ଏକ ଦିନ, ହିମାଚଳ ପାହାଡ଼ର ରାଜପ୍ରାସାଦର ଜଣେ ଦେବୀ, ନୀଳ କମଳ ପରି ଚକ୍ଷୁ ଓ ନିଜ ଅଳଂକାରର ଚମକ ନେଇ, ଜଣାପଡ଼ୁଥିବା ଭାବରେ ବିନ୍ଦୁବିନ୍ଦୁ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ସେଠାରେ ଜଣେ ସୁନ୍ଦରୀ, ସମସ୍ତ ଅଳଂକାରରେ ଶୋଭିତ, ନିଜ ସଂଗିନୀମାନଙ୍କ ଉପରେ ଆସକ୍ତି ତ୍ୟାଗ କରି, ହରଙ୍କୁ ଚାହିଁ ରହିଥିଲେ। ଅନ୍ୟ ଜଣେ ମୃଦୁ କଥା କହି, ଚିନ୍ତିତ ଭାବରେ ଦୂରକୁ ଚାଲିଗଲେ—‘ସଖୀ, ଅବିବେକ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।’ ଏଠି ମଧ୍ୟରେ, କାମାସକ୍ତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ପିନାକି ଶିବ ନିଜେ ଏକାକି ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରିବାକୁ ଚାହିଲେ। ଜଣେ ନାରୀ, ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ପଡ଼ି, ଅନ୍ୟ ଜଣେ ବିୟୋଗରେ କ୍ଷୀଣ ଅଙ୍ଗ ଥିବା ସଖୀଙ୍କୁ କହିଲେ। ‘ହେ ଚଞ୍ଚଳେ, ମଦନ ସହିତ ଯୋଗକୁ ଶଙ୍କରଙ୍କ ଉପରେ ଆରୋପ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଯଦି କିଛି ଦୋଷ ହୋଇଥାଏ, ସେଥିରେ ଯଥାଯଥ ନିୟମ ଦେଖି ନ କହି, ଗିରିଶ ତ ଯୁକ୍ତିରେ ଚାଲିଥିଲେ।’ ‘ଏହି ହେଉଛନ୍ତି ସେଇ, ଯାଙ୍କ ପାଖରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ନିଜ ନାମରେ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖରଙ୍କୁ ବନ୍ଦନା କରନ୍ତି, ନିଜ ସେବାର ଫଳ ଚାହିଁ। ଏହି ହେଉଛନ୍ତି ସେଇ, ଯାଙ୍କ ଦେହ ଚର୍ମରେ ମୁଡ଼ା, ଚନ୍ଦ୍ର ମୁକୁଟ ରହିଛି, ଏବଂ ଅମରମଣ୍ଡଳର ରାଜା ବଜ୍ରଧର ତାଙ୍କ ପଥ ସଫା କରିବାକୁ ଆଗରେ ଚାଲନ୍ତି। ଏହି ହେଉଛନ୍ତି ସେଇ, ପଦ୍ମଜ ଅଗ୍ରଜ, ଯେଉଁଠି ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ଜଟା ଓ ମୃଗଚର୍ମ ରେ ଆବୃତ, ନିଜ ହାତରେ ମୁହଁ ଛୁଇଁ, ବେଦମୂଳରେ ମୂଳ୍ୟବାନ କଥା କହିଥିଲେ।’ ଏପରି ଦେବୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମନର ଅସ୍ପଷ୍ଟତା ହେଲା। ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଶରଣ ନେଇ, ସେମାନେ କହିଲେ—‘ଗିରିଜାଙ୍କ ଜନ୍ମର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଫଳ ଏହି।’ ତାପରେ, ହିମବନ୍ଧୁଙ୍କ ନିବାସରେ, ଯାହା ବିଶ୍ୱକର୍ମା ତିଆରି କରିଥିଲେ, ଏକ ବିଶାଳ ନୀଳ ପଥରର ସ୍ତମ୍ଭ ଓ ତେଜସ୍ୱୀ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ତଳ ଥିଲା। ମୁକ୍ତାଜାଳ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଦୀପ୍ତିମାନ ଔଷଧି ଦ୍ୱାରା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳିତ, ହଜାର ମନୋରମ ଉଦ୍ୟାନ ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣ କମଳ ଲାଗିଥିଲା। ସମସ୍ତ ଦେବତା, ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ସେଉଁଠିର ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି କହିଲେ—‘ଆଜି ଆମ ଚକ୍ଷୁ ଆମ ମନସ୍କାମନା ପୂରଣ କରିଛି।’ ଭୀଡ଼ରେ ତାଙ୍କ ଭୁଜବଳୟ ଢିଲା ହୋଇଯାଇଥିଲା, ଦ୍ୱାରରେ ମୃଗମାନେ ଅଟକାଇଥିଲେ, ତଥାପି ସ୍ୱର୍ଗବାସୀମାନେ କିଛିପରି ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିପାରିଲେ। ତାପରେ, ଶୈଳାଧିଶଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ, ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମା ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ବିଧିମତ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା କଲେ। ଅଗ୍ନିଙ୍କ ସାକ୍ଷୀରେ ଅଖଣ୍ଡ ହାସ୍ତଗ୍ରହଣ ହେଲା, ଦାତା ଥିଲେ ପୃଥିବୀପତି, ଓ ଅଚାର୍ଯ୍ୟ ଥିଲେ ବ୍ରହ୍ମା। ବର ଥିଲେ ପଶୁପତି ନିଜେ, ବଧୁ ଥିଲେ ବିଶ୍ୱରାଣୀ, ସମସ୍ତ ଚରାଚର ଜୀବ ଓ ଦେବାସୁର ମୁକ୍ୟମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ଏଠି ମଧ୍ୟରେ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ନୂତନ ଧାନ୍ୟ, ଚାଉଳ ଓ ଔଷଧି ଖୋଲାଯାଇଥିଲା। ପୃଥିବୀଦେବୀ ମଧୁର ଉତ୍ସାହରେ ସମସ୍ତ ମଣି ଓ ଅଳଂକାର ନେଇଥିଲେ, ଭାରୁଣୀ ମଧ୍ୟ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ ସହଯୋଗ କରିଥିଲେ। ବିଭିନ୍ନ ମଣିର ପବିତ୍ର ଅଳଂକାର ଦେଇ, ଦେବତା ଶୋଭିତ ହେଇ ସମସ୍ତ ଜୀବମାନେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରିଥିଲେ। କୁବେର ମଧ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣର ଅଳଂକାର ନେଇ ଭକ୍ତିରେ ଦାନ କଲେ। ଶିତଳ ଓ ସୁସ୍ପର୍ଶ ହବା ବହୁତେ ମଧୁର ଭାବେ ବହୁଥିଲା, ଇନ୍ଦ୍ର ଚନ୍ଦ୍ରପ୍ରଭା ପରି ଶୁଭ୍ର ଛତା ଧରିଥିଲେ। ମାଳା ଓ ଅଳଂକାରରେ ଶୋଭିତ ଇନ୍ଦ୍ର ଆନନ୍ଦରେ ହସୁଥିଲେ, ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ, ଅପ୍ସରାମାନେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ। ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ କିନ୍ନର ମଧୁର ସଙ୍ଗୀତ ଚାଲିଥିଲା, ଋତୁମାନେ ମୂର୍ତ୍ତିରେ ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇ ଗୀତ ଓ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ। ଏପରି ଚଞ୍ଚଳ ଦେବମଣ୍ଡଳ ହିମାଚଳକୁ କମ୍ପିତ କରୁଥିଲେ। ସୂର୍ୟନେତ୍ର ଶର୍ବ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଗରେ ଚାଲି, ପ୍ରତିପଦେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ। ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ବିଧିମତ ବିବାହ କରି, ପାହାଡ଼ର ରାଜା ଦେବମଣ୍ଡଳ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ ଆର୍ଘ୍ୟ ଦେଲେ। ପୁରନାଶକ ଶିବ ତାଙ୍କ ଜନନୀ ସହ ରାତି ଅତିବାହିତ କଲେ। ପରେ ଗନ୍ଧର୍ବ ଗୀତ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ। ପ୍ରଭାତେ ଦେବାସୁରମଣ୍ଡଳଙ୍କ ବନ୍ଦନାରେ ଜାଗ୍ରତ ହୋଇ, ଦେବତାର ମହାନୟକ ହିମାଚଳରାଜଙ୍କୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରି, ଉମା ସହିତ ବାୟୁବେଗରେ ଶୃଙ୍ଗୀ ଉପରେ ଚଢ଼ି ମନ୍ଦର ପର୍ବତକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ। ବିଶିଷ୍ଟ ନୀଳ-ଲାଲ୍ ଦେହ ଥିବା ଶିବ ଉମାଙ୍କୁ ସହିତ ଯିବା ପରେ, ପାହାଡ଼ ଓ ତାଙ୍କ ପରିବାର ବିୟୋଗରେ ବିକଳ ହେଲେ। ପୃଥିବୀରେ କିଏ ଅଛି, ଯେଉଁଠି କନ୍ୟା ଦାନ ପରେ ମନ ଅଶାନ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ? ଶିବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ତିଆରି ହୋଇଥିବା ପାହାଡ଼ ଉପର ନଗରୀ ରତ୍ନ, ଶ୍ଵେତ ପାସାଣ ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣରେ ଦ୍ୱୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ ଚମକୁଥିଲା। ତାପରେ ସମସ୍ତ ଅମରମଣ୍ଡଳ ନିଜ ନିଜ ନିବାସକୁ ଚାଲିଗଲେ। ଏହା ପରେ, ଉମା ସହିତ ସୂର୍ୟନେତ୍ର ଦେବତା ମନୋହର ଉଦ୍ୟାନ ଓ ନିର୍ଜନ ଅଟାରେ ଆନନ୍ଦ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ଦେବୀ ଉପରେ ଗଭୀର ଭାବେ ଆସକ୍ତ ହେଲେ, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ ପାହାଡ଼କନ୍ୟା ସନ୍ତାନ ଚାହିଲେ। ସଖୀମାନଙ୍କ ସହିତ ଗୋଟିଏ କୃତ୍ରିମ ଶିଶୁ ନିଆଁ ଖେଳୁଥିଲେ; ଏକଥର, ଶୈଳଜା ନିଜ ଦେହକୁ ସୁଗନ୍ଧିତ ତେଲ ଲଗାଇଲେ। ଦେହକୁ ମାଟିରେ ଲୁଚାଇ, ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଚୂର୍ଣ୍ଣ ଲଗାଇ, ସେଠାରୁ ଏକ ହାଥୀମୁଣ୍ଡିଆ ମନୁଷ୍ୟ ତିଆରି କଲେ। ଦେବୀ ଏହି ଛୋଟ ଶିଶୁ ସହିତ ଖେଳି, ତାଙ୍କୁ ପାଣିରେ ରଖିଲେ; ଶିବ ଓ ଜାହ୍ନବୀଙ୍କ ମିତ୍ରତାରେ ସେ ଅତି ବିଶାଳ ଆକାର ଧାରଣ କଲେ। ଏହି ବଡ଼ ଦେହ ନେଇ ସେ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱକୁ ପୂରଣ କଲେ; ଦେବୀ ତାଙ୍କୁ ‘ପୁଅ’ ବୋଲି ଡାକିଲେ, ଜାହ୍ନବୀ ମଧ୍ୟ ‘ପୁଅ’ ବୋଲି ଡାକିଲେ। ଦେବତାମାନେ ଏହି ହାଥୀମୁଣ୍ଡିଆକୁ ‘ଗାଙ୍ଗେୟ’ ଭାବେ ପୂଜା କଲେ; ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କୁ ବିନାୟକମାନଙ୍କ ଅଧିପତ୍ୟ ଦେଇଲେ। ପୁନି, ଚିତ୍ରବର୍ଣ୍ଣା ଦେବୀ ପୁଅ ପାଇଁ ଖେଳୁଥିଲେ; ସୁନ୍ଦରମୁଖୀ ଦେବୀ ଏକ ଆଶୋକ ଚରୁର ଅଙ୍କୁର ଲାଗି ମିଳିଲେ। ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିୟମ ଓ ମଙ୍ଗଳ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ବୃହସ୍ପତି ଓ ଦେବମୁଖ୍ୟଙ୍କ ସହିତ ଶିଶୁକୁ ଲାଳନା କଲେ। ତାପରେ ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେ ଦେବୀଙ୍କୁ କହିଲେ—‘ଭବାନୀ, ତୁମେ ଭବତୀ, ଶୁଭ, ଲୋକମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଜନ୍ମିଛ। ସାଧାରଣତଃ ଲୋକେ ସନ୍ତାନ ଓ ପଉତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପୁତ୍ର ଫଳ ପାଆନ୍ତି; ତଥାପି, ଅନେକ ସମୟ ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ପୁଅ ନ ମିଳେ।