ଏହି ଗାଥା ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ଯେତେବେଳେ ପାର୍ବତୀ ତାଙ୍କର ହଜାର ଟିଏ ରୂପ ଦହିଯାଇଥିଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ତାରା-ପ୍ରଭା ମୂର୍ତ୍ତି ପ୍ରକାଶିତ ହେଲା, ସେତେବେଳେ ଶଙ୍କରଙ୍କର ସମସ୍ତ ସନ୍ଦେହ ଦୂର ହେଇଗଲା। ସେ ଦେଖିଲେ ଯେ, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଯାହାର ଅଙ୍ଗରେ ବିଦ୍ୟମାନ, ସେ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟା ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ପୁନର୍ବାର ପାଇଁ ଅତି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, ଯାହାକି ବିଚ୍ଛେଦର ଦୀର୍ଘ ଅଭିଲାଷା ପରେ ମିଳିଲେ। ଏହି ପରି ସେମାନେ ଦୁଇଜଣ ଏକାନ୍ତରେ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ଅବିରତ ଲୀଳା କଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ବିଭିନ୍ନ କାରଣରୁ ନିର୍ମିତ ଖେଳ ଚାଲିଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ ବିରକ ଦ୍ୱାରରେ ରହି, ଯେଉଁ ଦେବତାମାନେ ହରଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଥିଲେ, ସେମାନେ ସମ୍ମାନ ସହିତ ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଘରକୁ ପଛେଇ ଦେଲେ। ବିରକ କହିଲେ, "ଦେବଗଣ, ଏଠି ଆପଣମାନେ ପାଇଁ ସୁଯୋଗ ନାହିଁ; ବୃଷଧ୍ୱଜ ମହାଦେବୀ ସହ ଏକାନ୍ତରେ ଖେଳ କରୁଛନ୍ତି," ଏହିପରି କହି ସେମାନେ ଯେପରି ଆସିଥିଲେ, ସେପରି ଚାଲିଗଲେ। ହଜାର ବର୍ଷ ବିତିଗଲାପରେ, ଦେବତାମାନେ ଉତ୍ସୁକ ହୋଇ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ ଯେ, "ଶଙ୍କର କ'ଣ କରୁଛନ୍ତି ଜାଣିଆ।" ତେଣୁ ଅଗ୍ନି ବନ୍ଦର ଛିଡ଼୍ର ଦ୍ୱାରା ପ୍ରବେଶ କରି, ବନ୍ଦର ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଶର୍ବଙ୍କୁ ଗିରିଜା ସହ ଶୟନ କରୁଥିବା ଦେଖିଲେ। ଦେବତାମାନେ ଏହା ଦେଖିଲେ, ମହାଦେବ ଏହି ରୂପରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଦେଖି କିଛି କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ। ମହାଦେବ କହିଲେ, "ଅଗ୍ନି, ମୋର ଅର୍ଦ୍ଧ ସିମେନ୍ତ ଦେବୀଙ୍କ ଅଙ୍ଗରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛି; ଶର୍ମରେ ସେ ବାକି ଅର୍ଦ୍ଧକୁ ରୋକିଦେଲେ, ଏହି ଅଂଶ ତୁମେ ପିଉ।" "ତୁମେ ବାଧା ଦେଲା ଯେଉଁଥିରୁ ଏହା ତୁମ ଉପରେ ପଡ଼ିଲା," ବୋଲି କହିଲେ। ତେଣୁ ଅଗ୍ନି ତାଳ ଜୋଡ଼ି ସମ୍ମାନ ସହିତ ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୀଜ ପିଇଲେ। ଏହା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦେବତା ତାଙ୍କର ଅଙ୍ଗାନୁସାରେ ଭରିଗଲେ; ତେଉଁଥିରୁ ତାଙ୍କର ଗଭା ଫାଟି ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଶକ୍ତି