ହେଉଛି, ଗିରିଶ ଶହରରେ ଅନେକ ଅଳଙ୍କାର ଏବଂ ଅଭୂତପୂର୍ବ ଶବ୍ଦ ଉଠିଲା, ଯାହାକୁ କିନ୍ନରମାନେ ମଧ୍ୟ ଦମନ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ । କିନ୍ତୁ, ଯେଉଁମାନେ ଏହି କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଇନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ଷଡ୍ଜ କିମ୍ବା ମଧ୍ୟମ ସ୍ୱର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିନଥିଲେ । ଏଠି, ବେଶି ଲୋକ ଅସ୍ପଷ୍ଟ ଧ୍ୱନିରେ କଥା ହେଉଥିଲେ । ଏବଂ ଏଉଁ ଗୌଡକମାନେ, ତୁମର ଅତିରିକ୍ତ ବିଭେଦ ଦେଖି ସତର୍କ ହୋଇ, ବିଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ନିୟମିତ ଏବଂ ସ୍ପଷ୍ଟ ତାଳରେ ନୃତ୍ୟ କରି, ସେଠାରୁ ଶୀଘ୍ରତାରେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରିଯାଉଥିଲେ । ଏଠି, ସ୍ୱୟଂ ଷାଡ୍ଗ ବାଦ୍ୟ ତାଙ୍କର ଗୀତ ଓ ସୁନ୍ଦର ପଦକ୍ଷେପ ସହିତ ଏକାଠି ବଜାଯାଉନଥିଲା । ଭଗବାନଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଯେଉଁଠି ଅର୍ଥ ଅଖଣ୍ଡ ଭାବେ ପ୍ରକାଶ ପାଏ, ସେଠି ଏହାକୁ ଏପରି ଭାବରେ ବୁଝାଯାଉଥିଲା । ଏଉଁମାନେ ଅନେକ ରଙ୍ଗର ଅଭିନୟରେ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରି ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଭାବରେ ସୁନ୍ଦର ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ଏହି ନୃତ୍ୟ ଅନେକ ରୂପରେ ପରିବ୍ୟାପ୍ତ ହୋଇ, ପାହାଡ଼ ନାୟକଙ୍କ ପ୍ରତିଷ୍ଠାକୁ ଚାରିପାଖରେ ପ୍ରସାରିତ କରୁଥିଲା । ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଏହି କଥା ଅନେକ ବଧୂମାନଙ୍କ ସହିତ ମିଶି ଚାରିପାଖେ ଗଞ୍ଜିଉଠିଲା । କିନ୍ତୁ ସେଇ କୁଳମାନେ ଢୋଳର ଗୁଞ୍ଜନ କରୁନଥିଲେ, ଏବଂ ସେମାନେ ଲୟବଦ୍ଧ ଭାବରେ ନଥିଲେ । ଏହିପରି ଅବସ୍ଥାରେ, ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ପାହାଡ଼କୁ ଦୃଢ଼ ଚିତ୍ତରେ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇ, ନାୟକଙ୍କ ଆଦେଶ ଅନୁସରି ତୁରନ୍ତ ଚାଲିଗଲେ । ସେମାନେ ଆନନ୍ଦରେ, ସମସ୍ତ ଜଗତ—ଚଳାଞ୍ଚଳ ଓ ଅଚଳ—କୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି ଚାଲିଗଲେ । ଏପରି ଭାବରେ, ଗର୍ଜନାର ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ, ଗୁଞ୍ଜୁଥିବା ଗୁହା ଫାଟିଯାଉଥିଲା, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜଗତ ଅଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଉଥିଲା, ଯେପରି ଶୀଘ୍ର ଗତିର ପିଣାକଧାରୀ ଶିବ ଚାରିପାଖରେ ଗଞ୍ଜୁଥିବା ଧ୍ୱନି ଉପସ୍ଥାପନ କରୁଥିଲେ । କେଉଁଠି ହଜାର ହଜାର ସୁନା ଦ୍ୱାର ଜ୍ୱାଳାମାନ; କେଉଁଠି ମାରକତ ମଣ୍ଡପ ଦ୍ୱାର