ଭଗ୍ୟଶାଳୀ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଆଦି ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ସମସ୍ତଙ୍କର ନାୟକ, ଦେବତା ଓ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ନିବେଦିତ ହୋଇଥିବା ହବିର ଉପଭୋକ୍ତା, ଏବଂ ଅବ୍ୟକ୍ତ ପ୍ରକୃତିର ଗୁଣୀଜନ। ଏହିପରି ମଙ୍ଗଳମୟ କଥା ଶୁଣି, ପ୍ରଜାପତି ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ଜଳର ଶୀତଳତା ପରି ସାନ୍ତ୍ବନା ଦେଲେ। ସେ କହିଲେ, “ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାର ଫଳ ପାଇବେ; ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟା ସମାପ୍ତିରେ, ଶ୍ରୀମାନ୍ ବିଷ୍ଣୁ ତାଙ୍କୁ ବଧ କରିବେ।” କମଳଜ ଏହି ଦିବ୍ୟ କଥା ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ନିଜ-ନିଜ ସ୍ୱର୍ଗୀୟ ନିବାସକୁ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ କଲେ। ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ଦାନବ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଯେତେବେଳେ ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇଲେ, ତାହାର ଅଭିମାନ ଅତିରିକ୍ତ ହୋଇଗଲା ଏବଂ ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଉତ୍ପୀଡ଼ନ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ତିନୋଟି ଲୋକର ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଦେବତାମାନେ ହରିଏଇ, ସେ ତିନୋଟି ଲୋକକୁ ନିଜ ଅଧୀନରେ ରଖି ସ୍ୱର୍ଗରେ ବସିଲେ। ତାଙ୍କର ଆଶୀର୍ବାଦ ଦ୍ୱାରା ମଦମସ୍ତ ହୋଇ, ସମୟର ନିୟମରେ, ଦାନବ ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞଯୋଗ୍ୟ ନ ରଖି, ଦାନବମାନେଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞଯୋଗ୍ୟ କରିଦେଲେ। ଏହି ଦୁଃଖଦ ଅବସ୍ଥାରେ, ଆଦିତ୍ୟ, ସାଧ୍ୟ, ବିଶ୍ୱେଦେବ, ବସୁ, ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ଅନ୍ୟ ଦେବତା, ଯକ୍ଷ, ସିଦ୍ଧ, ଦ୍ୱିଜ ଋଷି ଓ ମହାମୁନିମାନେ—ସମସ୍ତେ ଶରଣ ନେବାକୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ସେମାନେ ବିନତି କଲେ, “ଓ ନାରାୟଣ, ମହାଭାଗ, ଦେବତାମାନେ ଆପଣଙ୍କ ଶରଣ ନେଇଛନ୍ତି। ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ଦାନବରାଜ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କୁ ବଧ କରନ୍ତୁ।” ସେମାନେ ଆଉ କହିଲେ, “ଆପଣ ଆମର ପରମ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ପରମ ଗୁରୁ, ପରମ ଦେବତା; ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ।’’ ତେଣୁ ବିଷ୍ଣୁ ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଲେ, “ଅମୃତ ଦେବଗଣ, ଭୟ ଛାଡ଼; ମୁଁ ତୁମକୁ ଭୟମୁକ୍ତି ଦେଉଛି। ଏବଂ, ଦେବତାମାନେ, ତୁମେ ପୁଣି ତୁମ ସ୍ୱର୍ଗ ଲୋକ ଦ୍ରୁତ ଫେରିପାରିବ। ଏହି ଦାନବ, ଆଶୀର୍ବାଦର ଅଭିମାନରେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ସାଥିମାନେ ସହିତ, ଅମର ଦେବତାମାନେଙ୍କ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଅଜୟ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ—ଦାନବମାନେଙ୍କର ରାଜା—ବଧ କରିବି।” ଏହିପରି କଥା କହି, ଭଗବାନ୍ ବିଷ୍ଣୁ ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ଅନୁମତି ଦେଇ, ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କୁ ବଧ କରିବା ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ନେଲେ। ତା’ପରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବିଷ୍ଣୁ ଶୀଘ୍ର ଓଁକାର ଧ୍ୱନିକୁ ନିଜ ସାଥିରେ ନେଇ, ଅକ୍ଷୟ ହରି ଓଁ ସହିତ ସହଯୋଗ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ। ହରି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ତେଜସ୍ୱୀ ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଶୋଭାମୟ, ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କର ନିବାସକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ସେ ଅଦ୍ଭୁତ ଆର୍ଧ-ନର ଆର୍ଧ-ସିଂହ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ—ଏକ ପକ୍ଷରେ ମଣିଷ ଦେହ ଓ ଅନ୍ୟ ପକ୍ଷରେ ସିଂହ ଦେହ। ନୃସିଂହ ନିଜ ହାତରେ ହାତ ଦେଇ ଅଦ୍ଭୁତ ଶକ୍ତି ଦେଖାଇଲେ। ତା’ପରେ ସେ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କର ବିଶାଳ, ଦିବ୍ୟ, ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଓ ଆକର୍ଷଣୀୟ ସଭାଗୃହ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ତେଜରେ ଚମକୁଥିଲା ଏବଂ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ଏହି ସଭାଗୃହ ଏକ ଶତ ଏବଂ ଅଧ ଯୋଜନ ଲମ୍ବା, ଦିବ୍ୟ, ଇଚ୍ଛାମତେ ଚଳିତ, ଏବଂ ପାଞ୍ଚ ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା। ଏହା ବୃଦ୍ଧି, ଦୁଃଖ, ଲଘୁତାରୁ ମୁକ୍ତ, ଅଚଳ, ଶୁଭ ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟକ, ରାଜମହଳ ପରି ଶୋଭାମୟ ଏବଂ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍। ଏହି ସଭା, ଭିତରେ ଜଳ ଯୁକ୍ତ, ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ, ଦିବ୍ୟ ମଣିର ଗଛ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଫଳ ଓ ଫୁଲରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ଏଠାରେ ନୀଳ, ହଳଦିଆ, ସ୍ୱେତ, ଗାଢ଼, କଳା ଓ ଲାଲ ରଙ୍ଗର ଗଛ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଜାତିର ଝାଡ଼ ଅଛି, ସମସ୍ତେ ଶତଶଃ ଫୁଲର ଗୁଛ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି। ସଭା ଧଳା ମେଘ ମାନାଙ୍କ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଏ, ତେଜସ୍ୱୀ, ଚମକୁଥିବା ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ଗନ୍ଧରେ ମନୋହର। ଏହି ସ୍ଥାନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦଦାୟକ, କେବେ ବେଦନାଦାୟକ ନୁହେଁ; ଏଠାରେ ନ ଶୀତ, ନ ତାପ; ଯେଉଁମାନେ ଏଠାକୁ ପହଞ୍ଚନ୍ତି, ସେମାନେ କେବେ ଭୁଖ, ତିପ୍ସା କିମ୍ବା କ୍ଲାନ୍ତି ଅନୁଭବ କରନ୍ତି ନାହିଁ। ଏଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ଆକୃତିର ଶୋଭା, ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ତେଜସ୍ୱୀ ସ୍ତମ୍ଭ ଅଛି, କିନ୍ତୁ ସେଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ୱାରା ସମର୍ଥିତ ନୁହେଁ; ଏହା ଚିରଞ୍ଜୀବୀ ଓ ଅବିନଶ୍ୱର। ଏହି ସଭା ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନିକୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରେ, ନିଜ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ସ୍ୱର୍ଗର ଶିଖରରେ ଚମକୁଛି, ମନେ ହୁଏ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଭା ଦେଉଛି। ଏଠାରେ ଦେବ ଓ ମାନବ ଦୁଇ ପ୍ରକାରର ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ଉପଲବ୍ଧ; ଖାଦ୍ୟ-ପାନୀୟ ରସରେ ସମୃଦ୍ଧ ଏବଂ ଅସୀମ। ସୁଗନ୍ଧିତ ମାଳା, ସଦା ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଦେଉଥିବା ଗଛ ଅଛି; ତାପରେ ଶୀତଳ ଜଳ ଏବଂ ଶୀତରେ ଉଷ୍ଣ ଜଳ ମିଳେ। ବିକାଶଶୀଳ ଶିଖର ଓ ବିଶାଳ ଶାଖା, କୋମଳ ପର୍ଣ୍ଣପୁଟି, ଲତା ଛାୟାରେ ଢାକା, ନଦୀ ଓ ହ୍ରଦରେ ଶୋଭାମାନ। ପ୍ରଭୁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଗଛ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ସୁଗନ୍ଧିତ ଫୁଲ ଓ ରସାଳ ଫଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ସେ ଏଠାରେ ଏମିତି ହ୍ରଦ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ଅତି ଶୀତ କିମ୍ବା ଅତି ଉଷ୍ଣ ନୁହେଁ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ଜଳ ଏହି ସଭାରେ ବିଦ୍ୟମାନ। ଏହି ହ୍ରଦ ଗୁଡ଼ିକ ପଦ୍ମ, ଶତଦଳ ସୁଗନ୍ଧିତ ଫୁଲ, ଲାଲ କୁବଳୟ, ନୀଳ କୁମୁଦ ଫୁଲରେ ଆବୃତ। ଏଠାରେ ଶୋଭାମାନ ଧାର୍ତ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ପକ୍ଷୀ, ରାଜହଂସ, ପ୍ରିୟ କାରଣ୍ଡବ, ଚକ୍ରବାକ, ସାରସ ଏବଂ କୁରର ପକ୍ଷୀ ଅଛନ୍ତି। ଏଠାରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ପ୍ରଭାରେ ଚମକୁଥିବା, ଧଳା ପାଙ୍ଖି ଥିବା ନିର୍ମଳ ପକ୍ଷୀ, ଅନେକ ହଂସ ଦ୍ୱାରା ଗାଇଯାଉଥିବା, ସାରସଙ୍କ ଚିତ୍କାରରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ସେଠାରେ ପ୍ରଭୁ ଶୁଭ, ସୁଗନ୍ଧିତ ଲତା ଦେଖିଲେ, ଯାହାର ଫୁଲ ଗୁଛ ଅତିଧିକ, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଫୁଲ ନେଇ ପାହାଡ଼ ଶିଖର ଉପରେ ଶୋଭା ଦେଉଛି। କେତକୀ, ଅଶୋକ, ସରଳ, ପୁମ୍ନାଗ, ତିଳକ, ଅର୍ଜୁନ, ଆମ୍ର, ନିପ, ପ୍ରସ୍ଥପୁଷ୍ପ, କଦମ୍ବ, ବକୁଳ ଓ ଧବ ଗଛ ଅଛନ୍ତି। ପ୍ରିୟଙ୍ଗୁ, ପାଟଳ, ଶାଲ୍ମଲି, ହରିଦ୍ରା, ସାଲ, ତାଳ, ତମାଳ ଏବଂ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଚମ୍ପକ ଗଛ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ। ଏହି ସଭାରେ ଅନ୍ୟ ଫୁଲ ଫୁଟିଥିବା ଗଛ ମଧ୍ୟ ଚମକୁଥିଲା, ପ୍ରବାଳ ଓ ଅନ୍ୟ ଗଛ ଅଗ୍ନି ପରି ତେଜ ଦେଉଥିଲେ।