ବାହାରିଲା। ଏହି ଶକ୍ତି ତାପ୍ତ ସୁନା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ ଶଙ୍କରଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ବିସ୍ତୃତ ହେଲା, ଏବଂ ଏଠାରେ ଏକ ବିଶାଳ, ପବିତ୍ର ହିରାଣ୍ୟମୟ ହ୍ରଦ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ସେହି ହ୍ରଦ ସୁନା ଲୋଟସରେ ଫୁଲିଥିଲା, ବିଭିନ୍ନ ପକ୍ଷୀମାନେ ତାହାରେ ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ। ଏହା ଶୁଣି ପାର୍ବତୀ ମହାସୁନା ହ୍ରଦକୁ ଆସିଲେ। ଉତ୍ସୁକତାରେ ତିନି ସେହି ସୁନା କମଳ ହ୍ରଦକୁ ଗଲେ, ଏବଂ ପାଣିରେ ଖେଳ କରି, କମଳର ମାଳା ପିନ୍ଧିଲେ। ତା’ପରେ ସଂଗୀନୀମାନେ ସହ ତୀରେ ବସି, ଦେବୀ ପିବିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ, ଏବଂ ସେହି ସୁନା କମଳ ଭରିତ ମଧୁର ଏବଂ ପବିତ୍ର ପାଣି ଦେଖିଲେ। ସେ ଦେଖିଲେ କୃତ୍ତିକାମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଶୁଭ୍ର ଅପ୍ରଭାରେ ଅନ୍ୟ ଛଅ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ସେମାନେ କମଳ ପତ୍ରରୁ ସେହି ପାଣି ନେଇ ଘରକୁ ନେଇଯାଉଛନ୍ତି। ପାର୍ବତୀ ଆନନ୍ଦରେ କହିଲେ, "ମୁଁ ଦେଖୁଛି କମଳ ପତ୍ର ଉପରେ ଦୁଧ ବସିଛି।" ତା’ପରେ କୃତ୍ତିକାମାନେ ସମସ୍ତ କଥା ଗିରିଜାଙ୍କୁ କହିଲେ। ସେମାନେ କହିଲେ, "ଯଦି ଆପଣଙ୍କୁ ଏକ ଶିଶୁ ହୁଏ, ଆମେ ତାକୁ ଦେବୁ; କିନ୍ତୁ ସେ ଆମର ନାମ ଧାରଣ କରି, ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ଖ୍ୟାତି ଲାଭ କରୁ, ଏବଂ ଆମର ପୁତ୍ର ମଧ୍ୟ ହେଉ।" ଗିରିଜା ପ୍ରତିଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ମୋ ଦେହରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା, ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ ଥିବା ପୁତ୍ର କିପରି ତୁମମାନେର ହେବେ?" ତେଉଁପରେ କୃତ୍ତିକାମାନେ କହିଲେ, "ଆମେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ ଅଙ୍ଗ ଦେବୁ; ଯଦି ଏହା ହୁଏ, ତେବେ ଏହିପରି ହେଉ।" ଗିରିଜା କହିଲେ, "ଏପରି ହେଉ, ନିର୍ମଳମନା," ତେଉଁପରେ ସେମାନେ ଆନନ୍ଦରେ କମଳପତ୍ର ଉପରେ ବସିଥିବା ଦୁଧ ତାଙ୍କୁ ଦେଲେ। ସେମାନେ ଦେଲେ, ଦେବୀ ଏହି ପାଣି ଦୀରେ-ଦୀରେ ପିଇଲେ; ଏବଂ ଏହି ପାଣି ପିଇବା ପରେ, ସେହି ହ୍ରଦରେ, ଦେବୀ ତାଙ୍କର ଡାହାଣ ପାର୍ଶ୍ୱ ଫାଟିଲେ, ଏବଂ ଏଠାରୁ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଶିଶୁ ଉଦ୍ଭବ ହେଲେ, ସେ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଆଲୋକିତ କଲେ। ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ସୁନା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ହାତରେ ଏକ ଶୁଭ୍ର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶୂଳ ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ଛଅ ମୁହଁ ଥିଲା। ସେ ଦୁଷ୍ଟ ଦାନବମାନେ ନାଶ କରିବା ପାଇଁ ଦିବ୍ୟ ଇଚ୍ଛାରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ସୁନାର ରଙ୍ଗରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଥିଲେ; ଏହିପରି ସେ କୁମାର ଭାବେ ଖ୍ୟାତି ଲାଭ କଲେ। ପୁନି, ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱ ଫାଟି, ଦେବୀଙ୍କ ଦ୍ୱିତୀୟ ପୁତ୍ର ଶିଶୁ ଭାବେ ଉଦ୍ଭବ ହେଲେ; ସ୍କନ୍ଦଙ୍କର ମୁଖରୁ, ଅଗ୍ନିଙ୍କ ବୀଜରୁ, ଶତ୍ରୁନାଶକ ସୁନ୍ଦର ମୁହଁ ଥିବା ଶିଶୁ ଜନ୍ମିଲେ। କୃତ୍ତିକାମାନେ ସହ ଯୋଗ ହୋଇଥିବାରୁ, ସେ ବିଶେଷ ଭାବେ 'ଶାଖା' ନାମ ହେଲେ; ଏହି 'ଶାଖା' ନାମ ତାଙ୍କର ଛଅ ମୁହଁରେ ବିଭାଜିତ ହେଲା। ଏହିପରି ସେ ବିଶ୍ୱରେ ବିଶାଖା, ଛଅମୁଖୀ, ସ୍କନ୍ଦ, ବିଶାଖା, ଛଅମୁଖୀୟ, ଏବଂ କାର୍ତ୍ତିକେୟ ଭାବେ ସମସ୍ତଠାରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ। ଚୈତ୍ର ମାସର ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ପଞ୍ଚଦଶୀ ତିଥିରେ, ଏହି ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶିଶୁ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ନଳ ମହାବନରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଚୈତ୍ର ଶୁକ୍ଳ ପଞ୍ଚମୀ ତିଥିରେ, ପାକଶାସନ (ଇନ୍ଦ୍ର) ଏହି ଦୁଇ ଶିଶୁଙ୍କୁ ନେତୃତ୍ୱ ଦେବା ପାଇଁ ବିଧିମତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କଲେ। ଏହି ଉତ୍ସବର ଷଷ୍ଠୀ ତିଥିରେ, ସମସ୍ତ ଦେବତା, ବ୍ରହ୍ମା, ଇନ୍ଦ୍ର, ଉପେନ୍ଦ୍ର, ଭାସ୍କର ଏବଂ ଅମରମଣ୍ଡଳୀ, ଗୁହଙ୍କୁ ପ୍ରଭୁ ଭାବେ ଅଭିଷେକ କଲେ। ସେମାନେ ସୁଗନ୍ଧିତ ମାଳା, ଶୁଭ ଧୂପ, ଖେଳନା, ଛତା, ବିଶି, ଜାଲ, ଆଭୂଷଣ, ଓ ଉଙ୍ଗୁରା ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ଶୋଭାୟିତ କଲେ। ବିଧିମତ ଅଭିଷେକ ପରେ, ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଛଅମୁଖୀ ପ୍ରଭୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଖ୍ୟାତିଶାଳୀ କନ୍ୟା ଦେବସେନାଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ଦେବତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ପାଇଁ ବିଷ୍ଣୁ ତାଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ଦେଲେ, ଧନର ଦେବତା ଏକ ଲକ୍ଷ ଯକ୍ଷ ଦେଲେ। ଅଗ୍ନି ତାଙ୍କ ତେଜ ଦେଲେ, ବାୟୁ ଯାନ ଦେଲେ, ତ୍ୱଷ୍ଟା ଏକ ଖେଳନା କୁକୁଡ଼ି ଦେଲେ, ଯାହା ଯେକୌଣସି ରୂପ ନେଇପାରିବ; ଏହିପରି ସମସ୍ତ ଦେବତା ତାଙ୍କୁ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ପରିଚର୍ଯ୍ୟା ଦେଲେ। ଆନନ୍ଦ ହୃଦୟରେ ସମସ୍ତେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ସ୍କନ୍ଦଙ୍କୁ ଏହି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଉପହାର ଦେଲେ।