ହିମାଲୟର କନ୍ୟା ପାର୍ବତୀ ଦେବୀ, ଶିବଙ୍କ ଉପରେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, କହିଲେ—“ଏତେ କଥା କହିବାର ଆବଶ୍ୟକ ନାହିଁ, ତୁମ ଉପଦ୍ରବ କଥା ଏବେ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ। ତୁମେ ଶ୍ମଶାନରେ ନିର୍ଭୟ ରହ, ନିର୍ବସ୍ତ୍ର ହୋଇ ଲଜ୍ଜା ଅନୁଭବ କରନାହାଁ, ମଣ୍ଡ ହାତରେ ଧରିଛ, ଦୟା ତ ଦୀର୍ଘଦିନ ହେଲା ପୂର୍ବରୁ ଛାଡିଦେଇଛ।” ଏପରି କହି, ହିମାଲୟର ଝିଅ ମନ୍ଦିର ଛାଡି ଚାଲିଗଲେ। ସେ ଯେତେବେଳେ ବାହାରୁଥିଲେ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ସେନା ଦୁଃଖରେ ଆକୁଲ ହେଇ ଚିତ୍କାର କଲେ—“ମା, ଆପଣ କେଉଁଠି ଯାଉଛନ୍ତି? ଆମକୁ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଯିବେ କି?” କହି, ସେମାନେ କାନ୍ଦି କାନ୍ଦି ତାଙ୍କ ପଛରେ ଦୌଡ଼ିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ବୀରକ ଦେବୀଙ୍କ ପାଦ ତଳେ ପଡ଼ି, ଦୁଃଖରେ ଅସ୍ରୁଭରା କଣ୍ଠରେ କହିଲେ—“ମା, ଏହା କଣ ହେଲା? କ୍ରୋଧରେ ଆପଣ କେଉଁଠି ଯାଉଛନ୍ତି?” ସେ ପୁଣି କହିଲେ—“ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରିବି, ଯଦି ଆପଣ ମୋତେ ଦୟା ଦେଖାନ୍ତି ନାହିଁ। ନହେଲେ, ଆପଣ ଛାଡ଼ିଦେଲେ, ମୁଁ ପର୍ବତ ଶୃଙ୍ଗରୁ ଝାପି ପଡ଼ିବି, ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ହେଇଯିବି।” ଦେବୀ ତାଙ୍କ ଦହିଣ ହାତରେ ବୀରକଙ୍କ ମୁହଁ ଉଠାଇ କହିଲେ—“ମୋ ଶିଶୁ, ଦୁଃଖିତ ହେଉନାହାଁ। ତୁମେ ପର୍ବତ ଶୃଙ୍ଗରୁ ଝାପି ପଡ଼ିବା କିମ୍ବା ମୋ ସହିତ ଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। କାହିଁକି ଏପରି କହୁଛି, ଶୁଣ। ହରି ମୋତେ ‘କୃଷ୍ଣା’ ବୋଲି ଡାକିଥିଲେ, ଏହିଥିରେ ମୋତେ ନିନ୍ଦା ମଧ୍ୟ ହେଲା, ନିନ୍ଦା ମଧ୍ୟ ହେଲାନି। ଏହିଯୋଗୁଁ, ମୁଁ ଏମିତି ଏକ ତପସ୍ୟା କରିବି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ‘ଗୌରୀ’ ହେବି। ଏହି ଦେବତା ମହିଳାମାନେ ପ୍ରତି ଆକୃଷ୍ଟ, ତେଣୁ ମୋ ପରେ ତୁମେ ଦ୍ୱାରକୁ ସଦା ସତର୍କତାରେ ରକ୍ଷା କରିବା, ଯେଉଁଠି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ମହିଳା ନ ପ୍ରବେଶ କରିପାରିବେ। ଯଦି ତୁମେ କୌଣସି ଅନ୍ୟ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଏଠି ଦେଖ, ମୋତେ ସୂଚନା ଦେବା। ମୁଁ ସତ୍ବରେ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବି।” ବୀରକ ଏହାକୁ ‘ଏହିପରି ହେଉ’ ବୋଲି ଦେବୀଙ୍କୁ କହିଲେ। ମାଙ୍କ ଆନନ୍ଦମୟ ଆଜ୍ଞାର ଅମୃତରେ ତାଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦୂର ହେଲା, ସେ ତାଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇ ପୁନି ଉଦ୍ୟାନକୁ ଗଲେ। ଏଠି, ବୀରକ ତାଙ୍କ ମାଆଙ୍କ ଏକ ସହଚରୀ, ପର୍ବତ ଦେବୀ କୁସୁମମୋଦିନୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ସେଇ ପର୍ବତର ଦେବୀ ଓ ଶୂଭ୍ର ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ। କୁସୁମମୋଦିନୀ, ପର୍ବତର ଝିଅକୁ ଦେଖି, ସ୍ନେହରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ପଚାରିଲେ—“ଝିଅ, କେଉଁଠି ଯାଉଛ?” ପାର୍ବତୀ ତାଙ୍କୁ ସବୁ କଥା କହିଲେ—ଶଂକର ଉପରେ କ୍ରୋଧ କାହିଁକି ହେଇଛି। ପୁଣି ଗିରିଜା ତାଙ୍କ ମାଆଙ୍କ ଅନୁମତିରେ କହିଲେ—“ଅପରାଧହୀନେ, ତୁମେ ସଦା ପର୍ବତ ରାଜାଙ୍କ ଦେବୀ, ଏବଂ ମୋତେ ସବୁଠୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ। ତେଣୁ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଦାୟିତ୍ୱ ଦେଉଛି, ଅନ୍ୟ କୌଣସି ମହିଳା ପ୍ରବେଶ କରିବାରୁ ସତର୍କ ରହିବା।” “ମୁଁ ପର୍ବତ ଉପରେ ଗୁପ୍ତ ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ହେବାବେଳେ, ଯଦି କେହି ପିନାକୀଙ୍କ ଗୃହକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ମୋତେ ତୁରନ୍ତ ଖବର ଦେବା। ତାପରେ, ମୁଁ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବି।” ଏହିପରି ଶୁଣି, କୁସୁମମୋଦିନୀ ‘ଏହିପରି ହେଉ’ ବୋଲି କହି, ନିଜ ପବିତ୍ର ପର୍ବତକୁ ଚାଲିଗଲେ। ଏଉଁପରି, ଉମା, ପର୍ବତର ଝିଅ, ତ୍ୱରିତ ଭାବେ ନିଜ ବାପାଙ୍କ ଉଦ୍ୟାନକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ତାଙ୍କ ତେଜ ମেঘମାଳା ଭଳି ଆକାଶକୁ ଭରିଦେଲା। ସେଠାରେ, କେବଳ ଚଳାପଟି ପତ୍ର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଗ୍ରୀଷ୍ମରେ ପଞ୍ଚାଗ୍ନି ମଧ୍ୟରେ ତପସ୍ୟା କଲେ, ବର୍ଷାରେ ଜଳରେ ବସିଲେ, ଶୀତକାଳର ରାତିରେ ଶୁଖିଲା ମାଟି ଉପରେ ଶୋଇ, ଏପରି ତପସ୍ୟାରେ ଅଟୁଟ ରହିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବ—ଅନ୍ଧକର ପୁତ୍ର, ତାଙ୍କ ବାପାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁକୁ ମନେ ପକାଇ, ପର୍ବତ ଝିଅ ବିଷୟରେ ଜାଣିଲା। ସେ, ଦେବମାନେଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତି, ଭୟଙ୍କର ଯୋଦ୍ଧା, ବକର ଭାଇ, ଆଡ଼ି ନାମକ ଏହି ଦାନବ, ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖରଙ୍କୁ ଦେଖିବା ଅପେକ୍ଷାରେ ରହିଲା। ସେ, ଦେବମାନେଙ୍କ ଶତ୍ରୁ, ତ୍ରିପୁରାସୁର ନାଶକଙ୍କ ନଗରକୁ ଆସି, ଦ୍ୱାରେ ଏକ ଶୂରବୀର ରହିଥିବା ଦେଖିଲା। ଦାନବ ଏହି ସମୟରେ ମନେ ପକାଇଲା—ଯେତେବେଳେ ଅନ୍ଧକ ଦାନବଙ୍କୁ ପାର୍ବତ୍ୟ ଦେବତା, ଅମରମାନେଙ୍କ ଶତ୍ରୁ, ମାରିଥିଲେ, ତେଉଁବେଳେ ପଦ୍ମଜ (ବ୍ରହ୍ମା) ଯେଉଁ ଵର୍ ଦେଇଥିଲେ। ଏହିଠାରୁ, ସେ ଭୟଙ୍କର ତପସ୍ୟା କଲା। ବ୍ରହ୍ମା, ତାଙ୍କ ତପସ୍ୟାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ପଚାରିଲେ—“ଦାନବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ତପସ୍ୟାରେ କ’ଣ ଚାହୁଁଛ?” ଦାନବ କହିଲା—“ମୁଁ ଅମରତ୍ୱ ଚାହେଁ।” ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—“ମଣିଷ କିମ୍ବା ଦାନବ, କୌଣସି ଦେହଧାରୀ ଅମର ନୁହେଁ; ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁ ଆସିବା ଦରକାର।” ଏହିପରି ଶୁଣି, ଦାନବ କହିଲା—“ଏହିପରି ହେଉ, ମୋ ରୂପ ଦ୍ୱିତୀୟ ଥର ବଦଳିଲେ ମାତ୍ର ମୋ ମୃତ୍ୟୁ ହେଉ।” ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ କହିଲେ—“ତୁମର ଦ୍ୱିତୀୟ ରୂପ ପରିବର୍ତ୍ତନ ବେଳେ ମୃତ୍ୟୁ ଆସିବ; ତା’ଠାରୁ ଅନ୍ୟଥା ହେବ ନାହିଁ।” ଏହିପରି ଶୁଣି, ଦାନବ ପୁତ୍ର ଆପଣକୁ ଅମର ଭାବିଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ନାଶର ଉପାୟ ମନେ ପକାଇଲେ। ଦ୍ୱାରରେ ଥିବା ଶୂରବୀରଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ନ ଦେଇ, ସେ ସାପର ରୂପ ଧରି ଏକ ଫାଟରୁ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏହିପରି, ଗଣେଶଙ୍କୁ ଟାଳି, ଗଣେଶଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଆସିନଥିବା ଏହି ଭୟଙ୍କର ଦାନବ, ତ୍ରିପୁରାସୁର ନାଶକଙ୍କ ଗୃହକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା। ସେଠାରେ ସାପର ରୂପ ଛାଡ଼ି, ଦାନବ ଉମାଙ୍କ ରୂପ ଧରି, ପର୍ବତ ନାଥଙ୍କୁ ଭ୍ରମିତ କରିବା ପାଇଁ ମନ ମଧ୍ୟେ ମୋହ ଧରିଲେ। ତା’ପରେ, ତାଙ୍କ ମାୟାରେ, ଅଚିନ୍ତ୍ୟ ରୂପ ତିଆରି କଲେ—ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ ନିର୍ମଳ, ଚିହ୍ନ ଲୁଚାଇ ଦେଇଛି। ଦାନବ ତାଙ୍କ ମୁହଁ ମଧ୍ୟରେ ହୀରା ଭଳି ଦୃଢ଼ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦାନ୍ତ ତିଆରି କଲେ, ମନ ମଧ୍ୟରେ ମୋହ ଧରି, ପର୍ବତ ନାଥଙ୍କୁ ମାରିବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ। ଉମାଙ୍କ ରୂପ ଧରି, ଦୁଷ୍ଟ ଦାନବ ଅଦ୍ଭୁତ ଅଳଙ୍କାର ଓ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଶିବଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇଲେ। ପର୍ବତ ନାଥ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଖୁସି ହେଇ, ତାଙ୍କୁ ନିଜ ଜନ୍ମ ଝିଅ ଭାବି ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ।