ପାହାଡ଼ର ଜନ୍ମିତା ଦେବୀ ପାର୍ବତୀ ତାଙ୍କ ସହଯାତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ଏକଠି ଏକ ରଙ୍ଗୀନ ଖେଳରେ ଲଗିଥିଲେ, ସେମାନେ କୃତ୍ରିମ ଶିଶୁମାନେ ସହିତ ଖେଳ କରୁଥିଲେ। ଏକ ଦିନ, ପାର୍ବତୀ ନିଜ ଶରୀରକୁ ସୁଗନ୍ଧିତ ତେଲ ଲଗାଇଲେ। ସେ ନିଜ ଦେହକୁ ମାଟି ଭିତରେ ଲୁଚାଇ ରଖି, ବିଭିନ୍ନ ଚୂର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୱାରା ମସାଇଲେ। ଏହି ଚୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ମାଟି ମିଶାଇ, ସେ ଏକ ହାତୀମୁହଁ ଥିବା ପୁରୁଷ ଗଠନ କଲେ। ଦେବୀ ସେ ନୂତନ ପୁଅ ସହିତ ଖେଳ କରି, ସେକୁ ଜଳରେ ରଖିଲେ। ଶିବ ଓ ଜାହ୍ନବୀଙ୍କ ମିତ୍ରତାରେ, ସେ ପୁଅର ଆକାର ବିଶାଳ ହେଇଗଲା। ସେ ଭୟଙ୍କର ଶରୀର ନେଇ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲେ। ପାର୍ବତୀ ସେକୁ ‘ପୁଅ’ ବୋଲି ଡାକିଲେ, ଜାହ୍ନବୀ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ‘ପୁଅ’ ବୋଲି ସମ୍ମୋଦନ କଲେ। ଦେବତାମାନେ ହାତୀମୁହଁ ପୁଅକୁ ‘ଗାଙ୍ଗେୟ’ ବୋଲି ପୂଜା କଲେ, ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କୁ ବିନାୟକମାନଙ୍କ ନାୟକ ରୂପେ ଅନୁଗ୍ରହ କଲେ। ପାର୍ବତୀ ଏକବାର ଆଉ ଏକ ପୁଅ ପାଇଁ ରଙ୍ଗୀନ ଖେଳ କଲେ; ସେ ଅଶୋକ ଗଛର ଚରୁ ଅଙ୍କୁରକୁ ମଧୁର ଭାବରେ ପାଳନ କଲେ। ଏହି ନୂତନ ପୁଅକୁ ସେ ବ୍ରହସ୍ପତି ଓ ଦେବତାମାନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଯଥାଯଥ ଶୁଭ କ୍ରିୟା କରି ଉପଚାର କଲେ। ତାପରେ ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେ ଦେବୀଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଭବାନୀ, ତୁମେ ଭବତୀ, ଶୁଭ, ଜଗତର ଉପକାର ପାଇଁ ଜନ୍ମିତା।” ସାଧାରଣତଃ ଲୋକମାନେ ପୁଅ ଓ ପୋତା ଦ୍ୱାରା ପୁଅର ଫଳ ପାଆନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଅନେକ ଲୋକ ତାଲିକାରେ ପୁଅ ନଥିବା ଦେଖାଯାଏ, ଏହା ଭାଗ୍ୟର ଖେଳ। ଏବେ ଏହି ପଥ ଦେଖାଯାଇଛି, ତୁମେ ଯଥାଯଥ କ୍ରମ ନିର୍ମାଣ କର; ଗଛର କଳ୍ପିତ ପୁଅ ଦ୍ୱାରା କେଉଁ ଫଳ ମିଳିବ? ଏହିପରି ପ୍ରଶ୍ନରେ, ଦେବୀ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଗଲେ ଓ ଶୁଭ ଶବ୍ଦ କହିଲେ। “ଯେଉଁଠି ଜଳ ନାହିଁ, ଯେ କୌଣସି ଜଣେ ଜନ କୁଏଁ ଖନନ କରିଥାଏ, ଏକ ଏକ ଜଳବୁନ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ସେ ଏକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ୱର୍ଗରେ ବାସ କରିବ। ଏକ ପୋକରା ଦଶ କୁଏଁ ସମାନ, ଏକ ଝିଲି