ନୀଳ ନୀଳ ନୀଳମଣି ପରି ପ୍ରସ୍ତର ମାଟିରେ ଭଗବାନ ଶିବ ଓ ଦେବୀ ପାର୍ବତୀ ଆନନ୍ଦ ଓ ଖେଳରେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ଦିନ କଟାଉଥିଲେ। ସେମାନେ ଖେଳୁଥିବା ସମୟରେ ଗୃହ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ବିଶାଳ ଶବ୍ଦ ଉଠିଲା। ଏହି ଅପୂର୍ବ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ମଙ୍ଗଳମୟୀ ଦେହ ଥିବା ଦେବୀ ପାର୍ବତୀ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ଶିବଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ— “ଏହା କ’ଣ ହେଉଛି?” ଶିବ ହସି କହିଲେ, “ହେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଚିହ୍ନା ଦେବୀ, ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଆଗେ ତୁମେ କେବେ ଦେଖିନାହାଁତ। ଏହା ହେଉଛି ମୋର ପ୍ରିୟ ଗଣେଶମାନେ, ସେମାନେ ସବୁବେଳେ ଏହି ପର୍ବତରେ ଖେଳୁଥାନ୍ତି। ତପସ୍ୟା, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ୟ, ନିୟମ ଓ ପବିତ୍ର ସ୍ଥଳରେ ସେବା କରି ସେମାନେ ପୂର୍ବରୁ ମୋତେ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଥିଲେ। ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷମାନେ ଏବେ ମୋ ସମୀପକୁ ଆସିଛନ୍ତି, ମୋର ହୃଦୟର ପ୍ରିୟ, ଚାହିଁଥିବା ରୂପ ଧାରଣ କରି, ବିଶେଷ ଉତ୍ସାହ ଓ ଅନେକ ଗୁଣ ଓ ରୂପରେ ଶୋଭିତ। ମୋ କ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ଏହି ବିଶ୍ୱ ସୃଷ୍ଟି ଓ ବିନାଶ କରିପାରିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମହାପୁରୁଷମାନେ ମଧ୍ୟ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି। ମୁଁ ଯଦିଓ ସଦା ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ଇନ୍ଦ୍ର, ଗନ୍ଧର୍ବ, କିନ୍ନର ଓ ମହାନାଗମାନେ ଦ୍ୱାରା ଚାରିପଟି ଘେରି ରହିଥାଏ, ତଥାପି ମୁଁ କେବେ ମୋର ଏହି ପ୍ରିୟ ଗଣମାନେଠାରୁ ଅଲଗା ହେଉନାହିଁ। ଏହି ହେଉଛନ୍ତି ମୋର ପ୍ରିୟ ଗଣମାନେ, ସେମାନେ ପର୍ବତ ଉପରେ ଖେଳୁଛନ୍ତି।” ଏମିତି କହି ଶିବ ଚୁପ ହେଲେ, ଦେବୀ ପାର୍ବତୀ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ସେଉଠାରୁ ବାହାରିଲେ। ସେ ଜଣେ ଜାଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି ଜନାଲା ପାଖକୁ ଗଲେ ଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚେହେରାରେ ବାହାରକୁ ଦେଖିଲେ— କେହି ଶକ୍ଳ ହେଉଛନ୍ତି, କେହି ଉଚ୍ଚ, କେହି ଛୋଟ, କେହି ମୋଟା, କେହି ବଡ଼ ପେଟ ଥିବା। କେହି ବାଘ ପରି ମୁହଁ ନେଇଛନ୍ତି, କେହି ଛାଗ ଓ ମେଷ ରୂପ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି; ଅନେକ ଜଣ ଅନେକ ପଶୁ ଆକୃତିରେ, ଅଗ୍ନି ପରି ଜ୍ୱଳନ୍ତ ମୁହଁ, କଳା ଓ ପିତା ରଙ୍ଗରେ ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି। କେହି ମୃଦୁ, କେହି ଭୟଙ୍କର, କେହି ହସୁଥିବା ମୁହଁ, କଳା ଓ ହଳଦିଆ ଜଟାଧାରୀ; କେହି ପକ୍ଷୀର ମୁହଁ, କେହି ଅନେକ ପଶୁର ମୁହଁ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି। କେହି ରେଶମ ବା ପଶୁଚର୍ମ ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି, କେହି ନଗ୍ନ ଓ ବିକୃତ ଦେହରେ ଅଛନ୍ତି; କେହି ଗାଈର କାନ, କେହି ହାତୀର କାନ, ଅନେକ ମୁହଁ, ଅନେକ ଚକ୍ଷୁ, ଅନେକ ପେଟ ଥିବା। କେହି ଅନେକ ପାଏଁ, ଅନେକ ହାତ ଧାରଣ କରି ଅନେକ ଦେବାସ୍ତ୍ର ଧରିଛନ୍ତି; କେହି ଅନେକ ପୁଷ୍ପ ମାଳା ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି, କେହି ନାଗ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ। କେହି ବଘ୍ର ମୁହଁ ଓ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, କେହି ବିଭିନ୍ନ କବଚ ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି; କେହି ଚମତ୍କାର ଯାନ ଉପରେ ଆସିଛନ୍ତି, ଦେବତା ସଦୃଶ ରୂପ ଧାରଣ କରି ଆକାଶରେ ଚଳିଛନ୍ତି। କେହି ବୀଣା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବାଦ୍ୟର ସ୍ୱରେ ମନ୍ତ୍ରମୁଗ୍ଧ, କେହି ବିଭିନ୍ନ ଭଙ୍ଗୀରେ ନୃତ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି। ଏହି ଅପୂର୍ବ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଦେବୀ ପାର୍ବତୀ ଶିବଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ଏହି ଗଣମାନେ କିଏ? କେତେ ଜଣ? ସେମାନଙ୍କର ନାମ କ’ଣ? ପ୍ରକୃତି କ’ଣ? ସେମାନେ କେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି, ଏହା ମୋତେ ଏକ ଏକ କରି କହ।” ଶିବ କହିଲେ, “ଏମାନେ ଅନେକ ଲକ୍ଷ ଗଣ, ଏମାନଙ୍କର ଶକ୍ତି ବିଶ୍ୱବିଖ୍ୟାତ; ଏମାନେ ଭୟଙ୍କର ଓ ପ୍ରବଳ, ସେମାନେ ସାରା ବିଶ୍ୱକୁ ଭରି ରଖିଛନ୍ତି। ପବିତ୍ର ସ୍ଥଳ, ରାସ୍ତା, ଜର୍ଜରିତ ବଗିଚା, ଘର, ଦାନବ ଶରୀର, ଶିଶୁ, ଉନ୍ମାଦୀ—ଏହି ସମସ୍ତ ଠାରେ ଏମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଖାଦ୍ୟ ଭୋଗ କରି ଅନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି। କେହି ଉଷ୍ମା ପିଉଛନ୍ତି, କେହି ଝାଗ, କେହି ଧୂଆଁ, କେହି ମଧୁ; କେହି ରକ୍ତ ପିଉଛନ୍ତି, କେହି ସବୁଠି ଭୋଜନ କରନ୍ତି, କେହି ବାୟୁ ଓ କେହି ପାଣିରେ ବଞ୍ଚନ୍ତି। ଏମାନେ ଗୀତ, ନୃତ୍ୟ, ନାନା ନୃତ୍ୟ ଓ ବାଦ୍ୟ ଶବ୍ଦରେ ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି; ଏମାନେ ଅସୀମ, ତେଣୁ ତାଙ୍କର ଗୁଣ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କହିପାରିବି ନାହିଁ। ଏଠି ଦେଖ, ଏକ ଗଣପତି ଅଛନ୍ତି—ପଶୁଚର୍ମ ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି, ଶୁଭ୍ର ଅଙ୍ଗ, ମୁଞ୍ଜା ଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନିତ, ମୁହଁରେ ରଙ୍ଗ ଲଗାଇଛନ୍ତି, ସେ ଚଞ୍ଚଳ। ମାଳା ପିନ୍ଧି, ରୂପ ଓ ମାଧୁର୍ୟରେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ, ପାଥର, କାଂସା, କାଠର ଝାଞ୍ଜ ମାରୁଛନ୍ତି। ସେ ବଡ଼ ଗଣମାନଙ୍କ ନେତା, କିନ୍ନରମାନଙ୍କ ପଛେ ପଛେ ଚାଲିଥାଏ, ଗଣମାନେ ଗାଉଥିବା ଗୀତ ଭଲପାଇ ଶୁଣୁଛନ୍ତି। ଏହି ଶୂର ବାଳକ, ହେ ଦେବୀ, ସଦା ମୋ ହୃଦୟର ପ୍ରିୟ, ଅନେକ ଚମତ୍କାର ଗୁଣରେ ଶୋଭିତ, ଗଣେଶମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ। ଏପରି ପୁଅ ପାଇଁ ମୁଁ ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି ଆଶା କରୁଥିଲି; କେବେ ଏପରି ପୁଅ ପାଇବି, ଯେଉଁଥିରେ ମୋର ଆନନ୍ଦ ହେବ? ଏହି ଶିଶୁ ତୁମର ପୁଅ ହେଉ, ତୁମ ଦୃଷ୍ଟିକୁ ଆନନ୍ଦ ଦିଅ, ହେ କମ୍ପିତ କଟି ଥିବା ଦେବୀ, ତୁମେ ମାତୃତ୍ୱରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉ, ଓ ବିରାକ ମଧ୍ୟ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଉ।" ଏପରି ଶିବଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଦେବୀ ପାର୍ବତୀ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଯାଇ, ତୁରନ୍ତ ଵିଜୟାକୁ ପଠାଇଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ବିରାକ, ହିମାଚଳର କନ୍ୟା, ଅଛନ୍ତି। ବିଜୟା ଆକାଶକୁ ଛୁଇଁଥିବା ମହଲ ଠାରୁ ତୁରନ୍ତ ତଳକୁ ନେମି, ଗଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଗଣପକୁ କହିଲେ, “ଚାଲ, ବିରାକ! ତୁମ ଦୃତି ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭୁ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହୋଇଛନ୍ତି। ଏହି ନୃତ୍ୟଶାଳାରେ ଶୈଳଜା କ’ଣ ଉତ୍ତର ଦେଉଛନ୍ତି?” ଏପରି ଶୁଣି, ବିରାକ ପାଖରେ ଥିବା ପାଥର ଚୁର୍ଣ୍ଣ ପକେଇ, ମୁହଁ ପରିଷ୍କାର କରି, ଡାକ ପାଇଲେ ଆରମ୍ଭର କାରଣ କଥା କହିଲେ। ବିଜୟାଙ୍କ ସୁରକ୍ଷାରେ, ସେ ଧୀରେ ଧୀରେ ମହଲର ଶୀର୍ଷଠାରୁ ଦେବୀଙ୍କ ସମ୍ମୁଖକୁ ଆସିଲେ, ତାଙ୍କର ତେଜ ଖିଳିଯାଇଥିଲା ରକ୍ତ କମଳ ପରି। ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ମଧୁର ସ୍ନେହ ଭରା ଶବ୍ଦରେ ଗିରିଜା, ଯାଙ୍କର ଅନ୍ତଃସ୍ତନ ମଧୁ ଦୁଧରେ ପ୍ରବାହିତ, କହିଲେ, “ଆସ, ଆସ! ବିରାକ, ଏବେ ତୁମେ ମୋ ପୁଅ ହେଲୁ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ପ୍ରଭୁ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଛ।" ଏହିପରି କହି, ସେ ତାଙ୍କୁ କୋଳେ ବସାଇ, ଗାଲରେ ଚୁମ୍ବନ କଲେ। ମୁଣ୍ଡ ଘ୍ରାଣ କରି, ଅଙ୍ଗ ପରିଷ୍କାର କରି, ସ୍ୱୟଂ ଦେବୀ ତାଙ୍କୁ ଦିବ୍ୟ ଅଳଙ୍କାର—ଘଂଟା ବିଶିଷ୍ଟ କମରବନ୍ଧ, ପାୟଲ, ରତ୍ନ ବାହୁବନ୍ଧ, ହାର, ଓ ଜଘନ ଅଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧାଇଲେ। ଦିବ୍ୟ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଉପଜିତ ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗ ଓ ଦୂର୍ଲଭ ପତ୍ର ଓ ଶୁଭ ଦ୍ରବ୍ୟ ସହିତ ସିଦ୍ଧାର୍ଥ ମିଶ୍ରିତ କରି ତାଙ୍କର ଶରୀର ରକ୍ଷା ଅନୁଷ୍ଠାନ କଲେ।