ଶିବଙ୍କ ଭକ୍ତିମୟ ଉପାଲୋଚନାରେ ଶିବ ଦେବୀ ସତୀଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୁଁ ମଜା କରି କହିବି; ତୁମ ରୋଷ କୁ ଦୂର କରିବି, ଶୁଭ୍ର ହସର ମାଳିକା। ମୋ ମୁଣ୍ଡକୁ ନମାଇ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଭରିତ ନମସ୍କାର କରିଛି।” ଶିବ ଏହା ଭାବେ ବ୍ୟଖ୍ୟା କଲେ, “ସ୍ନେହ, ଅସମ୍ମାନ କିମ୍ବା ଉପାଲୋଚନା ଯେପରି ହେଉ, ଏହାରେ ଚିତ୍ତ ଭଙ୍ଗ ହୁଏ; ତେଣୁ ମଜା କରି କହିଥିଲେ କେଉଁଠି ରୋଷ ରଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।” ଯଦିଓ ଦେବୀ ସତୀଙ୍କୁ ଶିବ ଦେବ ନିର୍ମଳ ଭାବରେ ଅନେକ ମୃଦୁ ଶବ୍ଦରେ ଉପାଲୋଚନା କରିଥିଲେ, ଦେବୀ ସତୀ ତାଙ୍କର ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ ତାଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ରୋଷ ଛାଡ଼ି ପାରିଲେ ନାହିଁ। ଏହା ପରେ, ଶିବଙ୍କ ହାତରେ ଦେବୀ ସତୀଙ୍କ ପୋଶାକ ଧରିଥିଲେ, ତାଙ୍କ କେଶ ବିକ୍ଷିପ୍ତ ହେଉଥିଲା, ହିମାଳୟର ଝିଅ ସତୀ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ଭାବରେ ବାହାରିବାକୁ ଚାହିଲେ। ତାଙ୍କ ରୋଷରେ ବାହାରୁଥିବାବେଳେ, ନଗର ନାଶକ ଶିବ ଏହିପରି କହିଲେ: “ପ୍ରକୃତରେ, ତୁମେ ସମସ୍ତ ଦୃଷ୍ଟିରେ, ହିମାଳୟର ଝିଅ, ତୁମ ବାପାଙ୍କ ପରି ହେବା ଏକଦମ ସତ୍ୟ। ଯେପରି ହିମାଳୟ ପର୍ବତ ମେଘର ଝୁପ ଦ୍ୱାରା ଆକାଶକୁ ଢାକି ଦେଇଥାଏ, ସେପରି ତୁମ ହୃଦୟକୁ ବୁଝିବା ଅତି କଠିନ। ଜଙ୍ଗଲରୁ ତୁମେ ଦୃଢତା ନେଇଛ, ଆଡ଼ ରାସ୍ତାରୁ ଚତୁରତା, ହିମରୁ ଅସମ୍ଭାବ୍ୟ ଉପସ୍ଥାନ, ଏବଂ ପର୍ବତରାଜ ହିମାଳୟରୁ ତୁମେ ସଦା ଶୀତଳତା ନେଇଛ।” ଏପରି ଶିବ କହିବା ପରେ, ଦେବୀ ସତୀ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କମ୍ପିତ ଏବଂ ଦନ୍ତ ଦଢ଼ ଭାବରେ ଶିବଙ୍କୁ ପ୍ରତିଉତ୍ତର ଦେଲେ: “ସମସ୍ତ ମହାନ ଲୋକଙ୍କୁ ତୁମେ ଦୁଷ୍ଟତାର ଦୋଷ ଦେଇ ଉପାଲୋଚନା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ତୁମର ସମସ୍ତ ଅପରାଧ ତୁମ ଦୁଷ୍ଟ ସାଥିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି। ସାପରୁ ତୁମେ ଅନେକ ଜିଭା ନେଇଛ, ଭସ୍ମରୁ ଅନୁରାଗ, ଚନ୍ଦ୍ରରୁ ହୃଦୟର ଅଶୁଦ୍ଧି, ଏବଂ ଶିବଙ୍କ ବୃଷ ଥିବାଠାରୁ ଅବୁଝିବା ଗୁଣ। ଏବେ ଅଧିକ କି କହିବି? ତୁମ ଦୀର୍ଘ ଅସହ୍ୟ ଶବ୍ଦର ଦୁଃଖ ଯଥେଷ୍ଟ। ତୁମେ ଶ୍ମଶାନରେ ନିର୍ଭୟ ରହୁଛ, ନଗ୍ନ ହେଇ ଲଜ୍ଜା ନାହିଁ, ଖପର ଧରି ଦୟା ଶୂନ୍ୟ ହୋଇଛ।” ଏପରି କହି ଦେବୀ ସତୀ, ହିମାଳୟର ଝିଅ, ଦେବାଳୟରୁ ବାହାରିଗଲେ। ତାଙ୍କ ବାହାରୁଥିବାବେଳେ, ଦେବତାଙ୍କ ଦଳ ଦେବୀଙ୍କୁ ଦେଖି ଦୁଃଖରେ ଚିତ୍କାର କରିଲେ: “ମା, ତୁମେ କେଉଁଠି ଯାଉଛ, ଆମକୁ ଛାଡ଼ି?” ଏବଂ ସେମାନେ କାନ୍ଦୁଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ଦେବୀଙ୍କ ପଛରେ ଦୌଡ଼ିଲେ। ଦେବୀଙ୍କ ପାଦତଳରେ ବିରକ ନମି ମାଙ୍କୁ କହିଲେ, ତାଙ୍କର କଣ୍ଠ ଅଶ୍ରୁରେ ଭରିଗଲା: “ମା, ଏହା କଣ? ତୁମେ କେଉଁଠି ଯାଉଛ, ରୋଷରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ?” ବିରକ କହିଲେ, “ମୁଁ ତୁମେ ଯାଉଥିବାବେଳେ ତୁମ ପଛରେ ଯିବି, ତୁମର ଅନୁରାଗ ନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ; ନହେଲେ ମୁଁ ପର୍ବତର ଶିଖରରୁ ଝାଡ଼ି ପଡ଼ିବି, ତୁମେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ ମୁଁ ତପସ୍ୟା କରିବି।” ଦେବୀ ସତୀ ତାଙ୍କ ଦକ୍ଷିଣ ହାତରେ ମୁହଁ ଉଠାଇ ବିରକଙ୍କୁ କହିଲେ: “ମୁଁ ତୁମକୁ କହୁଛି, ଦୁଃଖ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ମୋ ପୁଅ। ତୁମେ ପର୍ବତର ଶିଖରରୁ ଝାଡ଼ି ପଡ଼ିବା କିମ୍ବା ମୋ ସହିତ ଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। କାହିଁକି ଏହିପରି କହୁଛି, ଶୁଣ। ମୁଁ ହରିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ‘କୃଷ୍ଣା’ ବୋଲି ଡାକାଯିବାରୁ ଉପାଲୋଚନା ମିଳିଛି, ଏବଂ ମିଳିନାହିଁ। ତେଣୁ ମୁଁ ଏପରି ତପସ୍ୟା କରିବି, ଯାହା ମୋତେ ‘ଗୌରୀ’ ଭାବକୁ ଦେଇପାରିବ। ଏହି ଦେବତା ନାରୀମାନେ ପ୍ରତି ଆକର୍ଷିତ; ମୁଁ ଯିବା ପରେ, ତୁମେ ସଦା ପ୍ରବେଶ ଦ୍ୱାରକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ୍, ଯେଉଁଠି କୌଣସି ଅନ୍ୟ ନାରୀ ଆସି ଶିବଙ୍କୁ ମିଶିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଦେଖିଲେ, ମୋତେ ତୁମେ କୁହିବା ଉଚିତ୍। ମୁଁ ତୁରନ୍ତ ପରବର୍ତ୍ତୀ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବି।” ଏପରି ଦେବୀଙ୍କ ଆଦେଶ ପାଇ ବିରକ କହିଲେ, “ଏହିପରି ହେବ।” ମାଙ୍କ ଆନନ୍ଦ ଆଦେଶର ଅମୃତରେ ସେ ଭିଜିଗଲା, ତାଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦୂର ହେଲା, ମାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ଉଦ୍ୟାନକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ବିରକ ଦେଖିଲେ, ଦେବୀଙ୍କ ସହଯୋଗୀ ଏବଂ ମାଙ୍କ ପରିଚୟ ଥିବା, ମାଳା ଭାବରେ ଶୋଭିତ କୁସୁମମୋଦିନୀ ନାମକ ଦେବୀ, ଏହି ପର୍ବତର ଦେବୀ। କୁସୁମମୋଦିନୀ, ହିମାଳୟର ଝିଅ ସତୀଙ୍କୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କ ହୃଦୟ ସ୍ନେହରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା, ଦେବୀକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କହିଲେ, “ଝିଅ, କେଉଁଠି ଯାଉଛ?” ଦେବୀ ସତୀ ତାଙ୍କ ରୋଷର କାରଣ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା କୁସୁମମୋଦିନୀକୁ କହିଲେ, ଏବଂ ମାଙ୍କ ଅନୁମୋଦନା ପାଇ ଉମା ଦେବୀ ଏହିପରି କହିଲେ: “ହେ ନିର୍ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ଧ, ତୁମେ ସଦା ପର୍ବତରାଜ ହିମାଳୟର ଦେବୀ, ଏବଂ ମୋତେ ସମସ୍ତ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ। ତେଣୁ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ସତର୍କତାରେ କରିବା ଉଚିତ୍; କୌଣସି ଅନ୍ୟ ନାରୀ ପ୍ରବେଶ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, ତୁମେ ଏହାକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ୍। ମୁଁ ଗୁପ୍ତ ତପସ୍ୟାରେ ନିମ୍ନ ହେବାବେଳେ, କୌଣସି ନାରୀ ପିନାକୀନଙ୍କ ନିବାସରେ ପ୍ରବେଶ କରିଲେ, ତୁମେ ଅତି ଶୀଘ୍ର ମୋତେ ଜଣାଇବା ଉଚିତ୍। ତାପରେ ମୁଁ ପରବର୍ତ୍ତୀ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବି।” ଏହିପରି କୁସୁମମୋଦିନୀ କହିଲେ, “ଏହିପରି ହେବ,” ଏବଂ ସେ ତାଙ୍କ ଶୁଭ ପର୍ବତକୁ ଚାଲିଗଲେ। ଉମା, ହିମାଳୟର ଝିଅ, ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ଭାବରେ ତାଙ୍କ ବାପାଙ୍କ ଉଦ୍ୟାନକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ତାଙ୍କ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ମେଘମାଳା ପରି ଆକାଶକୁ ଭରିଦେଇଥିଲା। ସେଠାରେ ଉମା ଦେବୀ କେବଳ ଗଛର ଛାଲର ପୋଶାକ ପିନ୍ଧି, ଗ୍ରୀଷ୍ମରେ ପଞ୍ଚ ଅଗ୍ନିରେ ତପସ୍ୟା କଲେ, ବର୍ଷାରେ ଜଳରେ ବସିଲେ, ଶୀତରାତିରେ ଶୁଖିଆ ଜମିରେ ଶୋଇଲେ; ଏପରି ତପସ୍ୟାରେ ଅଟୁଟ ରହିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଅନ୍ଧକ ଦାନବର ପୁଅ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବ, ତାଙ୍କ ବାପାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁକୁ ସ୍ମରଣ କରି, ହିମାଳୟର ଝିଅ ବିଷୟରେ ଜାଣିଲେ। ସେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତି, ଭୟଙ୍କର ଯୋଦ୍ଧା, ବକାର ଭାଇ, ଆଡ଼ି ନାମକ ଦାନବ, ଚନ୍ଦ୍ରକରାଳ ଶିବଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଦେଖିବାକୁ ଚାହିଲେ। ଦେବତାଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ତ୍ରିପୁରା ନାଶକ ଶିବଙ୍କ ନଗରକୁ ଆସି, ଦ୍ୱାରରେ ଏକ ଶୂରବୀରକୁ ଦେଖିଲେ। ସେ ଦାନବ ସ୍ମରଣ କଲେ, ଯେତେବେଳେ ଦେବତା ଅନ୍ଧକାକୁ ମାରିଦେଲେ, ତାକୁ ପଦ୍ମଜ (ବ୍ରହ୍ମା) ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ବରକୁ। ସେ ଦାନବ ଦୀର୍ଘ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ତପସ୍ୟା କଲେ; ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କ ତପସ୍ୟାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଆସି କହିଲେ, “ହେ ଦାନବ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ତପସ୍ୟାରେ ତୁମେ କଣ ଚାହୁଛ?