ଏହି ଉପଖ୍ୟାନରେ କୁହାଯାଉଛି—ଯେଉଁ ଚେତନା ଦ୍ୱାରା ଏହି ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ସେହି ଚେତନା କର୍ମର ଫଳସ୍ୱରୂପ ଅଶକ୍ତ ଆତ୍ମାମାନଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ଜନ୍ମ ଦେଉଛି। ଏହି କର୍ମବଳ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଜନ୍ମର କାରଣ। ଯେପରି ଜନ୍ମାନ୍ଧ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କର ମନ ଭ୍ରମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅବସ୍ଥାରେ ବିପରୀତ ବସ୍ତୁକୁ ମଧ୍ୟ ଆକାଙ୍କ୍ଷା କରେ କିମ୍ବା ସତ୍ୟ ବୋଲି ଭାବେ, ସେପରି ଏହି ସମସ୍ତ ଜନ୍ମ ଓ କର୍ମ ରୂପୀ ଚକ୍ର ଚାଲିଥାଏ। ଏହି ସଂସାରରେ ସମସ୍ତ ଜୀବର କର୍ମ ଫଳ—ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମ ଦୁଇଟିର ଫଳ ଭୋଗ କରିବାରେ କେବଳ ବିଷ୍ଣୁ ଅବିଚଳ ରହନ୍ତି। ଏହି ସଂସାର ଆଦିରହିତ, କାରଣ ଏହା ସାର୍ବଭୌମ ଏବଂ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଜୀବର ଦୀର୍ଘ ଦେହ ଦେଖାଯାଇନାହିଁ। ଏହା ଦେହୀ ଜୀବମାନେ ପାଇଁ ନିୟମ—କିଏ ଜନ୍ମ ନେଉଛି, କିଏ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରୁଛି, କିଏ ଝଡ଼ିଯାଉଛି, କିଏ ଦୀର୍ଘ ଆୟୁ ହୋଇଛି, ଏହି ସମସ୍ତ ଦୃଶ୍ୟ ଏପରି ଚାଲିଥାଏ। କେବେ କେବେ ଗର୍ଭରେ ମୃତ୍ୟୁ, କେବେ ବୁଢ଼ାପା ଓ ରୋଗରେ ଜୀବନ, କେବେ ଶତବର୍ଷ ଆୟୁ, କେବେ ଶିଶୁକାଳରେ ମୃତ୍ୟୁ—ଏହି ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଅବସ୍ଥା ଦେଖାଯାଏ। ଯେଉଁଜଣେ ଶତବର୍ଷ ଜୀବନ ଯାପନ କରନ୍ତି, ସେଉଁଠିକି "ଅନନ୍ତ" ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଯେଉଁଠି ଅଳ୍ପ ଆୟୁ, ସେଉଁଠି ପ୍ରଥମେ ମୃତ୍ୟୁ ବୋଲି କୁହାଯାଏନାହିଁ, ତେଣୁ ସେଉଁଠି "ଅମୃତ" ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ବିଷ୍ଣୁ ପରି ଯେଉଁମାନେ ଅଦୃଶ୍ୟ ଜନ୍ମ ଓ ମୃତ୍ୟୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସଂସାରରେ ଶୁଦ୍ଧ ସ୍ୱାଧୀନତାର ଅଧିକାରୀ ହେବାକୁ କିଏ ପାରେ? ତଥାପି, ଅନେକ ପ୍ରକାର ଅଶୁଦ୍ଧତା ଓ ଅଳ୍ପ ତେଜସ୍ୱୀତା ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ, କାରଣ ଅନେକ ଦୂଷଣ ଓ ବିଚିତ୍ର ଘଟଣା ଘଟେ। ମୁଁ କିଛି ଚାହେଁ ନାହିଁ, କେବଳ ତାହା ଅଟୁଟ ଭାବରେ ଚାହୁଁଛି—ସେହି ପିଣାକଧାରୀ ଶିବଙ୍କୁ। ସର୍ବଜୀବରେ କ୍ରମକ୍ରମେ ଏହିଠାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ଅଛି। ମହାନ୍ମାନେ ଯେଉଁ ମାନସିକ ଶକ୍ତି, ବଳ, ଶାସନ ଓ କ୍ରିୟାର ମାପ ରଖନ୍ତି, ସେହି ମହତ୍ତ୍ୱ ଅନ୍ୟ କୌଣସିଠି ନାହିଁ, ସମସ୍ତ କିଛି ସେଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ। ମୁଁ ତାଙ୍କ ଶରଣ ନେଇଛି, ଯାହାର ଶାସନ ଆଦି ଓ ଅନ୍ତ ନାହିଁ; ଏହି ମୋର ଦୃଢ଼ ଓ ଲମ୍ବା ସଂକଳ୍ପ। ଏହିପରି ଦେଖି, ମୁନିମାନେ ଚାହିଁଲେ ଯାଇପାରନ୍ତି କିମ୍ବା ରୁହିପାରନ୍ତି। ଦେବୀଙ୍କର ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ସମ୍ମାନିତ ମୁନିମାନେ ଆନନ୍ଦ ନୟନରେ ଅଶ୍ରୁ ଭରି, ସେଠି ତପସ୍ୱିନୀ କୁମାରୀଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ତାଙ୍କୁ ମଧୁର କଥା କହିଲେ—"ଓ ପାହାଡ଼ର ଝିଅ, ତୁମେ କେତେ ଅଦ୍ଭୁତ! ଜ୍ଞାନର ମୂର୍ତ୍ତି ଭଳି ଶୁଦ୍ଧ, ତୁମେ ଆମ ହୃଦୟକୁ ଆନନ୍ଦିତ କରୁଛ।" "ନିଶ୍ଚୟ, ଆମେ ସେ ଦେବଙ୍କର ଅଦ୍ଭୁତ ଶାସନ ଜାଣୁଛୁ। ଆମେ ଏଠାକୁ ଆସିଛୁ ତୁମ ସଂକଳ୍ପ କେତେ ଦୃଢ଼ ତାହା ଜାଣିବାକୁ। ଶୀଘ୍ର, ଓ ସୁକୁମାରୀ, ତୁମ ଆଶା ପୂରଣ ହେବ; ରତ୍ନରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟର ତେଜ କେଉଁଠି ଯାଏ, ତାହାର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା କେଉଁଠି ଭିନ୍ନ?" "ଅସ୍ପଷ୍ଟ କଥାର କଣ ଦରକାର? ଆମେ କିପରି ଗିରିଶଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଯିବୁ? ଆମ ପାଖରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ; ସେଉଁଠି ଆମେ ତାଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରିବାକୁ ହେବ।" "ସେଇ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଆମ ହୃଦୟରେ ମଧ୍ୟ ଗଭୀର ଭାବେ ଅଛି; ତେଣୁ, ତୁମେ ଏକା ଜ୍ଞାନ ଓ ଏକା ସଠିକ୍ ପଥ। ଏହିପରି ନିଶ୍ଚିତ, ଶଙ୍କର ନିଜେ ଏହା ସଫଳ କରିବେ।" ଏପରି କହି, ମୁନିମାନେ ପାହାଡ଼ର ଝିଅଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ସେଠାରୁ ଚାଲିଗଲେ। ସେମାନେ ଗଙ୍ଗା ଜଳରେ ପବିତ୍ର ହୋଇ, ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ ଜଟା ଗଠିଏଇ, ବଡ଼ ହିମବତ୍ ପ୍ରସ୍ଥରେ ଗିରିଶଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଗଲେ। ମନ୍ଦାର ଫୁଲ ଓ ମାଳା ହାତରେ ଧରି, ମଧୁମକ୍ଷିକା ଅନୁସରଣ କରୁଥିବା, ସେମାନେ ପାହାଡ଼ର ପ୍ରସ୍ଥରେ ଯାଇ ଶଙ୍କରଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଦେଖିଲେ। ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଶାନ୍ତ ଥିଲେ, ଅରଣ୍ୟ ନୂତନ ଶାନ୍ତିରେ ଭରିଥିଲା, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଝରଣା ଓ ଜଳ ନିରବ ଓ ଅଚଳ ଥିଲା। ଏଠାରେ ଦ୍ୱାରରେ ଏକ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ପାର୍ଷ୍ୱଦାରୀ ଦଣ୍ଡ ଧରି ଦଠାଇଥିଲେ, ଏବଂ ସପ୍ତ ମହାମୁନିମାନେ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରତି ଶ୍ରଦ୍ଧା ଦେଖାଇ ନମ୍ର ଭାବେ ଉଭୟ ହୋଇଥିଲେ। ସେମାନେ ମଧୁର କଥାରେ କହିଲେ—"ଆମେ ଏଠାକୁ ଆସିଛୁ ରକ୍ଷକ, ଗଣପତି, ଶରଣଦାତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ।" "ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଧାରୀ, ଦେବମାନେ ଆବଶ୍ୟକ ହେତୁ ଆମେ ଆସିଛୁ। ଆପଣ ଆମର ପ୍ରକୃତ ଶରଣ ଓ ସତ୍ୟ, କାଳ ଆପଣଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରେନାହିଁ।" "ଏହା ଆମର ଅନୁରୋଧ, ପ୍ରାୟଃ ଏହି ଦ୍ୱାରପାଳ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥାପନ କରାଯାଏ।" ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ସେ ପାର୍ଷ୍ୱଦାରୀ ଉଚିତ ଆଦରରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ—"ଅତି ଶୀଘ୍ର, ପ୍ରଭୁ ସନ୍ଧ୍ୟା ବେଳେ ମନ୍ଦାକିନୀ ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ଆସିବେ, ମୁନିମାନେ, ସେଠାରେ ଅପଣମାନେ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବେ।" ଏପରି ଶୁଣି, ମୁନିମାନେ ସେ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ତରସିଥିବା ଚାତକ ପକ୍ଷୀମାନେ ଯେପରି ଘନ ମେଘକୁ ଅପେକ୍ଷା କରନ୍ତି, ସେପରି। ତାପରେ କିଛି ଖ୍ଷଣ ପରେ ଧ୍ୟାନ ଓ ନିୟମ କ୍ରିୟା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କ ମୃଗଚର୍ମ ଛାଦିତ ବୀର ଆସନ ଛାଡ଼ିଲେ। ତାପରେ, ପାର୍ଷ୍ୱଦାରୀ ନମ୍ରତାରେ ଭୂମିରେ ଅଣ୍ଡାଇ, ଭଗବାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି କହିଲେ—"ଏହି ସପ୍ତ ଋଷି ଆସିଛନ୍ତି, ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ। ଦୟାକରି ଆଦେଶ ଦିଅନ୍ତୁ, ଯେଉଁଠି ସେମାନେ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖିବେ ଓ ନିକଟେ ଆସିବେ; ସେମାନେ ଦେବମାନଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ଆପଣଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଆସିଛନ୍ତି।" ଏପରି ମହାତ୍ମା ପାର୍ଷ୍ୱଦାରୀଙ୍କ ଉପରେ ଧୂର୍ଜଟି (ଶିବ) ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ, ଭୂମି ହଲାମାଣ ହେବା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରବେଶ ଅନୁମତି ଦେଲେ। ପାର୍ଷ୍ୱଦାରୀ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, ସମସ୍ତ ମହାମୁନିଙ୍କୁ ଧନୁର୍ଧାରୀଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ନେଇ ଆସିଲେ। ମଧ୍ୟାରେ ଜଟା ଅର୍ଧଗଠିତ, ମୃଗଚର୍ମ ଲଟକୁଥିବା, ସେମାନେ ପର୍ବତପତିଙ୍କ ଶ୍ରୀରେ ଶୋଭିତ ପବିତ୍ର ପରିସରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ହାତ ଜୋଡି, ଦେବ ମାଳାର ଗୁଛ ନେଇ, ସେମାନେ ଧନୁର୍ଧାରୀଙ୍କ ଚରଣଦ୍ୱୟକୁ ପୂଜିଲେ, ଯାହାକୁ ସ୍ୱର୍ଗବାସୀମାନେ ପୂଜନ୍ତି।