ଏକ ସମୟର କଥା, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ତପସ୍ଵୀ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ତାଙ୍କର ଦୀର୍ଘ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଜାପତି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଥିଲେ। ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କ ଭକ୍ତି ଓ ତପସ୍ୟାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, କହିଲେ, "ହେ ଧର୍ମାତ୍ମା, ତୁମର ଭାଗ୍ୟ ଶୁଭ ହେଉ। ତୁମେ ଯେଉଁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହାଁ, ମୋ ପାଖରୁ ଚୟନ କର।" ତେବେ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ନମ୍ରତା ସହ କହିଲେ, "ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବ, ମୋତେ ଦେବତା, ଦାନବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ, ସର୍ପ, ରାକ୍ଷସ, ମଣିଷ କିମ୍ବା ପିଶାଚ ମଧ୍ୟ କେହି ମାରିପାରିବେ ନାହିଁ। ମହାପିତାମହ, ଯଦି ଆପଣ ପ୍ରସନ୍ନ ଅଛନ୍ତି, ତେବେ ମୁନିମାନେ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ଶାପ ଦେଇ କ୍ଷତି କରିପାରିବେ ନାହିଁ—ଏହି ହେଉଛି ମୋର ଆଶୀର୍ବାଦର ଅନୁରୋଧ। ମୋତେ କୌଣସି ଅସ୍ତ୍ର, ଶସ୍ତ୍ର, ପାହାଡ଼, ଗଛ, ଶୁଖିଲା କିମ୍ବା ଭିଜା କିଛି ଦ୍ୱାରା, ଦିନ କିମ୍ବା ରାତିରେ ମଧ୍ୟ ମୃତ୍ୟୁ ଆସିବ ନାହିଁ।" "ମୁଁ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର, ବାୟୁ, ଅଗ୍ନି, ଜଳ, ଆକାଶ, ତାରା ଓ ଦଶ ଦିଶା ହେଉ। ମୁଁ କ୍ରୋଧ ଓ କାମ, ବରୁଣ, ଇନ୍ଦ୍ର, ଯମ, କୁବେର, ଯକ୍ଷ ଓ କିମ୍ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ନାଥ ହେଉ।" ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ, "ଏହି ଦିବ୍ୟ ଓ ଅଦ୍ଭୁତ ଆଶୀର୍ବାଦଗୁଡ଼ିକୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଲି। ନିଶ୍ଚୟ, ପ୍ରିୟ ପୁତ୍ର, ତୁମେ ଯେଉଁ ଇଚ୍ଛା କରିବ, ସେଉଁଠି ତୁମର ଲାଭ ହେବ।" ଏପରି କହି ବ୍ରହ୍ମା, ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିମାନଙ୍କ ସହିତ ଆକାଶ ମାଗ୍ଣ କରି, ସ୍ୱର୍ଗରେ ତାଙ୍କର ନିଜ ନିବାସକୁ ଚଲିଗଲେ। ଏହି ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇଯିବାର ଖବର ଶୁଣି, ଦେବତା, ନାଗ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ମୁନିମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ। ସେମାନେ କହିଲେ, "ହେ ପ୍ରଭୁ, ଏହି ଆଶୀର୍ବାଦ ଦ୍ୱାରା ସେଇ ଦାନବ ଆମକୁ ନଶ୍ଟ କରିଦେବ। ଦୟା କର, ତାଙ୍କର ବିନାଶ ଉପାୟ ଭାବିବେ।" "ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ମୂଳ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଦେବତା ଓ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞ ଗ୍ରାହକ, ଅଦୃଶ୍ୟ ଜ୍ଞାନର ଧାରକ।" ଏହି ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକୁ ଶୁଣି, ପ୍ରଜାପତି ବ୍ରହ୍ମା ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଜଳ ସମ ଶିତଳ ଶବ୍ଦରେ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଲେ, "ନିଶ୍ଚୟ, ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାର ଫଳ ଦେବତାମାନେ ପାଇବେ; ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟା ଶେଷରେ, ସେଇ ଦାନବକୁ ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁ ବଧ କରିବେ।" ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ନିବାସକୁ ଫେରିଗଲେ। ଏଠାରୁ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇ ଅହଙ୍କାରି ହୋଇ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଉତ୍ପୀଡ଼ନ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ତିନି ଲୋକର ଦେବତାମାନେ ହରାଇ, ସେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ରହି, ତିନି ଲୋକର ନିୟନ୍ତା ହେଲେ। ତାଙ୍କ ଅହଙ୍କାର ଓ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦ୍ୱାରା, ଦାନବମାନେ ଯଜ୍ଞ ଯୋଗ୍ୟ ହେଲେ, ଦେବତାମାନେ ଯଜ୍ଞ ଅଯୋଗ୍ୟ ହେଲେ। ଏହିଠାରେ ଆଦିତ୍ୟ, ସାଧ୍ୟ, ବିଶ୍ୱେଦେବ, ବସୁ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତା, ଯକ୍ଷ, ସିଦ୍ଧ, ଦ୍ୱିଜ ମୁନିମାନେ ଓ ମହାର୍ଷିମାନେ—ସମସ୍ତେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ। ସେମାନେ କହିଲେ, "ହେ ନାରାୟଣ, ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ଶରଣକୁ ଆସିଛୁ। ଦୟା କରି, ଦାନବରାଜ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କୁ ବଧ କରି, ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର।" "ଆପଣ ଆମର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁରୁ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବ; ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଆପଣ ଅତିକ୍ରମ କରନ୍ତି।" ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ, "ହେ ଅମର ଦେବତା, ଭୟ ଛାଡ଼; ମୁଁ ତୁମକୁ ନିର୍ଭୟତା ଦେଉଛି। ଦେବତାମାନେ, ତୁମେ ତୁମର ସ୍ୱର୍ଗ ରାଜ୍ୟ ଶୀଘ୍ର ଫେରିପାଇବ। ଏହି ଦାନବ ତାଙ୍କର ଆଶୀର୍ବାଦର ଅହଙ୍କାରରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ସହଚରମାନଙ୍କ ସହ ବଧ କରିବି।" ଏପରି କହି, ପ୍ରଭୁ ବିଷ୍ଣୁ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କ ବଧ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ। ତାପରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବିଷ୍ଣୁ, ଓଁ ଧ୍ୱନିକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି, ସେଇ ଅକ୍ଷୟ ଓଁ ସହିତ ତୟାରି ହେଲେ। ହରି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ କାନ୍ତିମାନ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ସମ ଶୋଭାବାନ୍, ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କ ନିବାସକୁ ଗଲେ। ସେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ—ଅର୍ଦ୍ଧ-ନର ଓ ଅର୍ଦ୍ଧ-ସିଂହ; ମାନବ ଶରୀର ଓ ସିଂହ ମୁଣ୍ଡ ଓ ଦେହ ରେ ଅପୂର୍ବ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ନୃସିଂହ ତାଙ୍କ ହାତକୁ ନିଜ ହାତରେ ଧରିଲେ। ସେଠାରେ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କ ଭବ୍ୟ, ଦିବ୍ୟ, ଆନନ୍ଦମୟ ଓ ଆକର୍ଷଣୀୟ ସଭାଗୃହକୁ ଦେଖିଲେ—ଏହା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରୁଥିଲା। ସେହି ସଭାଗୃହ ଏକ ଶତ ଓ ଅର୍ଧ ଯୋଜନ ଲମ୍ବା, ପଞ୍ଚ ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା, ଦିବ୍ୟ ଓ ଇଚ୍ଛାମତେ ଯାତ୍ରା କରିପାରିବା ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ନିବାସ। ଏଠାରେ ବୃଦ୍ଧାପ୍ୟ, ଦୁଃଖ, କ୍ଲାନ୍ତି ନାହିଁ; ଏହା ଅଚଳ, ଶୁଭ, ଏବଂ ଚମତ୍କାର ରୂପରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍—ଜଣେ ରାଜମହଳ ସମ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ଟାଣିଥାଏ। ଏହି ନିବାସ ଭିତରେ ଅନ୍ତଃଜଳ ଯୋଗାଯୋଗ ଅଛି, ଦେବଶିଳ୍ପୀ ବିଶ୍ୱକର୍ମା ତିଆରି କରିଛନ୍ତି, ଦିବ୍ୟ ମଣିର ଗଛ ଫଳ ଓ ଫୁଲ ଦେଉଛି। ଏଠାରେ ନୀଳ, ହଳଦିଆ, ଧଳା, ଗାଢ଼ା, କଳା, ଲାଲ ଓ ଅନ୍ୟ ରଙ୍ଗର ଗଛ ଓ ଜାଡ଼ି ଗଛ ଅଛି, ଯେଉଁଥିରେ ଶତଶଃ ଫୁଲ ଖିଲିଥାଏ। ସଭା ଧଳା ମେଘ ମାନେ ଭଳି ଦେଖାଯାଏ, ଦିବ୍ୟ ଗନ୍ଧରେ ମନମୋହନା, ଚମକିଥିବା ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟକ। ଏହି ସ୍ଥାନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦମୟ, କଷ୍ଟ ନାହିଁ; ଏଠାରେ ତାପ ଦିନେ ଠଣ୍ଡା ଜଳ, ଶୀତ ଦିନେ ଗରମ ଜଳ ମିଳେ; ଏଠାରେ ଅଭିଲାଷା, ଦେବ ଓ ମାନବ ଦୁହିଁ ପାଇଁ ଅପାର, ଖାଦ୍ୟ, ପାନୀୟ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଓ ଅନେକ ରସ ରହିଛି। ଗନ୍ଧ ମାଳା, ଫୁଲ ଓ ଫଳର ଗଛ ସଦା ଫୁଲିଥାଏ, ଶିଖର ଫୁଲିଥିବା, ମୋଟ ଡାଳି ଓ କୋମଳ ପତ୍ର ଛାୟା ଦେଉଥିବା ଏହି ଅପୂର୍ବ ନିବାସ ନଦୀ ଓ ଝିଲିମିଳି ଜଳରେ ଘେରାଯାଇଛି।