ କଲା । ଜନ୍ତୁ-ଜନ୍ତୁ, ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ଓ ପାଳିତ ପଶୁ, ପକ୍ଷୀମାନେ ମିଶି ଏକ ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନି ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ମହାସଂଗ୍ରାମ ଆସି ଉପସ୍ଥିତ ହେଉଥିଲା । ନଦୀମାନେ ତାଙ୍କର ସ୍ୱାଭାବିକ ପଥ ଛାଡ଼ି ଭଳି ଭଳି ପାଣି ନେଇ ଭୁଲ ଦିଗକୁ ବହିଲେ, ଦିଗମାନେ ରକ୍ତ ଧୂଳିରେ ଆଛନ୍ନ ହୋଇ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ । ବନର ଗଛଗୁଡ଼ିକ, ଯେଉଁମାନେ ପୂଜ୍ୟ ଥିଲେ, ସେମାନେ କୌଣସି ପୂଜା ନ ପାଇ, ବୟୁର ଜୋର ଝଟକାରେ ଭାଙ୍ଗି, ମୁଡ଼ି, ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହେଉଥିଲେ । ଏବଂ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦିନ ଅପରାହ୍ନ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଛାୟା ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ରହିଗଲା, ଯେପରି ଏହି ବିଶ୍ୱର ଅନ୍ତକାଳ ଆସିଥିଲା । ଏହି ସମୟରେ, ଦୈତ୍ୟ ରାଜା ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କ ରାଜପ୍ରାସାଦର ଭଣ୍ଡାର ଓ ଅସ୍ତ୍ରାଗାରରେ ହୃଦୟକୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଇ, ମଧୁ ଦେଖାଦେଲା । ଦାନବମାନଙ୍କର ବିନାଶ ଓ ଦେବତାଙ୍କର ବିଜୟ ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ଭୟଙ୍କର ଅପଶକୁନ ଦେଖାଦେଲା । ଏପରି ଅନେକ ଭୟଙ୍କର ଅପଶକୁନ, କାଳଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ, ଦୈତ୍ୟ ରାଜାଙ୍କ ବିନାଶ ପାଇଁ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲା । ପୃଥିବୀ କମ୍ପିତ ହେବା ସହିତ, ମହାପରାକ୍ରମୀ ଦୈତ୍ୟ ରାଜା ଦୃଢ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପାହାଡ଼ ଓ ଅନେକ ନାଗମାନେ ଭୂମିକୁ ଝଟକା ଦେଲେ । ଚାରି, ପାଞ୍ଚ, ସାତ ମୁଣ୍ଡ ଥିବା ନାଗମାନେ, ତାଙ୍କର ବିଷ ଓ ଅଗ୍ନିରେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ମୁଖରୁ ଅଗ୍ନି ଉଗଳିଲେ । ବାସୁକି, ତକ୍ଷକ, କର୍କୋଟ, ଧନଞ୍ଜୟ, ଏଳାମୁଖ, କାଳିୟ ଓ ମହାପଦ୍ମ ଭଳି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନାଗମାନେ ଆନ୍ତରିକ ଭୟରେ କମ୍ପିତ ହେଲେ । ହଜାର ମୁଣ୍ଡ ଥିବା, ସୁଯୋଗ୍ୟ ଶେଷ ନାଗ, ଅନନ୍ତ, ଯେଉଁଠାରେ ସ୍୵ର୍ଣ୍ଣ ଧ୍ୱଜା ଉଠିଥାଏ, ସେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଉନ୍ମୁଳିତ ହେଲେ । ପୃଥିବୀର ଭାର ବହୁଥିବା ଏହି ନାଗମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଜଳର ତଳେ ବସୁଥିଲେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଦୈତ୍ୟ ରାଜାଙ୍କ ରୋଷରେ ଅସ୍ଥିର ହେଲେ । ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନାଗମାନେ, ପାତାଳର ଗଭୀର ଅଞ୍ଚଳରେ ବିଚରଣ କରୁଥିବା ବେଳେ, ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଭୂମିକୁ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ । ତିବ୍ର କ୍ରୋଧରେ ଅଂଠି ଚାପି, ବଡ଼ ବରାହ ଭଳି ଦୈତ୍ୟ ରାଜା, ଭାଗୀରଥୀ, ସରୟୁ, କୌଶିକୀ ଓ ଯମୁନା, କାବେରୀ, କୃଷ୍ଣବେଣା, ଗଭୀର ସୁବେଣା, ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଗୋଦାବରୀ ନଦୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଅସ୍ଥିର ହେଉଥିଲେ । ଚର୍ମଣ୍ୟବତୀ, ସିନ୍ଧୁ, ନଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଧାନ; କମଳାପ୍ରଭା, ଓ ରତ୍ନମୟ ଜଳ ଥିବା ଶୋଣ ନଦୀ । ଶୁଦ୍ଧ ପାଣିର ନର୍ମଦା ଓ ଭେତ୍ରବତୀ, ଗୋମତୀ ଗାଏ ଥିବା ଭୀର ଓ ପୁରାତନ ସରସ୍ୱତୀ । ମହୀ, କଳମହୀ, ତମସା ଫୁଲ ଭରିଥିବା; ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପ, ରତ୍ନବତୀ, ସମସ୍ତ ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ । ସୁବର୍ଣ୍ଣପ୍ରକଟା, ସୁନାର ରୂପରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ସୁନା ଖଣିରେ ଶୋଭିତ; ମହାନ ଲୌହିତ୍ୟ ନଦୀ, ପାହାଡ଼ ଓ ଜଙ୍ଗଲରେ ଶୋଭା ପାଉଥିଲା । ପଟ୍ଟନ ନଗରୀ, ଧନର ଭଣ୍ଡାର, ଋଷି ଓ ବୀରମାନେ ବସୁଥିଲେ; ମଗଧ, ମୁଣ୍ଡ, ଶୁଙ୍ଗ ମହାନ୍ ଗ୍ରାମ । ସୁହ୍ମ, ମଲ୍ଲ, ବିଦେହ, ମାଳବ, କାଶୀ-କୋଶଳ; ଗରୁଡ଼ ନିବାସ, ଦୈତ୍ୟପତିଙ୍କ ଝଟକାରେ କମ୍ପିତ ହେଲା । ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ତିଆରି, କୈଳାସ ଶିଖର ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିବା; ଲୌହିତ୍ୟ ସମୁଦ୍ର, ରକ୍ତ ଜଳ ଭରିଥିବା, ଭୟଙ୍କର ଦୃଶ୍ୟ । ମହାପର୍ବତ ଉଦୟ, ଶତ ଯୋଜନ ଉଚ୍ଚତାରେ; ସୁନା ତଳପଟ, ମେଘ ଶୃଙ୍ଖଳା ରେ ଶୋଭିତ । ସୁନାର ଗଛ ରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ; ଶାଳ, ତାଳ, ତମାଳ ଓ ଫୁଲ ଫୁଟିଥିବା କର୍ଣ୍ଣିକର ଗଛ ରେ ଶୋଭିତ । ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଆୟୋମୁଖ ପାହାଡ଼, ଧାତୁ ରେ ଶୋଭିତ; ଶୁଭ୍ର ମାଲୟ ପାହାଡ଼, ତମାଳ ଗଛ ର ଗନ୍ଧରେ ମହକିଥିଲା । ସୁରାଷ୍ଟ୍ର, ବାହ୍ଲିକ, ଶୂରଭୀର, ଭୋଜ, ପାଣ୍ଡ୍ୟ, ବଙ୍ଗ, କଳିଙ୍ଗ ଓ ତାମ୍ରଲିପ୍ତକ । ଉନ୍ଦ୍ର, ପୌଣ୍ଡ୍ର, ବାମଚୂଡ, କେରଳ ଓ ଦେବତା, ଅପ୍ସରାଙ୍କ ସମେତ ସମସ୍ତ କମ୍ପିତ ହେଲେ । ଅଗସ୍ତ୍ୟ ମୁନିଙ୍କ ଅପ୍ରାପ୍ୟ ନିବାସ, ସିଦ୍ଧ ଓ ଚାରଣଙ୍କ ମଣ୍ଡଳୀ, ଚମତ୍କାର ପକ୍ଷୀ ଓ ଫୁଲ ଫୁଟିଥିବା ବଡ଼ ଗଛ ରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ; ସୁନା ଶିଖର ଓ ଅପ୍ସରାଙ୍କ ଗୀତରେ ଗୁଞ୍ଜିଥିଲା । ଗିରିପୁଷ୍ପିତକ ପାହାଡ଼, ଧନ-ଧାନ୍ୟ ରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଦୃଶ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦମୟ; ସମୁଦ୍ରକୁ ଭେଦି ଉଠିଥିବା, ଚନ୍ଦ୍ର-ସୂର୍ଯ୍ୟର ବିଶ୍ରାମସ୍ଥଳୀ ଭଳି, ଶିଖର ଆକାଶ କୁ ଛୁଇଁଥିଲା । ଚନ୍ଦ୍ର-ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣ ଭଳି, ସମୁଦ୍ର ଜଳରେ ଆବୃତ, ଶତ ଯୋଜନ ଲମ୍ବା ଓ ଅଗ୍ନିଜ୍ୱାଳା ରେ ଶୋଭିତ । ଯେଉଁଠି ବିଦ୍ୟୁତ ଚମକେ, ଉଚ୍ଚ ପାହାଡ଼ ଉପରେ, ସେଠାରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଋଷଭ ପାହାଡ଼ ଅଛି । ସେଉଁଠି ଅଛି କୁଞ୍ଜର ପାହାଡ଼, ଯେଉଁଠି ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ମଙ୍ଗଳମୟ ନିବାସ; ଚୌଡ଼ ଚକ୍ଷୁ ଓ ଭୟଙ୍କର ଏହି ସହର ନାଗମାନେ ବସିଥିଲେ । ଭୋଗବତୀ ନଗରୀ, ଦୈତ୍ୟପତିଙ୍କ ଝଟକାରେ କମ୍ପିତ ହେଲା; ମହାସେନ ପାହାଡ଼ ଓ ପାରିୟାତ୍ର ପାହାଡ଼ । ଚକ୍ରବାନ୍, ପାହାଡ଼ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଧାନ; ଭାରାହ ଓ ପ୍ରାଗ୍ଜ୍ୟୋତିଷ ନଗରୀ, ସୁନାରେ ଶୋଭିତ । ସେଉଁଠି ଦୁଷ୍ଟ ଦାନବ ନରକ ବସିଥିଲା; ମେଘ ପାହାଡ଼ ଗମ୍ଭୀର ଗର୍ଜନ କରୁଥିଲା । ହେ ବେଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜ, ସେଠାରେ ଅଛି ସାଠି ହଜାର ପାହାଡ଼; ମେରୁ ପର୍ବତ, ତରୁଣ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ । ଏହାର ଗୁହାଗୁଡ଼ିକ ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ, ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ସଦା ବିଚରଣ କରନ୍ତି; ହେମଗର୍ଭ ଓ ହେମସଖା ମହାନ ପାହାଡ଼ । କୈଳାସ, ପର୍ବତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦାନବପତିଙ୍କ ଝଟକାରେ କମ୍ପିତ ହେଲା; ଏଠାରେ ଅଛି ବୈଖାନସ ହ୍ରଦ, ସୁନା କମଳରେ ଆଛାଦିତ ।