ଦେବତାମାନେ ଏହିପରି ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଭକ୍ତି ସହିତ କୁମାର କାର୍ତ୍ତିକେୟଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ଉପାସନା କରିଲେ—‘ଓ ଆକର୍ଷକ ମହାନ, ତୁମକୁ ପ୍ରଣାମ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୟଙ୍କର, ମୟୂର ଯାନରେ ବିହାର କରୁଥିବା, ଭୂଷଣଧାରୀ, ତୁମକୁ ଆମର ଶତ୍-ଶତ୍ ପ୍ରଣାମ। ଉଚ୍ଚ ଧ୍ୱଜାଧାରୀ, ସମସ୍ତେ ଅଙ୍ଗୀକାର କରୁଥିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଭାବ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ, ଆମ ଉପରେ କୃପା କର।’ ଏପରି ଭାବରେ, ଦେବତାମାନେ ଯଜ୍ଞପତିଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି, ଶିର ନମାଇ ନମସ୍କାର କଲେ। ସେବେଳେ ଷଡାନନ୍ଦ କାର୍ତ୍ତିକେୟ, ତାଙ୍କ ଉପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ଶୁଭ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖି କହିଲେ, ‘ମୁଁ ତୁମମାନଙ୍କର ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ବିନାଶ କରିଦେବି—ଭୟ ଛାଡ଼। କଣ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହୁଁଛ, କହ, ଦେବଗଣ? ଯାହା ତୁମେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚାହୁଁଛ, ଯଦି ଦୁର୍ଲଭ ମଧ୍ୟ ହେଉ, ମୁଁ ଦେବି।’ ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଶିର ନମାଇ ମହାପୁରୁଷ ଗୁହଙ୍କୁ ଭାବରେ ଅନୁସ୍ମରଣ କରି କହିଲେ—‘ତାରକ ନାମକ ଦାନବ ରାଜା, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଦେବକୁଳକୁ ଧ୍ୱଂସ କରୁଛି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଅଜୟ, ଦୁଷ୍ଟ, ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୁର; ତାଙ୍କୁ ବିନାଶ କର, ଏହି ଆମର ହୃଦୟଘଟିତ ଇଚ୍ଛା, ଭୟ ଦୂର କର।’ ଏହିପରି ଅନୁରୋଧ ପାଇ, କାର୍ତ୍ତିକେୟ କହିଲେ, ‘ତଥାastu।’ ପରେ, ସମସ୍ତ ଦେବସେନା ସହିତ, ସେ ଜଗତ୍ସ୍ୱାମୀ ଦେବମାନଙ୍କର ଶ୍ରୀଗୁଣଗାନରେ ବିଦାୟ ନେଲେ। ତାରକାସୁରଙ୍କ ବିନାଶ ପାଇଁ ଇନ୍ଦ୍ର, ଦେବମାନଙ୍କ ଶକ୍ତି ଆଶ୍ରୟ କରି, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ। ସେ ଏକ ଦୂତକୁ, ଦାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସିଂହ ସମ, ଭୟଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟିର ଏକ ଦୂତକୁ, ତାରକାସୁରଙ୍କୁ ଦୂତି ଓପରେ ପଠାଇଲେ। ସେ ଦୂତ ତାରକାସୁରଙ୍କୁ କହିଲେ—‘ଦେବମାନଙ୍କର ଅଧିପତି ଇନ୍ଦ୍ର ତୁମକୁ କହୁଛନ୍ତି, ଦାନବମାନଙ୍କର ଧ୍ୱଜ, ସ୍ୱର୍ଗର ଅଧିପତି।’ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ତାରକାସୁର ତାଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତି ସହିତ ଇଚ୍ଛାମୁତାବକ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ। ‘ହେ ଦାନବ, ତୁମେ ଏଇ ପୃଥିବୀକୁ ଦୁଃଖ ଦେଇ ଯେପରି ଅପରାଧ କରିଛ, ତାହାର ଫଳ ଆଜି ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଖେଇବି। ମୁଁ ଏଇ ତିନି ଲୋକର ରାଜା ଓ ଶାସକ।’ ଦୂତଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ତାରକାସୁର କ୍ରୋଧରେ ଚକ୍ଷୁ ରକ୍ତିମ ହୋଇ, ତାଙ୍କର ଅଭିମାନ ଓ ପ୍ରଭା ଅନ୍ୟାୟ ପାଇଁ ହରାଇଯିବାକୁ ଲାଗିଲା। ସେ ଦୂତକୁ କହିଲେ—‘ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମର ପୁରୁଷାର୍ଥ ଶତ-ଶତ ବେଳେ ଦେଖିଛି। ତୁମେ ଲଜ୍ଜା ନ ଥିବା ଦୁଷ୍ଟ ମନର ଇନ୍ଦ୍ର।’ ଦୂତ ବିଦାୟ ହେବା ପରେ, ତାରକାସୁର ଚିନ୍ତା କଲେ—‘ଇନ୍ଦ୍ର ଏତେ ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ି କୌଣସି ଆଶ୍ରୟ ନପାଇ, ଏପରି କଥା କହୁଛି। ଏହି ଇନ୍ଦ୍ର ପୁଣି ହାରି ଯାଇଛି, ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ନିଜ ଅପରାଧ ଓ ଅଶୁଭ ନିମିତ୍ତ ଦେଖିଲା।’ ସେ ଦେଖିଲେ—ଧୂଳିର ବର୍ଷା, ଆକାଶରୁ ରକ୍ତ ବର୍ଷା, ବାହୁ ଓ ଚକ୍ଷୁର କମ୍ପନ, ମୁଖ ଶୁଷ୍କ ଓ ମନ ଅସ୍ଥିର। ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟାଙ୍କର ମୁଖରୁ କମଳ ରଙ୍ଗ ହରାଇଯାଉଥିବା, ଦୁଷ୍ଟ ଓ ଭୟଙ୍କର ପ୍ରାଣୀମାନେ ଦେଖିଲେ। ଏହି ଭାବରେ ଚିନ୍ତା କରି, ଦିତିପୁତ୍ର ତାରକା ତାଙ୍କର ଚିନ୍ତା ଛାଡ଼ିଲେ, କିନ୍ତୁ ଏହି ସମୟରେ ଭୟଙ୍କର ହାତୀ ସେନା ଓ ଘଣ୍ଟାର ଶବ୍ଦ ଉଠିଲା। ସେ ଦେଖିଲେ—ଧୂଳିରେ ପିତାମ୍ବର ହୋଇଯାଇଥିବା ପୃଥିବୀ, ଦ୍ରୁତ ରଥମାନଙ୍କ ଧ୍ୱଜରେ ଶୋଭିତ। ଆକାଶମାନେ ଅଦ୍ଭୁତ ଆକୃତିର ବିମାନ, ଦେବୀୟ ପଙ୍ଖା ଓ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ, କିନ୍ନରମାନଙ୍କର ଗୀତରେ ଗଞ୍ଜିଉଥିବା ସେନା। ସେ ଦେଖିଲେ—ବିଭିନ୍ନ ଗଛର ବିକାଶଶୀଳ ପୁଷ୍ପର ଗୁଛ, ଖୋଲିଥିବା ଅସ୍ତ୍ର, ଶୁଭ୍ର କବଚରେ ଦୀପ୍ତିମାନ। ଦେବତାମାନଙ୍କର ସେନା, ଗାନଧର୍ବ ଓ ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର ଶବ୍ଦରେ ଗଞ୍ଜିଉଥିବା, ଦିତିପୁତ୍ର ତାଙ୍କ ରାଜମହଳରୁ ଦେଖିଲେ। ତାଙ୍କର ମନ ଅସ୍ଥିର ହେଲା—‘ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଯୋଦ୍ଧା କିଏ, ଯାହାକୁ ମୁଁ ଜୟ କରିପାରିନାହିଁ?’ ଭୟରେ ଅସ୍ଥିର ତାରକା ସେତେବେଳେ ଶୁଣିଲେ—ଦେବଗାନ ଗାୟକମାନେ କଠିନ ଶବ୍ଦରେ ଯାହା ତାଙ୍କର ହୃଦୟ ଛିରିଦେଲା, ଏହିପରି ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଛନ୍ତି— ‘ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଶକ୍ତିର ଜ୍ୱାଳାରେ ଦୀପ୍ତ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୟଙ୍କର ବାହୁଧାରୀ, ଦେବମାନଙ୍କର ଆନନ୍ଦ, ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଦେବମାନଙ୍କର ମୁଖକୁ ଖିଲାଇଦେଇଥିବା, ଦାନବମାନଙ୍କ ମହାସାଗରକୁ ଶୁଷ୍କ କରୁଥିବା ଅଗ୍ନି, କୁମାର, ତୁମକୁ ବିଜୟ ହୋଉ!’ ‘ଷଡାନନ୍ଦ, ମୟୂର ରଥରେ ବିହାର କରୁଥିବା, ଦେବମାନଙ୍କର ମୁକୁଟ ଉପରେ ତୁମର ପଦନଖ ଛୁଇଁଥିବା, ନୂତନ କମଳ ପତ୍ରରେ ଶୋଭିତ ଶିରୋଭୂଷଣ ଧାରଣ କରୁଥିବା, ଦାନବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅସହ୍ୟ ଅଗ୍ନି, ବିଜୟ ହେଉ!’ ‘ବିଜୟ ହେଉ, ବିଶାଖ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ରକ୍ଷକ, ଦେବସେନାପତି, ଗୌରୀପୁତ୍ର, ଘଣ୍ଟାପ୍ରିୟ, ଶୋଭାମାନ ଧ୍ୱଜାଧାରୀ, ସୁର୍ଯ୍ୟପ୍ରଭା ସମ!’ ‘ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରିବାରେ ସ୍ଵଚ୍ଛନ୍ଦ ଲୀଳା କରୁଥିବା, ସମସ୍ତ ଜଗତର ରକ୍ଷକ, ଦିତିର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦାନବ ଓ ତାରକାଙ୍କ ନାଶକ, ସପ୍ତ ରାତିର ଶିଶୁ, ସମସ୍ତ ଲୋକର ଦୁଃଖ ନାଶକ, କାର୍ତ୍ତିକେୟ, ବିଜୟ ହେଉ!’ ଏହିପରି ଦେବଗାନ ଗାୟକମାନେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଗାଇଲେ। ତାରକା ଏହା ଶୁଣି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶାପକୁ ସ୍ମରଣ କଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ନିକଟ ଆସିଛି ବୋଲି ବୁଝିଲେ। ଏହି ଚିନ୍ତାରେ ଘମେ ଭିଜି, ଅନ୍ୟ ରାସ୍ତା ନ ଚାଲି, ତାଙ୍କର ପାଦାଟିକ ରଣକ୍ଷେତ୍ର ଛାଡ଼ି ଦୃତ ଚାଲିଗଲା। ଦାନବମାନେ, କାଳନେମିଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, କ୍ରୋଧରେ ଅସ୍ଥିର ହୋଇ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ଉତ୍ସାହରେ ଚିତ୍କାର କରିଲେ—‘ଯୋଦ୍ଧାମାନେ, ଦୌଡ଼! ଧର! ବ୍ୟୁହ ଗଠନ କର!’ ତାରକା, ଏହିପରି ଭୟଙ୍କର ଆକୃତିରେ, କାର୍ତ୍ତିକେୟଙ୍କୁ ଦେଖି କହିଲେ—‘ଶିଶୁ, ତୁମେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଆସିଛ, କି ଖେଳିବାକୁ? ତୁମେ ଦାନବମାନେ କେମିତି ଯୁଦ୍ଧ କରନ୍ତି ଦେଖିନାହ, ଏହିପରି ଶିଶୁ ଭାବରେ କିଛି ଜାଣିପାରିବା ନୁହେଁ।’ କିନ୍ତୁ, କାର୍ତ୍ତିକେୟ ସ୍ଥିର ହୋଇ, ଦେବମାନଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇ, ଉତ୍ତର ଦେଲେ—‘ତାରକା, ଏବେ ଶାସ୍ତ୍ରର ଅର୍ଥ ତୁମକୁ ଦେଖାଯିବ। ଯୁଦ୍ଧରେ ଶାସ୍ତ୍ର ନୁହେଁ, ନିର୍ଭୟ ଯୋଦ୍ଧା ତାହା ପ୍ରମାଣ କରନ୍ତି; ମୋର ଶିଶୁ ଭାବକୁ ଅବହେଳା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ—କେବେ କେବେ ଶିଶୁ ମଧ୍ୟ କାଳସର୍ପ ହୋଇପାରେ।’ ‘ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯଦିଓ ଅପରିପକ୍୵, ତଥାପି ତାକୁ ଦେଖିବା ଦୁର୍ଲଭ; ଏମିତି ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଶିଶୁ ହେଉଥିଲେ ଅଜୟ।