ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଲା, ଯେଉଁଥିରେ ପବିତ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆକାଶରେ ନିଜ ରଙ୍ଗ ହରାଇ ଗଲା, ଏବଂ ଏକ ବଡ଼ କଳା ମୁଣ୍ଡହୀନ ଦେହ ଆକାଶରେ ପ୍ରକଟ ହେଲା। ଅଗ୍ନିଦେବ ଭୂମିକୁ ଘେରି ଅନେକ ଅଗ୍ନିଶିଖା ମୁକ୍ତ କଲେ, ଏବଂ ଏହି ପବିତ୍ର ଦେବତା ପୁନପୁନି ଆକାଶରେ ଦେଖାଗଲେ। ଆକାଶରେ ଧୂଆଁ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ସାତଟି ଭୟଙ୍କର ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେଲା, ଏବଂ ଗ୍ରହଗୁଡ଼ିକ ଶିଂଗଧାରୀ ହୋଇ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହିତ ଆକାଶରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ବାମ ଓ ଡାହାଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଶୁକ୍ର ଓ ବୃହସ୍ପତି ଦେଖାଗଲେ; ଶନି ଓ ମଙ୍ଗଳ ଅଗ୍ନି ପରି ଦୀପ୍ତ ହୋଇ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ଏହି ସମସ୍ତ ଆକାଶଚାରୀ ଗ୍ରହଗୁଡ଼ିକ, ଯେଉଁମାନେ ଯୁଗର ଶେଷ ପ୍ରତିକ, ଶିଂଗ ଉପରେ ଏକସାଥି ଧୀରେ ଧୀରେ ଉପରକୁ ଉଠିଗଲେ। ଚନ୍ଦ୍ର, ତାରା ଓ ଗ୍ରହ ସହିତ, ଅନ୍ଧକାର ନାଶ କରୁଥିବା, ରୋହିଣୀକୁ କୌଣସି ଅନୁଗ୍ରହ ଦେଲେନାହିଁ, ଯାହା ଚଳନଶୀଳ ଓ ଅଚଳ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ନାଶ ପାଇଁ। ଚନ୍ଦ୍ର ରାହୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆକ୍ରମିତ ହେଲା ଓ ଦୀପ୍ତ ଉଲ୍କାପିଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ଆঘାତ ପାଇଲା; ଅଗ୍ନିମୟ ଉଲ୍କାଗୁଡ଼ିକ ଚନ୍ଦ୍ରରେ ମନମতো ଚଳିଗଲେ। ଦେବତାଙ୍କ ଦେବତା ମଧ୍ୟ ରକ୍ତ ବର୍ଷା କଲେ; ଉଲ୍କାଗୁଡ଼ିକ ଦୀପ୍ତିମୟ ତାଡ଼ି ପରି ଆକାଶରୁ ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ କରି ତଳେ ପଡ଼ିଲା। ଅସମୟରେ ସମସ୍ତ ଗଛ ଫୁଲ ଓ ଫଳରେ ଭରିଗଲା, ଏବଂ ଲତାଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ଫଳରେ ଭରିଗଲା—ଏହି ସମସ୍ତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖାଗଲା ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ନାଶ ପ୍ରତିକ। ଫଳରୁ ଅନ୍ୟ ଫଳ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଫୁଲରୁ ଅନ୍ୟ ଫୁଲ; ସେଗୁଡ଼ିକ ଖୋଲିଲା ଓ ବନ୍ଦ ହେଲା, ହସିଲା ଓ କାନ୍ଦିଲା। ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରର ମୂର୍ତିଗୁଡ଼ିକ ଚିତ୍କାର କଲେ, ଧୂଆଁ ଓ ଅଗ୍ନିରେ ଜଳିଗଲେ; ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ମୂର୍ତି ଭୟ ଦେଖାଇଲା। ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଗୃହପାଳିତ ପଶୁ, ପକ୍ଷୀମାନେ ଏକସାଥି ମିଶି ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ କଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧ ଆସୁଥିଲା। ନଦୀଗୁଡ଼ିକ ବିପରୀତ ଦିଗରେ ବହିଗଲା, ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ଜଳ ନେଇ; ଦିଗଗୁଡ଼ିକ ଦେଖାଯାଉନାହିଁ, ଲାଲ ଧୂଳିରେ ଭରିଗଲା। ଉପାସନାଯୋଗ୍ୟ ଜଙ୍ଗଲ ଗଛଗୁଡ଼ିକୁ କୌଣସି ଉପାସନା ହେଲାନାହିଁ; ସେଗୁଡ଼ିକ ବାୟୁର ଝଟକାରେ ଆଘାତ, ଭଙ୍ଗ ଓ ମୁଡ଼ିଗଲା। ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଛାୟା ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦିନ ଅପରାହ୍ନ ହେଲା ବେଳେ ମଧ୍ୟ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହେଉନାହିଁ, ଯୁଗର ଶେଷ ପରିସ୍ଥିତିରେ। ଦୈତ୍ୟ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କ ରାଜପ୍ରାସାଦରେ ମଧୁ ଭଣ୍ଡାର ଓ ଅସ୍ତ୍ରଗାରରେ ପ୍ରକଟ ହେଲା। ଅସୁରମାନଙ୍କ ନାଶ ଓ ଦେବମାନଙ୍କ ବିଜୟ ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ଭୟଙ୍କର ଅଶୁଭ ସଙ୍କେତ ଦେଖାଗଲା। ଏହି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅନେକ ଭୟଙ୍କର ଚିହ୍ନ, କାଳ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ, ଦୈତ୍ୟରାଜ ନାଶ ପାଇଁ ଦେଖାଗଲା। ପୃଥିବୀ କମ୍ପିଗଲା, ଏବଂ ମହାତ୍ମା ଦୈତ୍ୟରାଜ ବଡ଼ ପର୍ବତ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନାଗମାନଙ୍କୁ ଭୁଇଁରେ ଫେଲିଦେଲେ। ଚାରି, ପାଞ୍ଚ, ସାତ ମୁଣ୍ଡ ଥିବା ନାଗମାନେ, ଯାହାଙ୍କ ମୁଁହ ଭୟଙ୍କର ବିଷ ଓ ଅଗ୍ନିରେ ଜଳି, ଅଗ୍ନି ମୁକ୍ତ କରୁଥିଲେ। ବାସୁକି, ତକ୍ଷକ, କର୍କୋଟ, ଧନଞ୍ଜୟ, ଏଲାମୁଖ, କାଳିୟ, ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମହାପଦ୍ମ ନାଗ—ସହସ୍ରମୁଣ୍ଡୀ ନାଗ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପତାକାଧାରୀ ଶେଷ, ଅନନ୍ତ, ଅତି ଶୁଭ ଓ ଅଟଳ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ କମ୍ପିଗଲେ। ପୃଥିବୀର ଦୀପ୍ତିମୟ ଆଧାର, ତଳ ଜଳରେ ରହୁଥିବା, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଏହି ବଡ଼, କ୍ରୋଧିତ ବ୍ୟକ୍ତି ଦ୍ୱାରା କମ୍ପିତ ହେଲେ। ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନାଗମାନେ ତଳଭୂମିରେ ଚଳିଥିବା, ଏହି ଦୈତ୍ୟ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ସମୟରେ ପୃଥିବୀକୁ ଛୁଇଁଲେ। କ୍ରୋଧରେ ଟିଉଁ ହୋଇଥିବା ଠୋଡ଼ ସହିତ, ବଡ଼ ଖରା ପରି; ଭାଗୀରଥୀ ନଦୀ, ସାରୟୁ, କୌଶିକୀ ମଧ୍ୟ କମ୍ପିଗଲା। ଯମୁନା, କାବେରୀ, କୃଷ୍ଣ-ବେନା, ଗଭୀର ସୁବେନା, ଏବଂ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଗୋଦାବରୀ ମଧ୍ୟ। ଚର୍ମଣ୍ୱତୀ, ସିନ୍ଧୁ, ନଦୀର ନାୟକ; କମଳ-ପ୍ରଭାବା, ଶୋନା ଏବଂ ରତ୍ନ ପରି ଚମକୁଥିବା ଜଳ। ଶୁଦ୍ଧ ଜଳର ନର୍ମଦା, ବେତ୍ରାବତୀ; ଗୋମତୀ, ଗୋଧରେ ଭରି, ପ୍ରାଚୀନ ସରସ୍ୱତୀ। ମହୀ, କଳମା-ହି; ତମସା, ଫୁଲରେ ଭରି; ଜମ୍ବୁଦ୍ବୀପ, ରତ୍ନବତ, ସମସ୍ତ ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ। ସୁବର୍ଣ୍ଣ-ପ୍ରକଟା, ସୁନାରେ ଚମକି, ସୁନା ଖଣିରେ ଶୋଭିତ; ଲୌହିତ୍ୟ ନଦୀ, ପର୍ବତ ଓ ଜଙ୍ଗଲରେ ଶୋଭିତ। ପଟ୍ଟନା ନଗର, ଭଣ୍ଡାର, ମୁନି ଓ ନାୟକମାନେ ରହୁଥିବା; ମଗଧ, ମୁଣ୍ଡା, ଶୁଙ୍ଗ ଗ୍ରାମମାନେ। ସୁହମ, ମଲ୍ଲ, ବିଦେହ, ମଳବ, କାଶୀ-କୋଶଳ; ଗରୁଡ଼ର ନିବାସ, ଦୈତ୍ୟରାଜ ଦ୍ୱାରା କମ୍ପିତ। ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି, କୈଳାସ ଶିଖର ପରି; ଲୌହିତ୍ୟ ନାମକ ସମୁଦ୍ର, ଲାଲ ଜଳରେ ଅତି ଭୟଙ୍କର। ଉଦୟ ପର୍ବତ, ଶତ ଯୋଜନ ଉଚ୍ଚ; ସୁବର୍ଣ୍ଣ ତଳ, ମେଘର ଅନ୍ତରାଳରେ ଶୋଭିତ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଥିବା ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଗଛ, ଶାଳ, ତାଳ, ତମାଳ, ଫୁଲ ଫୁଟିଥିବା କର୍ଣିକାର ଗଛରେ ଶୋଭିତ। ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଆୟୋମୁଖ ପର୍ବତ, ଖଣିରେ ଶୋଭିତ; ଶୁଭ୍ର ମାଲୟ ପର୍ବତ, ତମାଳ ଗଛର ଗନ୍ଧରେ ଭରି। ସୁରାଷ୍ଟ୍ର, ବାହ୍ଲିକ; ଶୂରଭୀର, ଭୋଜ, ପାଣ୍ଡ୍ୟ, ବଙ୍ଗ, କଳିଙ୍ଗ, ତାମ୍ରଲିପ୍ତକ। ଉନ୍ଦ୍ର, ପୌଣ୍ଡ୍ର, ବାମଚୁଡା, କେରଳର ଲୋକ; ଦୈତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଦେବ, ଅପ୍ସରା ସହିତ କମ୍ପିତ। ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ନିବାସ, ଯାହା ପୂର୍ବରୁ ଅଗମ୍ୟ; ସିଦ୍ଧ ଓ ଚାରଣଙ୍କ ଆସନ, ବିକ୍ଷିପ୍ତ ଓ ମନୋହର। ବିଭିନ୍ନ ଅଦ୍ଭୁତ ପକ୍ଷୀ, ଫୁଲ ଫୁଟିଥିବା ବଡ଼ ଗଛରେ ଭରି; ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଶିଖରରେ ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ଗୀତରେ ମନ୍ତ୍ରମୁଗ୍ଧ।