ଦଶ ପୋକରା ସମାନ, ଏକ ପୁଅ ଦଶ ଝିଲି ସମାନ, ଏକ ଗଛ ଦଶ ପୁଅ ସମାନ; ଏହି ମୋର ନିୟମ, ଜଗତର ଉପକାର ପାଇଁ।” ଦେବୀଙ୍କ ଏହି ଉତ୍ତର ଶୁଣି, ବ୍ରହସ୍ପତି ନେତୃତ୍ୱରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଭବାନୀଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ପୂଜା କରି, ନିଜ ଘରକୁ ଯାଇଲେ। ସେମାନେ ଚାଲିଯିବା ପରେ, ଶିବ ଦେବୀଙ୍କ ବାମ ହାତ ଧରି ମୂଦ୍ରା ଭରି ଭିତରକୁ ନେଲେ। ସେଠି ଏକ ରମ୍ୟ ଦୁର୍ଗ ଥିଲା, ମନକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା, ଭବ୍ୟ ଦ୍ୱାର ଓ ମୁକୁତ ମାଳା ଲଟକିଥିବା, ଫୁଲ ମାଳା ର ମଞ୍ଚ ଥିଲା। ଏହାର ଖେଳ ଗୁଫା ମଧୁର ଓ ଶୁଭ୍ର ଥିଲା, ଫୁଲ ର ଗନ୍ଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ମଦୋନ୍ମତା ପକ୍ଷୀମାନେ କୁହୁ କୁହୁ କରୁଥିଲେ। ଭିତର ଦେବାଳୟର ଦିବ୍ୟ ସଙ୍ଗୀତ କିନ୍ନରମାନେ ଗାଇଥିଲେ, ଅଦୃଶ୍ୟ ତଥା ମନକୁ ଆକର୍ଷଣ କରୁଥିବା ଧୂପ ର ଗନ୍ଧ ହାସିଥିଲା। ପାଲେ ମୟୂର ଓ ଖେଳୁଥିବା ମହିଳାମାନେ ରହିଥିଲେ, ସଙ୍ଗୀତ ଜନେ ଭରିଥିଲେ, ହଂସମାନେ କୁହୁ କୁହୁ କରୁଥିଲେ, କ୍ରିଷ୍ଟାଲ ଦଣ୍ଡ ମଞ୍ଚକୁ ସମର୍ଥନ କରୁଥିଲା। ଏହା ଶୁଭ୍ର ଓ ଅସ୍ପଷ୍ଟ ନଥିଲା, କିନ୍ନରମାନେ ଭିଡ଼ ହେଇଥିଲେ, ଟିପି ପକ୍ଷୀ ରୁବୀର ରତ୍ନକୁ ଟିପିଥିଲେ। ଦିବାଳୟର ପାର୍ଶ୍ୱ ଦିବ୍ୟ ମୁକୁତ ର ଅନ୍ଧାର ଫଳ ର ଦାନା ପରି ଆଲୋକିତ ହେଇଥିଲା; ଏଠି ଦେବୀ ଚୋକା ଦିବ୍ୟ ମାଟିରେ ଦାୟ ଖେଳ କରିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ନୀଳ ନୀଳ ସଫା ମାଟିରେ, ଶିବ ଓ ଦେବୀ ଆନନ୍ଦ ଓ ଖୁସିରେ ଏକଠି ଖେଳ କରୁଥିଲେ। ଏହି ଦିବ୍ୟ ଦୁର୍ଗରେ ଦେବୀ ଓ ଶଂକର ଖେଳ କରୁଥିଲେ, ଏକ ମହା ଶବ୍ଦ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା। ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଭରି, ଦେବୀ ଶଂକରଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ଏହି ଶବ୍ଦ କ’ଣ?” ଶଂକର ଉତ୍ତର କଲେ, “ତୁମେ ଏହିପରି ଦେଖିନଥିଲ, ମୋର ପ୍ରିୟ ଗଣେଶମାନେ ଏହି ପାହାଡ଼ରେ ମେଳ କରୁଛନ୍ତି।” “ତାଙ୍କ ତପସ୍ୟା, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ୟ, ଶିଷ୍ୟତା, ଏବଂ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥରେ ସେବା ଦ୍ୱାରା, ସେମାନେ ଗତକାଲି ମୋତେ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଥିଲେ। ସେମାନେ ଏବେ ମୋ ନିକଟରେ ଆସିଛନ୍ତି, ମୋର ହୃଦୟରେ ପ୍ରିୟ, ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ଆକାର