ବନ୍ଦ; ଅନ୍ୟଠି ପବିତ୍ର ଏବଂ ଦୂର ଚତୁର୍ଦ୍ଧ ମଞ୍ଚ; ଆଉ କେଉଁଠି ମେଘରେ ଢାକିଥିବା ଆକର୍ଷଣୀୟ ଝରଣା । ହଜାର ହଜାର ହଲୁଚ୍ଚଳ ଧ୍ୱଜାରେ ଶୋଭିତ, ଦେବତା ଉଦ୍ଭିଦର ଗୁଛି ଛିଟିଯାଇଛି, ଧଳା, କଳା, ଲାଲ୍ ରଙ୍ଗରେ ଚିତ୍ରିତ, ଧନ-ଧାନ୍ୟରେ ଶ୍ରୀମୟ, ଦୀର୍ଘ ମାର୍ଗ ଦ୍ୱାରରେ ଶୋଭିତ । ଯେତେବେଳେ ଶିବ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଲେ, ପାହାଡ଼ ନାୟକଙ୍କ ସହର ଉତ୍କଣ୍ଠାରେ ବିସ୍ମିତ ହେଲା । ବିଜୟର ଅଭିମାନରେ ଭରିଥିବା ବାଘ ନୟନୀ ନାରୀମାନେ ରାସ୍ତା ଭରି ଲାଗିଗଲେ, ଆଶା ଓ ଉତ୍ସାହରେ ଚାଲିଯାଉଥିଲେ । ଏକ ଦେବୀ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ରଜନୀଗନ୍ଧା ନୟନରେ ରାଜପ୍ରାସାଦର ୱିଣ୍ଡୋରେ ଦଢ଼ିଥିଲେ, ତାଙ୍କ ଅଳଙ୍କାରର ରେଖା ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଉନଥିଲା । ଅନ୍ୟେ ଅନେକ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ, ସଙ୍ଗୀନୀମାନଙ୍କ ମମତା ତ୍ୟାଗ କରି, ହରଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖୁଥିଲେ । ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଧୀରେ କଥା କହି, ଶଙ୍କାରେ ଦୂରେ ଚାଲିଯାଉଥିଲେ—"ସଖୀ, ଅବିବେକ କରନି ।" ଅନେକ ନାରୀ କାମ ତାପରେ ଦଗ୍ଧ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ପିଣାକଧାରୀ ଶିବ ଏକା ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରିବାକୁ ଚାହିଁଥିଲେ । ଅନ୍ୟ ଜଣେ ନିଜେ ବିହ୍ୱଳ ହୋଇ, ଦୂରେ ରହିଥିବା ଏକା ନାରୀଙ୍କୁ କହିଲେ, ଯାହା ବିୟୋଗରେ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇଯାଇଥିଲେ । "ଅବିରତ ଚଞ୍ଚଳ ମନ, ମଦନ ସହିତ ଶଙ୍କରଙ୍କ ଏକତ୍ୱ ଦାୟୀ ନୁହେଁ; ଯଦି କିଛି ଦୋଷ ହୋଇଥାଏ, ତେବେ ଏହା କହ, କିନ୍ତୁ ଗିରିଶ ବିବେକ ଅନୁସାରେ ଏପରି କଥା କହିଥିଲେ ।" "ଏହି ତିନି, ଯାହାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବସମୂହ ନିଜ ନାମରେ ଚନ୍ଦ୍ରଶିଖରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ନିଜ ସେବାର ଫଳ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ଆଶା କରନ୍ତି ।" "ଏହି ତିନି, ଯାହାଙ୍କ ଦେହ ଚର୍ମରେ ଢାକା, ମାଥାରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଅଲଙ୍କାର; ଏବଂ ଅମରମଣ୍ଡଳର ରାଜା ବଜ୍ରଧର ତାଙ୍କ ପଥ ଶୁଭ୍ର କରିବାକୁ ଆଗରୁ ଚାଲିଯାନ୍ତି ।" "ଏହି ତିନି, କମଳଜ ଅବତାରୀ, ଦୀର୍ଘ ଜଟା ଓ କୃଷ୍ଣାଜିନ ଧାରଣ କରି ମୂଳବେଦର ସାନିଧ୍ୟରେ ମୂଳଭାବରେ ମୂହଁ ଛୁଇଁ, ଅଳ୍ପ କିଛି ମାତ୍ର କଥା ହେଉଥିଲେ ।" ଏପରି ଭାବେ ଦେବୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମନର ଭ୍ରମ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା; ଶଙ୍କରଙ୍କ ଶରଣ ନେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରି, ସେମାନେ କହିଲେ—"ଗିରିଜାଙ୍କ ଜନ୍ମର ପରମ ଫଳ ଏହି ।" ତାପରେ ହିମବନ୍ତଙ୍କ ନିବାସରେ, ଯାହା ବିଶ୍ୱକର୍ମା ତିଆରି କରିଥିଲେ, ଏକ ବଡ଼ ନୀଳପାଟି ଶିଳା ଦଣ୍ଡ ଏବଂ ଚମତ୍କାର ସୁନାର ତଳ ଥିଲା । ମୁକ୍ତା ଝାଳରେ ଶୋଭିତ, ଦୀପ୍ତିମାନ ଔଷଧୀ ଉଦ୍ଭିଦରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ହଜାର ମଦୁଦ୍ୟାନ ଏବଂ ସୁନାର କମଳ ପୋଖରୀ ଥିଲା । ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏହି ଚମତ୍କାର ଦେଖି, କହିଲେ—"ଆଜି ଆମର ଚକ୍ଷୁ ଆମ ମନର ଆକାଂକ୍ଷା ପୂରଣ କଲା ।" ସେଠାରେ ହରିଧାରୀ ମୃଗମାନେ ଦ୍ୱାର ଅଟକାଇଥିଲେ, ଏବଂ ଭିଡରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ହସ୍ତବନ୍ଦନ ଖୁଲିଯାଉଥିଲା, ତଥାପି ସେମାନେ କିଛି ଭାବରେ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ । ପରେ, ପାହାଡ଼ ନାୟକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ, ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମା ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ମନ୍ତ୍ରପୂର୍ବକ କରିଥିଲେ । ଅଗ୍ନିଙ୍କ ସାକ୍ଷୀରେ ଅଖଣ୍ଡ ହାସ୍ତଗ୍ରହଣ ସଫଳ ହେଲା; ପୃଥିବୀପତି ଦାତା ଏବଂ ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରଧାନ ପୂରୋହିତ ଥିଲେ । ବର ଥିଲେ ପଶୁପତି ନିଜେ, ବଧୁ ଥିଲେ ବିଶ୍ୱରାଣୀ; ସମସ୍ତ ଚରାଚର ଜୀବ, ଦେବ-ଦାନବ ସେଠି ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ । ସେଉଁଠି ନିୟମ ଅନୁସାରେ ସମସ୍ତ ନୂତନ ଧାନ୍ୟ, ଚାଉଳ ଓ ଔଷଧ ମୁକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା । ପୃଥିବୀ ଦେବୀ ଆନନ୍ଦ ଓ ଉତ୍ସାହରେ ସମସ୍ତ ମଣି ଓ ଅଳଙ୍କାର ନେଇଥିଲେ; ଭାରୁଣ ମଧ୍ୟ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ ଯୋଗଦେଇଥିଲେ । ବିଭିନ୍ନ ମଣିରେ ତିଆରି ଶୁଦ୍ଧ ଓ ପବିତ୍ର ଅଳଙ୍କାର ଦେବତାଙ୍କୁ ଶୋଭାଯୁକ୍ତ କଲା; ତାଙ୍କ ଦର୍ଶନରେ ସମସ୍ତ ଚେତନ ଜୀବ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ । କୁବେର ମଧ୍ୟ ଦେବୀୟ ସୁନା ଅଳଙ୍କାର ନେଇ, ବିଭିନ୍ନ ରୂପରେ ତିଆରି, ଭକ୍ତିସହ କରି ପ୍ରଦାନ କଲେ । ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାୟୁ ମଧୁର ଗନ୍ଧ ଓ ସ୍ପର୍ଶ ଦେଉଥିଲା; ଇନ୍ଦ୍ର ଚନ୍ଦ୍ରପ୍ରଭା ସଦୃଶ ଶୁଭ୍ର ଛତା ଧାରଣ କରିଥିଲେ । ମାଳା ଏବଂ ଅନେକ ଅଳଙ୍କାରରେ ଅଲଙ୍କୃତ ହୋଇ, ତାଙ୍କ ହସ୍ତ ଧରିଥିଲେ; ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ, ଅପ୍ସରାମାନେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ ।