ଦାନବ, ତୁମେ ଯେଉଁ ପାପ କରିଛ—ବିଶ୍ୱକୁ ଦମନ କରି, ଆଜି ମୁଁ ତୁମର ଶାସକ, ତିନି ଲୋକର ରାଜା ଓ ଦଣ୍ଡଦାତା। ଦୂତଙ୍କର ଏହି ଉଚ୍ଚାରିତ କଥା ଶୁଣି, ଦାନବର ଦୃଷ୍ଟି କ୍ରୋଧରେ ରକ୍ତାବିରକ୍ତ ହେଲା, ତାଙ୍କର ଶ୍ରୀ ନାଶ ହେବାକୁ ଯାଉଥିବା ସମୟରେ, ସେ ଦୂତଙ୍କୁ କହିଲେ— “ହେ ଇନ୍ଦ୍ର! ଯୁଦ୍ଧରେ ମୁଁ ତୁମର ପୁରୁଷକାର ଶତଶଃ ଦେଖିଛି; ତୁମେ ଲଜ୍ଜା ବିହୀନ, ଏହିପରି କଥା କହିପାର, ହେ ଦୁଷ୍ଟଚିତ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ର!” ଦୂତ ଏପରି କହି ବିଦାୟ ନେଲାପରେ, ଦାନବ ଭାବିଲେ— “ଇନ୍ଦ୍ର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଶ୍ରୟହୀନ ହୋଇ, ଏପରି କଥା କହିବା ଉଚିତ।” ତାଙ୍କର ମନରେ ଏହି ଚିନ୍ତା ଆସିଲା— “ଇନ୍ଦ୍ର ହାରି ଯାଇଛନ୍ତି, ସେ କୌଣସି ଅଶ୍ରୟ ଚାହିଁଛନ୍ତି; ମୋର ଦୁଷ୍କର୍ମ ଓ ଅପଶକୁନ ଦେଖୁଛି।” ସେ ଦେଖିଲେ—ଧୂଳିର ବୃଷ୍ଟି, ଆକାଶରୁ ମାଟିକୁ ରକ୍ତ ବର୍ଷା, ତାଙ୍କର ହାତ ଓ ଚକ୍ଷୁ ଅସ୍ଥିର, ମୁଁହ ଶୁଷ୍କ ଓ ମନ ଅସ୍ପଷ୍ଟ। ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟାଙ୍କ ମୁଖ ଦଳ ମାଳିନ୍ୟରେ ଢାକିଯାଉଥିବା ଦେଖିଲେ, ଦୁଷ୍ଟ ଓ ଭୟାନକ ପ୍ରାଣୀ ଦେଖିଲେ। ଏପରି ଚିନ୍ତା କରି, ଦିତିପୁତ୍ର ଏହି ଚିନ୍ତା ଛାଡ଼ିଦେଲେ, କିନ୍ତୁ ଏହି ସମୟରେ ଭୟଙ୍କର ହାଥୀଦଳର ଘଞ୍ଜନ ଓ ଘଣ୍ଟାଧ୍ୱନି ଶୁଣିଲେ। ସେ ଦେଖିଲେ—ଧୂଳିରେ ପୃଥିବୀ ହଳଦିଆ, ଅନେକ ଘୋଡ଼ା ଚାଲି ଗଲା, ରଥର ପତାକା ଦେଖିଲେ। ଅଦ୍ଭୁତ ଆକୃତିର ଦିବ୍ୟ ବିମାନ, ଦେବୀୟ ଚାମର ଦୋଳାଉଛି, ସେ ସେନା ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ ଓ କିନ୍ନରଙ୍କ ଗୀତରେ ଗଞ୍ଜିଉଛି। ଅନେକ ପ୍ରକାର ଫୁଲ ଗୁଛ, ବିକାଶିତ ଅସ୍ତ୍ର, ଅମଳ କବଚର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଦେଖିଲେ। ଦେବତାମାନେ ଅବସ୍ଥିତ ସେନା, ଅନେକ ବାଦ୍ୟ ଧ୍ୱନି, ଗାୟକଙ୍କ ଶବ୍ଦରେ ମଞ୍ଜୁଳ, ଦୈତ୍ୟ ରାଜା ତାଙ୍କର ରାଜମହଳରୁ ଦେଖୁଥିଲେ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ତାଙ୍କର ମନ ଅଶାନ୍ତ ହେଲା—“ଏହି ଅଦୃଶ୍ୟ ଯୋଦ୍ଧା କିଏ? ଯାହାକୁ ମୁଁ ଜୟ କରିପାରିନାହିଁ?” ଏପରି ଚିନ୍ତା କରି, ଦୈତ୍ୟ ହୃଦୟ ଭୟରେ ଭରିଗଲା, ଏବଂ ଶୁଣିଲେ—ନିପୁଣ ଗାୟକମାନେ ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ କଠୋର କଥା ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଛନ୍ତି, ଯାହା ତାଙ୍କର ହୃଦୟ ଚିରିଦେଉଛି— “ଜୟ ହେଉ, ଅପୂର୍ବ ଶକ୍ତିର ଧାରକ, ଯାହାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୟଙ୍କର! ହେ କୁମାର, ଦେବତାଙ୍କର ଆନନ୍ଦ, ଚନ୍ଦ୍ରମା, ଦେବମୁଖ କମଳକୁ ଖିଳାଉଥିବା, ଦାନବ ଜାତିର ମହାସାଗରକୁ ଶୁଷ୍କ କରୁଥିବା ଅଗ୍ନି, ତୁମକୁ ଜୟ!” “ଛଅମୁଖୀ, ମୟୂର ରଥର ମଧୁର ଧ୍ୱନିତ, ଦେବମୁକୁଟ ଉପରେ ପାଦ ରଖି ଶୋଭିତ, ନବ କମଳ ମୁକୁଟ ଧାରି, ଦୈତ୍ୟ ଜାତି ପାଇଁ ଅଗ୍ନି, ତୁମକୁ ଜୟ!” “ବିଶାଖ ନାୟକ, ସମସ୍ତ ଲୋକର ରକ୍ଷକ, ଦେବସେନାପତି, ଗୌରୀପୁତ୍ର, ଘଣ୍ଟାପ୍ରିୟ, କନ୍ତିଧାରୀ, ସୂର୍ଯ୍ୟପ୍ରଭା ସମ, ତୁମକୁ ଜୟ!” “ଶତ୍ରୁମାନେ ଭୟକମ୍ପିତ, ସମସ୍ତ ଲୋକର ରକ୍ଷକ, ଦିତିସ୍ରେଷ୍ଠ ଦାନବ ଓ ତାରକ ନାଶକ, ସପ୍ତରାତ୍ରିଶିଶୁ, ସମସ୍ତ ଲୋକର ଦୁଃଖ ନାଶକ, ତୁମକୁ ଜୟ!” ଏହି ଦେବଗାୟକମାନେ ଉଚ୍ଚାରିତ କଥା ଶୁଣି, ତାରକ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ କଥା ସ୍ମରଣ କଲେ ଓ ବୁଝିଲେ—ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ନିକଟ। ଏହା ଭାବି ଘମେ ଭିଜି, ଅନୁଚର ଏକଜଣେ ଦୂର୍ବଳ ହୃଦୟରେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ରାଜମହଳ ଛାଡ଼ିଦେଲେ। କାଳନେମି ନେତୃତ୍ୱରେ ଦୈତ୍ୟମାନେ, କ୍ରୋଧରେ ଅନ୍ତଃକ୍ଷୁବ୍ଧ, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ଉତ୍ସୁକତାରେ ନିଜ ନିଜ ବିଭାଗରେ ଦୌଡ଼ିଲେ—“ଯୋଦ୍ଧାମାନେ, ଦୌଡ଼! ଧର! ଯୁଦ୍ଧ ଶୃଙ୍ଖଳା ଗଠନ କର!” ଏହି ସମୟରେ, ତାରକ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଆକୃତିର ଶିଶୁକୁ ଦେଖି କହିଲେ—“ଶିଶୁ, ତୁମେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଆସିଛ, ନା ଖେଳିବାକୁ?” “ତୁମେ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କର ଭୟାନକ ଯୁଦ୍ଧ ଦେଖିନାହ, ଶିଶୁ ହେବାରୁ ତୁମ ବୁଦ୍ଧି ଅଳ୍ପ, କେବଳ ଛୋଟ କଥା ଦେଖିପାର।” କିନ୍ତୁ, ଦେବତାମାନେ ଅନନ୍ଦିତ ହେଉଥିବା ସେ ଶିଶୁ କହିଲେ—“ତାରକ, ଏବେ ତୁମେ ଶାସ୍ତ୍ରର ଅର୍ଥ ଦେଖିବେ।” “ଯୁଦ୍ଧ ମଞ୍ଚରେ ଶାସ୍ତ୍ର ଅର୍ଥ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ, ଭୟହୀନ ଯୋଦ୍ଧା ଦେଖାଏ; ମୋର ବାଳ୍ୟକୁ ଉପେକ୍ଷା କରନି, କେତେବେଳେ ଶିଶୁ ମଧ୍ୟ କାଳନାଗ ହୋଇଯାଏ।” “ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯୁବକ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବା ଦୁର୍ଲଭ; ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ଅଜୟ, ଦୈତ୍ୟ! ମନ୍ତ୍ର କ୍ଷୁଦ୍ର ହେଲେ ମଧ୍ୟ ତାହାର ତେଜ ଦେଖ। ଏପରି କହି, ଦୈତ୍ୟ ଏକ ଗଦା ଛାଡ଼ିଲେ; କିନ୍ତୁ ଶିଶୁ ତାଙ୍କର ଅପରାଜୟ ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ତାହାକୁ ବାରଣ କଲେ। ତାପରେ, ଦୈତ୍ୟପତି ଏକ ଲୋହା ମୁସଳ ଛାଡ଼ିଲେ, କିନ୍ତୁ କାର୍ତ୍ତିକେୟ, ଦେବଶତ୍ରୁ ଘାତକ, ତାହାକୁ ହାତରେ ଧରିଲେ। ଛଅମୁଖୀ କାର୍ତ୍ତିକେୟ ତାଙ୍କର ଗଦା ଦୈତ୍ୟଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଲେ, ଯାହା ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନି କଲା; ଏହି ଘାତରେ ଦୈତ୍ୟ କମ୍ପିତ ହେଲେ। ଏହିପରି ଶିଶୁଙ୍କୁ ଅଜୟ ଦେଖି, ଦୈତ୍ୟ ଭାବିଲେ—“ନିଶ୍ଚିତ ମୋର ମୃତ୍ୟୁ ସମୟ ଆସିଛି।” ତାଙ୍କୁ କ୍ରୋଧିତ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ଦୈତ୍ୟନାୟକ, କାଳନେମି ସହିତ, ଦାନବ ସେନା ନେଇ ଶିଶୁ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର ଘାତରେ କିଛି ହେଲାନାହିଁ, ଶିଶୁ ଅବିଚଳ ରହିଲେ; ଦୈତ୍ୟମାନେ ପୁନି ଅନେକ ଭାଲା ଓ ବାଣ ଛାଡ଼ିଲେ। ଦେବଶତ୍ରୁମାନେ ସେନା ସହିତ ଏକଠି ଆକ୍ରମଣ କଲେ, କିନ୍ତୁ କାର୍ତ୍ତିକେୟ, ଦୈତ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଲାଗିଲେ ମଧ୍ୟ, କିଛି ଯନ୍ତ୍ରଣା ଅନୁଭବ କଲେନାହିଁ। ଯୁଦ୍ଧ ଦୈତ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ଘାତକ ହେଲା, ଦେବତାମାନେ ଦମିତ ଦେଖି ଶିଶୁ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ। ତାଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଦୈତ୍ୟ ସେନାକୁ ପଛେଇଦେଲେ; ତାଙ୍କର ଘାତରେ ଦେବତାଦ୍ରୋହୀମାନେ ଅସାହାୟ ହେଲେ। ସମସ୍ତ ଦୈତ୍ୟ, କାଳନେମି ସହିତ, ଯୁଦ୍ଧ ଛାଡ଼ି ପଳାଇଲେ, ଅନେକ ଦିଗରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ। ଏହିପରି ରେଜାଇ, ମହାଦାନବ ତାରକ, ଅସୁରମୁଖ୍ୟ, ସୁନାର ଅଳଙ୍କାର ହୋଇଥିବା ଦିବ୍ୟ ଗଦା ଧରିଲେ। ସୁନାର କଙ୍କଣ ପିନ୍ଧି, ତାରକ ଏହି ଗଦା ଦ୍ୱାରା କୁମାରଙ୍କୁ ଘାତ କଲେ, ମୟୂରପଙ୍ଖ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଦେବତାମାନେକୁ ପଳାଇବାକୁ ବାଧ୍ୟ କଲେ। ଏହିପରି, ତାରକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଭାଲା ଦ୍ୱାରା ମୟୂରକୁ ମଧ୍ୟ ଘାତ କଲେ, ଯେଉଁଠି ଗୁହା ବସିଥିଲେ। ଦେବତାମାନେ ପଛେଇଯିବା ଓ ନିଜ ଯାନ ରକ୍ତ ଝରିବା ଦେଖି, କାର୍ତ୍ତିକେୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ସୁନାର ଅଳଙ୍କାର ଲଗା ଶୁଧ୍ଧ ଶକ୍ତି ଉଠାଇଲେ।