ନେଇଛନ୍ତି, ଉତ୍ସାହ ଓ ଗୁଣରେ ମହାନ। ମୋ କ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା, ଏହି ବିଶ୍ୱକୁ ସୃଷ୍ଟି ଓ ପ୍ରଳୟ କରିପାରିଥିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି। ମୁଁ ସଦା ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ଇନ୍ଦ୍ର, ଗନ୍ଧର୍ବ, କିନ୍ନର, ମହା ନାଗମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘିରି ରହିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ମୋ ଗଣମାନେ ସହିତ କେବେ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ନୁହେଁ। ଏହି ମୋ ପ୍ରିୟ ଗଣମାନେ ପାହାଡ଼ରେ ଖେଳ କରୁଥିବା—ଏପରି କହି, ଦେବୀ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଭରି, ଏହି ସ୍ଥାନରୁ ବାହାରିଗଲେ।” ଦେବୀ ଏକ ଜାଲିରେ ଯାଇ, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଭରିତ ମୁହଁରେ ବାହାର ଦିଗକୁ ଦେଖିଲେ; ସେ ଦେଖିଲେ—କିଏ କିଏ ଦୁବଳ, କିଏ କିଏ ଲମ୍ବା, କିଏ କିଏ ଛୋଟ, କିଏ କିଏ ମଜବୁତ, କିଏ କିଏ ବଡ଼ ଉଦର ଥିଲା। କିଏ କିଏ ବାଘ ମୁହଁ, କିଏ କିଏ ମେଁଡା ଓ ଛେଉ ଆକାର ନେଇଥିଲେ; ଅନେକ ଜଣେ ବିଭିନ୍ନ ପଶୁ ଆକାର, ତୀବ୍ର ମୁହଁ, କଳା ଓ ପିଲା ରଙ୍ଗରେ। କିଏ କିଏ ଶାନ୍ତ, କିଏ କିଏ ଭୟଙ୍କର, କିଏ କିଏ ହସୁଥିବା ମୁହଁ, କଳା ଓ ପିଲା ଜଟା; କିଏ କିଏ ବିଭିନ୍ନ ପକ୍ଷୀ ମୁହଁ, ଅନ୍ୟେ ବିଭିନ୍ନ ପଶୁ ମୁହଁ। କିଏ କିଏ ରେଶମ ବସ୍ତ୍ର, କିଏ କିଏ ପଶୁ ଚର୍ମ, କିଏ କିଏ ନଗ୍ନ ଓ ବିକୃତ; କିଏ କିଏ ଗାଈ ଓ ହାତୀ କାନ, ବହୁ ମୁହଁ, ବହୁ ଆଖି, ବହୁ ଉଦର। କିଏ କିଏ ବହୁ ପା, ବହୁ ହାତ, ବିଭିନ୍ନ ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଧରିଥିଲେ; କିଏ କିଏ ବହୁ ଫୁଲ ମାଳା, ବିଭିନ୍ନ ନାଗ ଦ୍ୱାରା ଭୂଷିତ। କିଏ କିଏ ବାଘ ମୁହଁ ଓ ଅସ୍ତ୍ର, ବିଭିନ୍ନ କବଚ ଦ୍ୱାରା ଭୂଷିତ; କିଏ କିଏ ଦିବ୍ୟ ଆକାର ମାଉଣ୍ଟରେ ବସି ଆକାଶରେ ଚାଲିଥିଲେ। କିଏ କିଏ ବିଣା ର ସଙ୍ଗୀତରେ ଉପସ୍ଥିତ, କିଏ କିଏ ବିଭିନ୍ନ ନୃତ୍ୟ କ୍ରିୟାରେ ଲଗିଥିଲେ। ଏହି ଦେବୀ ଦେଖି, ଶଂକରଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ଏହି ଗଣମାନେ କିଏ, କେତେ, କେଉଁ ନାମ, କେଉଁ ଗୁଣ? ଏଠି ଅଲଗା ଅଲଗା ଥିବା ଏମାନେ ବିଷୟରେ କହ।” ଶଂକର କହିଲେ, “ଏମାନେ ଅନେକ, ନିର୍ଗଣ୍ୟ, ମିଳିଯାଇଥିବା ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ଏହି ଭୟଙ୍କର ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନେ ଦ୍ୱାରା ଜଗତ ପୂର୍ଣ୍ଣ।