ସେଇ ସମୟରେ, ଗିରିଜାଙ୍କୁ ଏପରି କଥା କହିବା ପରେ, ସେ ଖୋଲା ସ୍ୱରରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ରୋଷରେ ଲାଲ ହୋଇଯାଇଥିଲା, ମୁହଁ ଭୂଞ୍ଚି ଥିଲା। ସେ କହିଲେ, “ନିଜ କର୍ମର ଫଳରେ ପ୍ରତ୍ୟେକେ ଅବିବେକରେ ପଡ଼ନ୍ତି; ଯିଏ କିଛି ଆଶା କରେ, ସେ ସଦା ସମାଜରେ ନିନ୍ଦା ଲାଭ କରେ। ମୁଁ ଯେଉଁ କିଛି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ତପସ୍ୟା କରି ଚାହିଁଛି, ସେହି ସବୁକୁ ପ୍ରତିଟି କ୍ଷଣରେ ଅପମାନ ମିଳିଛି। ହେ ଶର୍ବ, ମୁଁ କୁଟିଳ ନୁହେଁ, ହେ ଧୂର୍ଜଟି, ମୁଁ କଠୋର ନୁହେଁ; ତୁମେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଭୋଗ ଓ ପ୍ରଶଂସା ଲାଗି ଦୌଡ଼ିବାରେ ବ୍ୟସ୍ତ ହେଉଛ। ମୁଁ ପୂଷାନଙ୍କ ଦାନ୍ତରେ ନୁହେଁ, ନ କି ଭଗଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ; ଦ୍ୱାଦଶ ରୂପୀ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଏହି କଥା ଜାଣନ୍ତି, ହେ ପ୍ରଭୁ। ତୁମେ ତୁମ ତ୍ରିଶୂଳ ମୋ ମୁଣ୍ଡରେ ରଖି, ତୁମ ନିଜ ଦୋଷରେ ମୋତେ ନିନ୍ଦା କରୁଛ; ମୋତେ ‘କୃଷ୍ଣା’, ‘ମହାକାଳୀ’ ବୋଲି ଡାକୁଛ, ଯେପରି ମୁଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏବେ ମୁଁ ପର୍ବତରେ ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ବସିଯିବି; ଜୀବନ୍ତା ଜନାନୀ ପାଇଁ ଏକ ଠକେଇବାଳାଙ୍କ ଅପମାନ ପରେ କିଛି କରିବା ନାହିଁ।” ଗିରିଜାଙ୍କ ଏହି କଥା, ଯେଉଁଥିରେ ରୋଷ ମିଶିଥିଲା, ଶୁଣି ଭବ ଚିନ୍ତା ଓ ସ୍ନେହରେ ଭରିଥିବା ମୃଦୁ କଥାରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ହେ ପାର୍ବତୀ, ମୁଁ ନିନ୍ଦାରେ ଆନନ୍ଦ ପାଉନାହିଁ, ମୁଁ ନିଜକୁ ଅଜ୍ଞାନୀ ମନେ କରେନାହିଁ; ମୁଁ ତୁମ ନାମ କେବଳ ଭକ୍ତିଭାବରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଛି। ଯଦି ମନ ସ୍ଥିର ରହିଥାଏ, ସନ୍ଦେହ ଉଠେନାହିଁ; ଏହିପରି ଅବସ୍ଥାରେ, ଭୟଭିତ ହେଉନାହିଁ, ମୋପରେ ତୁମେ ପୁନି ରୋଷ କରିବାକୁ ଦରକାର ନାହିଁ। ମୁଁ ହସି ହସି କହିବି; ରୋଷ ପ୍ରସ୍ତାନ କର, ହେ ପବିତ୍ର ହାସ୍ୟବଦନେ। ମୋ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ତୁମକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ପ୍ରଣାମ କରିଛି। ସ୍ନେହ, ଅସମ୍ମାନ କିମ୍ବା ନିନ୍ଦା ମଧ୍ୟ ଅସ୍ଥିରତା ଆଣେ; ତେଣୁ କହାଯାଏ, ମଜା କଥାରେ ଯେଉଁଠି ଛୁଆଯାଏ, ସେଠି ରୋଷ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।” ଦେବୀଙ୍କୁ ଦେବଙ୍କ ଏତେ ମୃଦୁ କଥା ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ, ସତୀ ଗଭୀର ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ରୋଷ ଛାଡ଼ିଲେ ନାହିଁ। ତାପରେ, ଶଙ୍କରଙ୍କ ହାତରେ ଶାଢ଼ୀ ଧରି ତାଙ୍କ କେଶ ବିଖରାଇଯିବା ସହ, ହିମାଳୟ ତନୟା ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ଭାବେ ଚାଲିଯିବାକୁ ଚାହିଲେ। ସେ ରୋଷରେ ଯିବାବେଳେ, ନଗର ନାଶକ ଶିବ ପୁନି କହିଲେ, “ସତ୍ୟ, ସମସ୍ତ ଦୃଷ୍ଟିରେ, ହେ କନ୍ୟା, ତୁମେ ତୁମ ପିତାଙ୍କ ପରି। ଯେପରି ହିମାଳୟର ଶିଖର ମେଘମାଳାରେ ଆଛାଦିତ ହୋଇ ଆକାଶ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହୁଏନାହିଁ, ସେପରି ତୁମ ହୃଦୟ ବି ଅଗମ୍ୟ। ବନରୁ କଠିନତା, ପଥରୁ କୁଟିଳତା, ହିମରୁ ଅସ୍ପୃଶ୍ୟତା ଓ ପର୍ବତରାଜଙ୍କୁ ଠାରୁ ଅତି ଶୀତଳତା ତୁମେ ନେଇଛ।" ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ପାର୍ବତୀ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ରୋଷରେ କମ୍ପିତ ଏବଂ ଦାନ୍ତ ଭିତରେ ଦବାଇ ଶିବଙ୍କୁ କହିଲେ, “ସମସ୍ତ ଗୁଣବାନଙ୍କୁ ତୁମେ ଦୋଷ ଦେଇ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତୁ ନାହିଁ; ତୁମ ସମସ୍ତ ଦୋଷ ତୁମ ଦୁଷ୍ଟ ସଙ୍ଗରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି। ସାପରୁ ଅନେକ ଜିହ୍ବା, ଭସ୍ମରୁ ସ୍ନେହ ବନ୍ଧନ, ଚନ୍ଦ୍ରରୁ ଅଶୁଚିତା, ଏବଂ ବୃଷଭରୁ ଅଗମ୍ୟତା ତୁମେ ପାଇଛ। ଆଉ କିଛି କହିବି? ତୁମ ନିରସ କଥା ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ। ତୁମେ ଶ୍ମଶାନରେ ନିର୍ଭୟ ରହ, ନଗ୍ନ ଅବସ୍ଥାରେ ଲଜ୍ଜା ନାହିଁ, ଖପର ଧାରଣ କର ଏବଂ ଦୟା ହୀନ ହୋଇ ପଡ଼ିଛ।" ଏପରି କହି, ହିମାଳୟ ତନୟା ମନ୍ଦିର ଛାଡ଼ି ଚାଲିଗଲେ। ସେ ଯିବା ସମୟରେ ଦେବତାମାନେ ବିଲାପ କରି କହିଲେ, “ମାଆ, ଆପଣ କେଉଁଠାକୁ ଯାଉଛନ୍ତି, ଆମକୁ ଛାଡ଼ି?” ବିଳାପ କରି ସେମାନେ ତାଙ୍କ ପଛରେ ଦୌଡ଼ିଲେ। ଏହିଠିରେ, ଭୀରକ ଦେବୀଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମରେ ଶିର ନମାଇ, କନ୍ଧ ଅଞ୍ଚଳରେ ଅଶୁ ଭରି କହିଲେ, “ମାଆ, ଏହି କ’ଣ? କାହିଁକି ଆପଣ ରୋଷରେ ଯାଉଛନ୍ତି?” ସେ କହିଲେ, “ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରିବି, ଯଦି ଆପଣ ମୋପରେ ସ୍ନେହ ନ ରଖନ୍ତି ମଧ୍ୟ; ନଚେତ, ମୁଁ ପର୍ବତ ଶିଖରରୁ ଲୁହିପଡ଼ିବି, ଆପଣଙ୍କ ତ୍ୟାଗରେ ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ହେବି।” ଦେବୀ ତାଙ୍କ ଦକ୍ଷିଣ ହାତରେ ମୁହଁ ଉଠାଇ ଭୀରକଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୋ ପୁଅ, ଦୁଃଖ କରନି। ତୁମେ ପର୍ବତ ଶିଖରରୁ ଲୁହିପଡ଼ିବା କିମ୍ବା ମୋ ସହ ଯିବା, ଏହା ଉଚିତ ନୁହେଁ। କାରଣ ମୁଁ କହିବି, ଶୁଣ। ମୋତେ ‘କୃଷ୍ଣା’ ବୋଲି ହରି ଡାକିଥିଲେ, ଏହାର ଫଳରେ ମୁଁ ନିନ୍ଦିତ ଓ ଅନିନ୍ଦିତ ହୋଇଛି। ଏହିପାଇଁ ମୁଁ ଏମିତି ତପସ୍ୟା କରିବି, ଯାହା ମୋତେ ‘ଗୌରୀ’ ଭାବେ ପ୍ରାପ୍ତ କରାଇଦେବ। ଏହି ଦେବତା ନାରୀମାନେ ପ୍ରତି ଆସକ୍ତ; ମୁଁ ଚାଲିଗଲେ ପରେ, ସଦା ସତର୍କ ରହି, ଏଠାରେ କେହି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ନାରୀ ପ୍ରବେଶ କରିଲେ ମୋତେ ତୁମେ ଜଣାଅ। ଏବେ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ କରିବି।” ଏପରି କହି, ଶିଶୁ ‘ଏହିପରି ହେଉ’ ବୋଲି ଦେବୀଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ। ମାଆଙ୍କ ଆନନ୍ଦ ଆଦେଶର ଅମୃତରେ ଭିଜିଯାଇ, ତାଙ୍କ ଅସ୍ୱସ୍ଥତା ଦୂରିଗଲା, ସେ ବନକୁ ଯାଇ ମାଆଙ୍କୁ ଦେଖି, ପ୍ରଣାମ କଲେ। ସେଠାରେ ସେ ଦେଖିଲେ ଦେବୀଙ୍କ ସହଚରୀ, ପର୍ବତ ଦେବତାଙ୍କ ନାମେ କୁସୁମମୋଦିନୀ, ଶୋଭା ଶୋଭିତ ହୋଇ ଆସୁଛନ୍ତି। ପର୍ବତ ତନୟାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଦେବୀ ସ୍ନେହରେ ଅତିଭାରିତ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କହିଲେ, “ଝିଅ, କେଉଁଠାକୁ ଯାଉଛ?” ସେ ଶିବଙ୍କୁ ନେଇ ତାଙ୍କ ରୋଷର କାରଣ ସବୁ କୁସୁମମୋଦିନୀଙ୍କୁ କହିଦେଲେ, ଏବଂ ପୁନି ଗିରିଜା ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, ଯାହା ମାଆଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅନୁମୋଦିତ ହୋଇଥିଲା। “ହେ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷେ, ତୁମେ ସଦା ପର୍ବତରାଜଙ୍କ ଦେବୀ, ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦୃଷ୍ଟିରେ ମୋତେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ। ଏହିପାଇଁ ମୁଁ କହିବି କ’ଣ କରିବା ଉଚିତ; ତୁମେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ନାରୀ ଭିତରେ ପ୍ରବେଶ କରିବାରୁ ସତର୍କ ରୁହ। ଯଦି ମୁଁ ପର୍ବତରେ ଗୁପ୍ତ ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ହେବା ସମୟରେ କେହି ପିଣାକିନଙ୍କ ନିବାସକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ, ତୁମେ ମୋତେ ତୁରନ୍ତ ଜଣାଅ, ହେ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷେ। ତାପରେ ମୁଁ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ କରିବି।” ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ସେ ‘ଏହିପରି ହେଉ’ ବୋଲି ଉତ୍ତର ଦେଇ ନିଜ ଶୁଭ ପର୍ବତକୁ ଚାଲିଗଲେ। ଏବଂ ଉମା, ପର୍ବତର ଝିଅ, ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ହୋଇ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ଉଦ୍ୟାନକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ତାଙ୍କ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ମେଘମାଳାରେ ଆକାଶ ଭରି ଯିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।