ଦୈତ୍ୟମାନେ, କାଳାନେମିଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ଦ୍ରୁତ ଏବଂ କ୍ରୋଧରେ ଆବେଶିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କର ଦଳଗୁଡ଼ିକୁ ସଜାଇ ଯୁଦ୍ଧ ରେ ଅଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ ଚିତ୍କାର କରିଲେ—“ଯୋଦ୍ଧାମାନେ, ଦୌଡ଼! ତାଙ୍କୁ ଧର! ଯୁଦ୍ଧ ରେ ଅନୁସୂଚୀ ଗଠନ କର!” ଏହି ସମୟରେ, ତାରକ ଦୈତ୍ୟ, ଭୟଙ୍କର ଆକାର ଧରି, ଶିଶୁ କାର୍ତ୍ତିକେୟଙ୍କୁ ଦେଖି କହିଲେ—“ଶିଶୁ, ତୁମେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଆସିଛ, କିମ୍ବା ତୁମର ଖେଳନା ଗୋଲି ସହିତ ଖେଳିବାକୁ ଆସିଛ?” ତାରକ ଆଉ କହିଲେ—“ତୁମେ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଦେଖିନାହାନ୍ତି, ଯେଉଁମାନଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଭୟଙ୍କର। ତୁମେ ଶିଶୁ, ତୁମର ବୁଝିବା ଶକ୍ତି ସୀମିତ, ଏବଂ ମାତ୍ର ଛୋଟ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖୁଛ।” ଏହାପରେ, କାର୍ତ୍ତିକେୟ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇ, ତାରକଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଉଭେଇ, କହିଲେ—“ତାରକ, ଶାସ୍ତ୍ରର ଅର୍ଥ ଏବେ ତୁମକୁ ଦେଖାଯିବ।” ଶିଶୁ କାର୍ତ୍ତିକେୟ କହିଲେ—“ଯୁଦ୍ଧ ରେ ଶାସ୍ତ୍ର ଅର୍ଥ ପ୍ରକାଶ ହୁଏନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ନିର୍ଭୟ ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହୁଏ। ମୋର ଶିଶୁତ୍ୱକୁ ଅବହେଳା କରନି—କେବେ କେବେ ଏକ ଶିଶୁ ମଧ୍ୟ ସମୟର ନାଗ ହୁଏ।” ସେ କହିଲେ—“ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯୁବା ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଅସ୍ଥିର; ଏହିପରି ମୁଁ ଶିଶୁ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଅଜୟ। ମନ୍ତ୍ର କ୍ଷୁଦ୍ର ଅକ୍ଷରରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଦୈତ୍ୟ, ତୁମେ ତାହାର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଦେଖ।” ଏପରି କାର୍ତ୍ତିକେୟ କହିବା ପରେ, ଦୈତ୍ୟ ଏକ ଗଦା ଛାଡ଼ିଲେ; କିନ୍ତୁ ଶିଶୁ ତାହାକୁ ତାଙ୍କର ଅନନ୍ୟ ତୀବ୍ର ବିଜ୍ରିକ୍ଷେପଣୀ ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିରୋଧ କଲେ। ଏହାପରେ, ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କର ପ୍ରଭୁ ଏକ ଲୋହ ଗଦା ଛାଡ଼ିଲେ, କିନ୍ତୁ ଶତ୍ରୁନାଶୀ କାର୍ତ୍ତିକେୟ ତାହାକୁ ହାତରେ ଧରିଲେ। ଷଣ୍ମୁଖ କାର୍ତ୍ତିକେୟ ତାଙ୍କର ଗଦା ଦୈତ୍ୟ ଉପରେ ଛାଡ଼ିଲେ; ଏହି ଆଘାତରେ ଦୈତ୍ୟ ପର୍ବତର ଭଳି କମ୍ପିତ ହେଲେ। ଯୁଦ୍ଧରେ ଷଣ୍ମୁଖଙ୍କୁ ଅଜୟ ଦେଖି, ଦୈତ୍ୟ ଚିନ୍ତା କଲେ—“ନିଶ୍ଚୟ ମୋର ସମୟ ଆସିଗଲା, ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।” ତାଙ୍କର କ୍ରୋଧ ଦେଖି, କାଳାନେମି ନେତୃତ୍ୱରେ ସମସ୍ତ ଦୈତ୍ୟପ୍ରଭୁମାନେ ଶିଶୁ କାର୍ତ୍ତିକେୟଙ୍କୁ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କର ଆଘାତରେ ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ ଏବଂ ତାଙ୍କର ଚେଷ୍ଟା ଅସାର ହେଲା; ଶିଶୁ କାର୍ତ୍ତିକେୟ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେହରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଉଭେଇ ରହିଲେ। ଦୈତ୍ୟମାନେ ପୁନି ଅସ୍ତ୍ର ଓ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ଦେବମାନଙ୍କର ଶତ୍ରୁ ଦୈତ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କର ସେନା ସହିତ କାର୍ତ୍ତିକେୟଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ; କିନ୍ତୁ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ରର ଆଘାତରେ କାର୍ତ୍ତିକେୟ କେବେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଅନୁଭବ କଲେନାହିଁ। ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଘାତକ ହେଲା; ଦେବମାନେ ଦୁଃଖିତ ହେବାକୁ ଦେଖି କାର୍ତ୍ତିକେୟ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ। ସେ ତାଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଦୈତ୍ୟସେନାକୁ ପ୍ରତିରୋଧ କଲେ; ତାଙ୍କର ଆଘାତରେ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇଥିବା ଦୈତ୍ୟମାନେ ଅସହାୟ ହେଲେ। କାଳାନେମିଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସମସ୍ତ ଦୈତ୍ୟମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ରୁ ପଳାଇଲେ; ଦୈତ୍ୟମାନେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦିଗରେ ମୃତ୍ୟୁ ହେବା ସହିତ ଭଗି ଚାଲିଗଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ତାରକ ଦୈତ୍ୟ, ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କର ମହାପ୍ରଭୁ, କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ସୁନା ଆଳଙ୍କୃତ ଦିବ୍ୟ ଗଦା ଧରିଲେ। ସୁନାର କଙ୍ଗନ ପିନ୍ଧି, ତାରକ କୁମାର କାର୍ତ୍ତିକେୟଙ୍କୁ ଗଦା ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କଲେ, ଏବଂ ମୟୂରପଙ୍ଖ ଅଳଙ୍କୃତ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଦେବମାନେ ପଳାଇବାକୁ ବାଧ୍ୟ କଲେ। ଏହାପରି, ତାରକ ତୀବ୍ର ଓ ବିଶାଳ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଦେବଶତ୍ରୁ ଗୁହାଙ୍କ ମୟୂର ଭାଲିକୁ ଆଘାତ କଲେ। ଦେବମାନେ ପଳାଇବା ଏବଂ ନିଜ ମୟୂର ରକ୍ତକ୍ଷତ ଦେଖି, କାର୍ତ୍ତିକେୟ ଦିବ୍ୟ ସୁନା ଅଳଙ୍କୃତ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଶୂଳ ନେଇଲେ। ସୁନା କଙ୍ଗନ ରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହାତ ଦେଇ, ଷଣ୍ମୁଖ ମହାସେନ ତୁରନ୍ତ ତାରକ ଦାନବ ଉପରେ ଆଗ୍ରସର ହେଲେ। ସେ କହିଲେ—“ଉଭେଇ ରହ, ଉଭେଇ ରହ, ଅତି ମୂର୍ଖ! ଜୀବନ ଜଗତକୁ ଦେଖ। ଆଜି ମୁଁ ମୋର ଶୂଳ ଦ୍ୱାରା ତୁମକୁ ବଧ କରିବି। ତୁମେ ଶିକ୍ଷିତ ଅସ୍ତ୍ରମାନଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କର!” ଏପରି କହି, କୁମାର ତାଙ୍କର ଶୂଳ ତାରକ ଉପରେ ଛାଡ଼ିଲେ; ତାଙ୍କର କଙ୍ଗନର ଶବ୍ଦ ସହିତ ଶୂଳ ଦାନବର ହୃଦୟ, ହୀରା କିମ୍ବା ପର୍ବତ ଶିଖର ଭଳି କଠିନ, ଭେଦ କଲା। ତାରକର ପ୍ରାଣ ଚାଲିଗଲା, ସେ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ବିଶ୍ୱ ପରି ଅନ୍ତରେ ପର୍ବତ ଭଳି ପଡ଼ିଗଲେ; ତାଙ୍କର ମୁକୁଟ ଓ ପାଗ୍ରି ଚିଥିଯିବା, ସମସ୍ତ ଅଳଙ୍କାର ଖସିଗଲା। ଏହି ଦାନବ ବଧ ହେବା ପରେ, ଦେବମାନେ ମହାଉତ୍ସବ କଲେ; ଏହି ସମୟରେ, ନରକର ଅପରାଧୀ ମଧ୍ୟ ଦୁଃଖ ଅନୁଭବ କଲେନାହିଁ। ଦେବମାନେ ଷଣ୍ମୁଖଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି, ହଜାର ନାରୀ ସହିତ ଖେଳ କରି, ଉତ୍ସାହରେ ନିଜ ଚମତ୍କାର ନିବାସକୁ ଫେରିଲେ। ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ, ଏବଂ ସିଦ୍ଧ ଓ ତପସ୍ୱୀମାନେ, ଉପହାର ଦେଇ, ସ୍କନ୍ଦଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ କଲେ। ଯେଉଁ ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ମନୁଷ୍ୟ କାର୍ତ୍ତିକେୟଙ୍କ ସଂପୃକ୍ତ କଥା ପଢ଼େ, ଶୁଣେ, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଶୁଣାଇଥାଏ, ସେ ମହାପ୍ରସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରେ। ସେ ଦୀର୍ଘାୟୁ, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ସମୃଦ୍ଧ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଶୁଭ ଚେହେରା, ଭୂତ ପିଶାଚର ଭୟ ନଥାଏ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ। ଯେଉଁ ଜଣେ ପ୍ରାତଃସ୍ନାନ ପରେ କାର୍ତ୍ତିକେୟଙ୍କ କ୍ରୀଡା କଥା ପଢ଼େ, ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ମହାଧନୀ ହୁଏ। ରୋଗ ଦ୍ୱାରା ପୀଡ଼ିତ ଶିଶୁମାନେ, ରାଜଦ୍ୱାରରେ ସେବା କରୁଥିବାମାନେ, ଏହି ଦିବ୍ୟ କଥା ଶୁଣିଲେ ସମସ୍ତ ଇଛା ପୂରଣ ହୁଏ; ଏବଂ ଜୀବନର ଶେଷରେ, ଷଣ୍ମୁଖଙ୍କ ସଂଗତି ଲାଭ କରନ୍ତି। ଏବେ ଆମେ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ବଧ, ନରସିଂହଙ୍କ ମହାତ୍ମ୍ୟ ଓ ପାପ ନାଶ ବିଷୟରେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ। ପ୍ରାଚୀନ କୃତୟୁଗରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କର ପ୍ରଭୁ ଏବଂ ପ୍ରାଚୀନ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ବଡ଼ ତପସ୍ୟା କଲେ। ସେ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ଏବଂ ଦଶ ଶତ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜଳରେ ବସି, ସ୍ନାନ, ମୌନ ଓ ନିଗ୍ରହର ନିୟମ ନିର୍ବାହ କଲେ। ତାଙ୍କର ଶାନ୍ତି, ନିଗ୍ରହ ଓ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା, ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାରୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ। ତାପରେ, ସ୍ୱୟଂଭୂ ଶ୍ରୀ ବ୍ରହ୍ମା ଦିବ୍ୟ ରଥରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ହଂସ ଯୋକ୍ତ, ଆସିଲେ।