ଯୁଦ୍ଧଭୂମିରେ କାର୍ତ୍ତିକେୟଙ୍କୁ ଦେଖି ଦୈତ୍ୟଶ୍ରେଷ୍ଠ କାଳନେମି ଓ ସମସ୍ତ ଦୈତ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କ ଉପରେ ଭୟଙ୍କର ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ସେମାନଙ୍କର ଆଘାତ କିଛି ଲାଗିଲା ନାହିଁ, ସମସ୍ତ ଚେଷ୍ଟା ବ୍ୟର୍ଥ ହେଲା, କିନ୍ତୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଶିଶୁ କାର୍ତ୍ତିକେୟ ଅଟୁଟ ଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହିଲେ। ଦୈତ୍ୟମାନେ ପୁଣି ତୀର ଓ ବାଣ ନେଇ ତାଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ। ଦେବତାମାନଙ୍କର ଶତ୍ରୁ ଦୈତ୍ୟମାନେ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ସେନା ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ କାର୍ତ୍ତିକେୟଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ; ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ଲାଗିଲେ ମଧ୍ୟ କାର୍ତ୍ତିକେୟ କିଛି ଯନ୍ତ୍ରଣା ଅନୁଭବ କଲେ ନାହିଁ। ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମୃତ୍ୟୁଘାତୀ ହେବାକୁ ଲାଗିଲା। ଦେବତାମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୀଡିତ ହେଉଥିବାକୁ ଦେଖି, କାର୍ତ୍ତିକେୟଙ୍କ ମନରେ କ୍ରୋଧ ଜନ୍ମ ନେଲା। ସେ ତାଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଦୈତ୍ୟ ସେନାକୁ ପଛେଇଲେ; ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଯେଉଁମାନେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଉଥିଲେ, ସେମାନେ ଅସହାୟ ହୋଇଗଲେ। ତେବେ କାଳନେମିଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସମସ୍ତ ଦୈତ୍ୟମାନେ ଯୁଦ୍ଧଭୂମିରୁ ପଳାଇଗଲେ; ଏବଂ ଚାରିପଟେ ଦୈତ୍ୟମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଲେ। ଏହିବେଳେ, ମହାଦାନବ ତାରକ ଭୟାଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଏକ ଦିବ୍ୟ ମୁଷଳ ନେଇ, ଯାହା ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା, ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଆସିଲେ। ସେ ସୁନ୍ନା ତାଡ଼ି ଧାରି କୁମାରଙ୍କୁ ମୁଷଳ ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କଲେ, ଓ ମୟୂରପିଛ ଲଗା ତୀର ଦ୍ୱାରା ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରି ପଳାଇବାକୁ ବାଧ୍ୟ କଲେ। ତାରକ ତାଙ୍କର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଦ୍ୱାରା କାର୍ତ୍ତିକେୟଙ୍କର ମୟୂର ବାହନକୁ ମଧ୍ୟ ଆଘାତ କଲେ। ଦେବତାମାନେ ପଳାଇଯିବା ଓ ନିଜ ବାହନ ରକ୍ତକ୍ଷରିତ ହେଉଥିବାକୁ ଦେଖି, କାର୍ତ୍ତିକେୟ ଏକ ଦିବ୍ୟ, ଦୋଷରହିତ ଶକ୍ତି ନେଇ, ଯାହା ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା, ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଯାଞ୍ଚିଲେ। ତାଙ୍କର ଛଅମୁଖ ଅତ୍ୟନ୍ତ ତେଜସ୍ୱୀ ହେଉଥିବା ସେ ମହାସେନା ତାରକ ଦାନବଙ୍କ ନିକଟକୁ ଶୀଘ୍ର ଆଗେଇଗଲେ। ସେ ତାରକଙ୍କୁ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କହିଲେ, “ଅବୁଦ୍ଧିମାନ୍! ଦଢ଼ି ରୁହ, ଏହି ସଂସାରକୁ ଦେଖ। ଆଜି ମୁଁ ମୋ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ତୋତେ ବଧ କରିବି। ତୋର ଶିଖିତ ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ମରଣ କର।” ଏପରି କହି, କୁମାର ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ତାରକ ଉପରେ ଛାଡ଼ିଲେ। ଏହି ଶକ୍ତି କୁମାରଙ୍କର ବାହୁ ଦ୍ୱାରା ଛାଡ଼ାଯିବା ସମୟରେ ତାଙ୍କର କଙ୍କଣର ଶବ୍ଦ ସହିତ ଦାନବ ତାରକଙ୍କ ହୃଦୟକୁ ଭେଦିଗଲା, ଯାହା ବଜ୍ର କିମ୍ବା ପାହାଡ଼ ଶିଖର ପରି କଠିନ ଥିଲା। ତାଙ୍କର ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ ହେଲା, ତାରକ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ, ସେମାନଙ୍କର ମୁକୁଟ ଓ ପଗଡ଼ି ଖସିଗଲା, ସମସ୍ତ ଅଳଙ୍କାର ଛିଡ଼ା ହୋଇଗଲା। ଏହି ଦାନବ ବଧ ହେବା ସହିତ, ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ମହା ଉତ୍ସବ ଆୟୋଜିତ ହେଲା; ସେହି ସମୟରେ ନରକରେ ଥିବା ପାପୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଦୁଃଖ ଅନୁଭବ କଲେ ନାହିଁ। ଦେବତାମାନେ ଷଣ୍ମୁଖଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି, ହଜାର ହଜାର ନାରୀଙ୍କ ସହ ଖେଳି, ଆପଣାପଣି ସ୍ବର୍ଗର ଶୋଭାମୟ ନିବାସକୁ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ କଲେ। ସମସ୍ତ ଦେବତା, ସିଦ୍ଧ ଓ ତପସ୍ୱୀମାନେ, ତାଙ୍କର ମନୋରଥ ପୂରଣ ହେବାରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ସ୍କନ୍ଦଙ୍କୁ ଏକ ବର ଦେଲେ। ଯେଉଁ ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ବ୍ୟକ୍ତି ସ୍କନ୍ଦ ସମ୍ପର୍କିତ ଏହି କଥାକୁ ପଢ଼ନ୍ତି, ଶୁଣନ୍ତି କିମ୍ବା ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଶୁଣାନ୍ତି, ସେ ବ୍ୟକ୍ତି ପ୍ରସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରନ୍ତି। ସେ ଦୀର୍ଘାୟୁ, ସୁଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ସମୃଦ୍ଧିଶାଳୀ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ମଙ୍ଗଳମୟ ରୂପର ହୋଇଥାନ୍ତି, ଭୂତପିଶାଚ ଭୟରୁ ମୁକ୍ତ ଓ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ଯିଏ ପ୍ରାତଃସନ୍ଧ୍ୟାରେ ପୂଜା କରି, ସ୍କନ୍ଦଙ୍କର କଥା ପଢ଼େ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ମହାଧନୀ ହୁଅନ୍ତି। ଯଦି କୌଣସି ଶିଶୁ ରୋଗଗ୍ରସ୍ତ ଅଟେ, କିମ୍ବା ରାଜଦ୍ୱାରରେ କେହି ସେବା କରୁଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଦିବ୍ୟ କଥା ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ; ଏବଂ ଜୀବନର ଶେଷରେ ସେମାନେ ଷଣ୍ମୁଖଙ୍କ ସାକ୍ଷାତ୍କାର ପାଆନ୍ତି। ଏଵେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଆମେ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କ ବଧ, ନରସିଂହଙ୍କ ମହିମା ଓ ପାପ ନାଶ ସମ୍ପର୍କରେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହାଁୁଛୁ। ପ୍ରାଚୀନ କୃତଯୁଗରେ, ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ଆଦିପୁରୁଷ ଓ ନାୟକ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଭୟାନକ ତପସ୍ୟା କଲେ। ସେ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ଓ ଦଶ ଶତାବ୍ଦୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜଳରେ ରହି, ସ୍ନାନ, ମୌନ ଓ ନିୟମର ପାଳନ କରି ତପସ୍ୟା କଲେ। ତାଙ୍କର ଶାନ୍ତି, ନିୟମ ଓ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ୟରେ ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ, ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କ ତପସ୍ୟାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ। ତେବେ ସ୍ୱୟଂଭୂ ବ୍ରହ୍ମା, ଏକ ସୂର୍ଯ୍ୟପ୍ରଭା ରଥରେ, ଯାହା ହଂସ ଦ୍ୱାରା ଯୁକ୍ତ ଥିଲା, ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ। ସେଠାରେ ଆଦିତ୍ୟ, ବସୁ, ସାଧ୍ୟ, ମରୁତ, ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେବତା, ରୁଦ୍ର, ବିଶ୍ୱ, ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ ଓ ସର୍ପମାନେ ସହ ଆସିଥିଲେ। ଦିଗ୍ବନ୍ଧୁ, ମଧ୍ୟଦିଗ, ନଦୀ, ସାଗର, ତାରା, ମୁହୂର୍ତ୍ତ, ଆକାଶର ପ୍ରାଣୀ, ଏବଂ ମହାଗ୍ରହମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ଦେବତା, ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି, ସିଦ୍ଧ, ସପ୍ତ ଋଷି, ପୁଣ୍ୟଶ୍ଳୋକ ରାଜର୍ଷି, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଥିଲେ। ସମସ୍ତ ସ୍ଵର୍ଗବାସୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ରହ୍ମା, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଗୁରୁ, ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କୁ କହିଲେ— “ମୁଁ ତୋର ଭକ୍ତି ଓ ତପସ୍ୟାରେ ପ୍ରସନ୍ନ। ବର ଚାହିଁ, ଭଲ ହେବ; ଯାହା ଇଚ୍ଛା, ତାହା ମାଗ।” ତେବେ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ କହିଲେ— “ଦେବ, ଦୈତ୍ୟ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ, ନାଗ, ରାକ୍ଷସ, ମନୁଷ୍ୟ କିମ୍ବା ପିଶାଚ ମଧ୍ୟରୁ କେହି ମୋତେ ବଧ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ମହାପିତାମହ, ଆପଣ ପ୍ରସନ୍ନ ଥିଲେ, ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ଶାପ ଦେଇପାରିବେ ନାହିଁ— ଏହି ମୋର ଇଚ୍ଛିତ ବର। କୌଣସି ଅସ୍ତ୍ର, ଶସ୍ତ୍ର, ପାହାଡ଼ କିମ୍ବା ବୃକ୍ଷ, ଶୁଷ୍କ କିମ୍ବା ଭିଜା, ଦିନ କିମ୍ବା ରାତି— କିଛି ଦ୍ୱାରା ମୋ ବଧ ହେବ ନାହିଁ। ମୁଁ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର, ବାୟୁ, ଅଗ୍ନି, ଜଳ, ଆକାଶ, ତାରା ଓ ଦଶ ଦିଗ ହେବି। ମୁଁ କ୍ରୋଧ ଓ କାମ, ଵରୁଣ, ଇନ୍ଦ୍ର, ଯମ, କୁବେର, ଯକ୍ଷ ଓ କିମ୍ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ରହିବି।” ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ, “ଏହି ସମସ୍ତ ଦିବ୍ୟ ଓ ଅଦ୍ଭୁତ ବର ମୁଁ ତୋତେ ଦେଇଛି। ତୁମେ ସବୁବେଳେ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ଭାବେ ତୁମର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିପାରିବ।