ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଶଭାମଣ୍ଡପଟି ଜରା, ଦୁଃଖ ଓ କ୍ଲାନ୍ତିରୁ ମୁକ୍ତ, ଅଚଳ, ମଙ୍ଗଳମୟ ଓ ପ୍ରସନ୍ନ, ଏକ ରଜତ ମହଳ ଭଳି ଜ୍ୟୋତିର୍ମୟ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ୍। ଏହା ଅନ୍ତର୍ଜଳରେ ଯୋଗାଯୋଗିତ, ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଗଠିତ, ଦେବମଣିର ଗଛ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଯେଉଁଠାରେ ଫଳ ଓ ଫୁଲ ଲାଗିଥାଏ। ସେଠାରେ ନୀଳ, ହଳଦିଆ, ସାଦା, ଗାଢ଼, କଳା ଓ ଲାଲ ରଙ୍ଗର ଗଛ ଓ ଝାଡ଼ି ଅଛି, ଯେଉଁମାନେ ଶତଶଃ ଫୁଲ ମଞ୍ଜରୀ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ଶଭାମଣ୍ଡପ ଧଳା ମେଘ ଭଳି ଦେଖାଯାଏ, ମଣିଷ ଭଳି ଭାସୁଛି, ଦେବସୁଗନ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ମଧୁର ଓ ଚମକୁଛି। ଏଠି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦଦାୟକ, କେବେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ନାହିଁ, ଏଠି ନ ତ କ୍ଷୁଧା, ନ ତ ତୃଷ୍ଣା, ନ ତ କ୍ଲାନ୍ତି ଅନୁଭବ କରାଯାଏ; ଏଠି ନ ତ ଉଷ୍ଣତା, ନ ତ ଶୀତଳତା ଅଛି। ଏହି ଶଭା ଅନେକ ଆକୃତି ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଦମ୍ଭ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହି ତାହାରେ ଆଧାରିତ ନୁହେଁ; ଏହା ଶାଶ୍ୱତ ଓ କେବେ ମ୍ଲାନ ହୁଏ ନାହିଁ। ଏହି ଶଭାମଣ୍ଡପ ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନିଠାରୁ ଅଧିକ ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ସ୍ୱୟଂ-ପ୍ରଭା ଓ ଦିବ୍ୟ ଆଲୋକରେ ଶିରୋପରି ଅନ୍ତରିକ୍ଷକୁ ଆଲୋକିତ କରୁଛି, ଏମିତି ମନେ ହୁଏ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ମଧ୍ୟ ଆଲୋକିତ କରିଦେଉଛି। ଏଠି ଦେବ ଓ ମଣୁଷ୍ୟର ସମସ୍ତ ଆକାଂକ୍ଷା ପୂରଣ ହୁଏ; ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନୀୟ ଅସୀମ, ସ୍ୱାଦିଷ୍ଟ ଓ ପ୍ରଚୁର। ସୁଗନ୍ଧିତ ମାଳା, ସଦା ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଗଛ, ଗରମରେ ଶୀତଳ ଓ ଶୀତରେ ଉଷ୍ଣ ଜଳ ମିଳେ। ଉଚ୍ଚ ଶାଖା ଓ ମହାନ୍ତି ଡାଳରେ ନବପଲ୍ଲବ ଓ ଲତାର ଛାୟାରେ ନଦୀ ଓ ହ୍ରଦ ଶୋଭିତ। ସେଠାରେ ମହାପ୍ରଭୁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ସୁଗନ୍ଧିତ ଫୁଲ ଓ ସ୍ୱାଦିଷ୍ଟ ଫଳ ଥିବା ଗଛ ଦେଖିଲେ। ସେ ଏମିତି ହ୍ରଦ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ନ ତ ଅଧିକ ଶୀତଳତା, ନ ତ ଅଧିକ ଉଷ୍ଣତା ଅଛି, ଏବଂ ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ଜଳ ଏହି ଶଭାରେ ଅଛି। ଏହି ହ୍ରଦ ଗୁଡିକ ଚମକୁଥିବା ଶତଦଳ ପଦ୍ମ, ଶତପତ୍ର ଫୁଲ, ଲାଲ କୁବଳୟ, ନୀଳ କୁମୁଦ ଓ ଶାଳୁକ ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ। ସେଠାରେ ଶୋଭାବନ୍ତ ଧାର୍ତ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ପକ୍ଷୀ, ରାଜହଂସ, ପ୍ରିୟ କାରଣ୍ଡବ, ଚକ୍ରବାକ, ସାରସ ଓ କୁରର ପକ୍ଷୀ ରହିଛନ୍ତି। କ୍ରିଷ୍ଟାଲ ଭଳି ନିର୍ମଳ ପକ୍ଷୀ, ଧୂସର ପାଟିଆ, ଅନେକ ହଂସ ଗୀତ ଗାଉଛନ୍ତି, ସାରସ ର ଧ୍ୱନିରେ ମନ୍ଦିର ଲୟମୟ। ସେଠାରେ ଶୃଙ୍ଗାରିକ ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ଲତା ମଣ୍ଡିତ ପାହାଡ଼ ଶିଖର ଉପରେ ଅନେକ ପ୍ରକାର ମଞ୍ଜରୀ ଧାରଣ କରି ଅଛି। କେତକୀ, ଅଶୋକ, ସରଳ, ପୁମ୍ନାଗ, ତିଳକ, ଅର୍ଜୁନ, ଆମ୍ବ, ନିପ, ପ୍ରସ୍ଥପୁଷ୍ପ, କଦମ୍ବ, ବକୁଳ, ଧବ ଗଛ ଅଛି। ପ୍ରିୟଙ୍ଗୁ, ପାଟଳ, ଶାଲ୍ମଳି, ହରିଦ୍ରା, ସାଳ, ତାଳ, ତମାଳ ଓ ଚମ୍ପକ ଗଛ ମଧ୍ୟ ରହିଛି। ଏପରି ଅନ୍ୟ ଫୁଲ ଫୁଟିଥିବା ଗଛ ଶଭାରେ ଚମକୁଛି; ପ୍ରବାଳ ଓ ଅନ୍ୟ ଗଛ ଅଗ୍ନି ଭଳି ଦୀପ୍ତିମାନ୍। ଘନ ତଣ୍ଡ ଓ ଶୋଭାମୟ ଶାଖା ଥିବା, ତାଳ ଗଛ ଭଳି ଉଚ୍ଚ, ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗର—କାଳା ଓ ଅଶୋକ ଗଛ ଅଛି। ବରୁଣ, ବତ୍ସନାଭ, କଠଳ, ଚନ୍ଦନ, କଦମ୍ବ, ସୁମନସ, ନିମ୍ବ, ଅଶ୍ୱଥ୍ଥ, ତିଣ୍ଡୁକ ଗଛ ଅଛି। ପାରିଜାତ, ଲୋଧ୍ର, ଚମେଳି, ଭଦ୍ରଦାରୁ, ଆମଳକୀ, ଜମ୍ବୁ, କୁଚା, ଶୈଳବାଲୁକ ଗଛ ମଧ୍ୟ ଅଛି। ଖଜୁରୀ, ନାଡିଆ, ହରୀତକୀ, ବିଭିତକୀ, କାଳୀୟକ, ଦ୍ରୁକାଳ, ହିଙ୍ଗୁ, ପାରିୟାତ୍ରକ ଗଛ ଅଛି। ମନ୍ଦାର, କୁନ୍ଦ, ଲକ୍ତ, ପତଙ୍ଗ, କୁଟଜ ଏବଂ ଲାଲ କୁରଣ୍ଟକ, ନୀଳ ଗଛ ଓ ଅଗରୁ ମଧ୍ୟ ଅଛି। କଦମ୍ବ, ଭବ୍ୟ, ଦାନା, ବୀଜପୂରକ, ସପ୍ତପର୍ଣ୍ଣ, ବିଲ୍ବ ଗଛ ମଧୁମକ୍ଷିକା ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ। ଅଶୋକ ଓ ତମାଳ ଗଛ ନାନା ପ୍ରକାର ଲତା ଓ ଝାଡ଼ିରେ ଢାକା, ଅନେକ ମଧୂକ, ସପ୍ତପର୍ଣ୍ଣ ଓ ଦୁଧିଆ ଗଛ ଅଛି। ଅନେକ ପ୍ରକାର ଲତା, ପତ୍ର, ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଅନେକ ଜଙ୍ଗଲୀ ଗଛ ମଧ୍ୟ ଅଛି। ନାନା ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଏହି ପ୍ରାନ୍ତର ଚାରିପାଖରେ ଚକୋର ପକ୍ଷୀ, ପଦ୍ମ, ମଦୋନ୍ମତ କୋଇଲି, ଚ଼ଟିଆ ପକ୍ଷୀ ଦେଖାଯାଏ। ମହାଗଛ ମଞ୍ଜରୀରେ ଫୁଲ ଫୁଟିଥିବା, ଶାଖାରେ ଲାଲ, ହଳଦିଆ, କୁଙ୍କୁମ ରଙ୍ଗର ପକ୍ଷୀ ବସିଛନ୍ତି। ଜୀବଜୀବିକା ପକ୍ଷୀମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ପରସ୍ପରକୁ ଦେଖୁଛନ୍ତି। ଏହି ଶଭାମଣ୍ଡପରେ ଦୈତ୍ୟପତି ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ବସିଛନ୍ତି। ସେ ହଜାର ହଜାର ମହିଳା ଦ୍ୱାରା ଚାରିଦିଗରୁ ଘେରାଯାଇଛନ୍ତି, ଅଦ୍ଭୁତ ଆଭୂଷଣ ଓ ବସ୍ତ୍ରରେ ଶୋଭିତ, ମୂଳ୍ୟବାନ ରତ୍ନ ଓ ହୀରା ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ମୁକୁଟ ତାଙ୍କ ମସ୍ତକରେ ଚମକୁଛି, ତୀବ୍ର ଆଲୋକର ଦୁଇ ଝୁମକା ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି। ସେ ଏକ ଦିବ୍ୟ ଓ ଛୋଟ ଆସନରେ ବସିଛନ୍ତି, ଯାହା ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭଳି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଓ ଦେବୀୟ ତକିଆରେ ଢାକା। ଏଠି ଦିବ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧି ବୋକାଏଥିବା ମୃଦୁ ବାତାସ ବହୁଛି, ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ତୀବ୍ର ଝୁମକା ପିନ୍ଧି ବସିଛନ୍ତି। ସେ ସମୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ମହାଦୈତ୍ୟ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କ ଗୌରବରେ ଦିବ୍ୟ ସଙ୍ଗୀତ ଗାଉଛନ୍ତି। ବିଶ୍ୱାଚୀ, ସହଜନ୍ୟା, ପ୍ରମ୍ଲୋଚା, ସୌରଭେୟୀ, ସମୀଚୀ, ପୁଞ୍ଜିକସ୍ଥଳୀ, ମିଶ୍ରକେଶୀ, ରମ୍ଭା, ଚିତ୍ରଳେଖା, ଶୁଚିସ୍ମିତା, ଚାରୁକେଶୀ, ଘୃତାଚୀ, ମେନକା ଓ ଉର୍ବଶୀ—ଏମିତି ଅନେକ ନୃତ୍ୟ ଓ ସଙ୍ଗୀତରେ ପାରଙ୍ଗତ ଅପ୍ସରାମାନେ ରାଜା ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କ ସେବାରେ ରହିଛନ୍ତି। ସେଠାରେ ବିଶାଳଭୁଜ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ବସିଛନ୍ତି; ଦିତିର ସମସ୍ତ ପୁତ୍ର, ଯେଉଁମାନେ ଦେବତାଙ୍କୁ ଅନେକ ବର ପାଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜିଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ ଅପୂର୍ବ କର୍ମ ଦେଖି ଶତଶଃ ଲୋକ ଏଠି ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଛନ୍ତି—ବଳି, ବିରୋଚନ, ନରକ (ଭୂମିପୁତ୍ର), ପ୍ରହ୍ଲାଦ, ବିପ୍ରଚିତ୍ତି, ମହାସୁର ଗବିଷ୍ଠ, ସୁରହନ୍ତା, ସୁନାମା, ପ୍ରମତି ଓ ଉତ୍ତମ ସୁମତି।