ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଚାହିଁଥିବା ସବୁକିଛି ଲଭ୍ୟ ହୁଏ; ଯିଏ ତପସ୍ୟା କରେ, ସେଠାରେ କିଛି ଅପ୍ରାପ୍ୟ ନାହିଁ। ଏହି ପୃଥିବୀରେ ମାନବମାନେ ଅନ୍ୟଥା ଦୁଃଖ ଭୋଗୁଛନ୍ତି, ଯେତେବେଳେ ତାହାର ଉପାୟ ଥାଏ। ଯେଉଁଠାରେ ତପସ୍ୟା ନାହିଁ, ସେଠାରେ ଜୀବନଠାରୁ ମୃତ୍ୟୁ ଭଲ; ଏହି କଥାକୁ ଭଲଭାବେ ବୁଝି, ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ଏହି ଦେହକୁ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଶୋଷିଦେବି। ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ମୋର ସନ୍ଦେହ ଦୂର ହେବ, ଧନ ଲାଗି ମୁଁ ଏହି ଦୃଢ଼ ତପସ୍ୟା ଆରମ୍ଭ କରିବି, ଯେଉଁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତି ଦୁର୍ଲଭ, ତାହା ପାଇଁ ମୁଁ ଏହି ଉପାୟ ଅବଲମ୍ବନ କରିବି। ଏପରି ଭାବେ ହିମାଲୟ ପର୍ବତର ରାଜାଙ୍କୁ ଯେତେବେଳେ କହାଯିଲା, ସେ ତାଙ୍କର କନ୍ୟା ପ୍ରତି ଗଭୀର ସ୍ନେହରେ ଭରିଯାଇ, କମ୍ପିତ କଣ୍ଠରେ କହିଲେ, "ଓ ମନମୌଜି କନ୍ୟା ଉମା, ତୁମର ମୃଦୁ ଶରୀର ଏହି କଠିନ ତପସ୍ୟାର କଷ୍ଟ ସହିପାରିବ ନାହିଁ, ମୋର ଶୋଭାମୟ କନ୍ୟା।" ଆଗାମୀ ଫଳ ସଦା ବିଚାର କରିବା ଉଚିତ; ଯାହା ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ, ତାହା ଚାହିଁଲେ କିମ୍ବା ନାଚାହିଁଲେ ମଧ୍ୟ ଘଟିଯାଏ। ଏହି ପରିସ୍ଥିତିରେ, ତୁମ ପାଇଁ ତପସ୍ୟାର କୌଣସି ଅର୍ଥ ନାହିଁ; ଆସ, ଘରକୁ ଚଳିଯିବା—ମୁଁ ଏହା ବିଷୟରେ ଘରେ ବିଚାର କରିବି। କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ପିତା ଏପରି କହିଲେ, ଉମା ଗୁହାରୁ ଫେରିଲେ ନାହିଁ। ତାପରେ ପର୍ବତପୁତ୍ରୀ ଉମା ପ୍ରତି ଚିନ୍ତାଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇ, ପର୍ବତରାଜ ତାଙ୍କ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଆକାଶରୁ ଏକ ଦିବ୍ୟ ସ୍ୱର ଚାରିପାଖରେ ଗୁଞ୍ଜିଲା: "ଉମା, ଓ ମନମୌଜି କନ୍ୟା, ତୁମକୁ ଏହି ନାମରେ ତୁମ ପିତା ଡାକିଛନ୍ତି।" ଏହି ନାମ 'ଉମା' ଦ୍ୱାରା ସେ ତିନି ଲୋକରେ ପରିଚିତ ହେବେ; ଦେହଧାରଣ କରି ସେ ଚାହିଁଥିବା ଲକ୍ଷ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବେ। ଏହି ଆକାଶବାଣୀ ଶୁଣି, ପର୍ବତରାଜ ହିମାଲୟ ଆକାଶ ପରି ଫିକା ହୋଇ, ତାଙ୍କ କନ୍ୟାକୁ ଅନୁମତି ଦେଇ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ। ଏପରି ଭାବେ ପର୍ବତଜା କନ୍ୟା ନିଜ ସଖୀମାନଙ୍କ ସହିତ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ପହଞ୍ଚିପାରିନଥିବା ଅପ୍ରାପ୍ୟ ପର୍ବତକୁ ଚାଲିଗଲେ। ସେ ହିମାବତ୍ତର ପବିତ୍ର ଶିଖରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଯାହା ବିଭିନ୍ନ ଧାତୁରେ ଶୋଭିତ, ଦିବ୍ୟ ଲତା ଓ ମାଳାରେ ଆଲଙ୍କୃତ, ସିଦ୍ଧ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ବସିଛନ୍ତି। ଏହି ପର୍ବତ ନାନା ପ୍ରକାର ପଶୁପକ୍ଷୀରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ବୃକ୍ଷମାନେ ମଧୁମକ୍ଷିକା ରବରେ ଗୁଞ୍ଜିତ, ଦିବ୍ୟ ସ୍ରୋତସ୍ବିନ୍ଧୁ ଓ ସ୍ନିଗ୍ଧ ସ୍ନାନକୁଣ୍ଡରେ ଶୋଭିତ। ଅନେକ ପକ୍ଷୀ ଓ ଚକ୍ରବାକ ପାଖିରେ ଭରିଥିବା, ଜଳ ଓ ଭୂମିର ଫୁଲରେ ଭରିଥିବା ଏହି ପର୍ବତ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୋଭାମୟ। ଚିତ୍ରଶିଳା ଗୁହା, ମନୋହର ନିବାସ ଭାବେ ଉପଯୁକ୍ତ, ପକ୍ଷୀର ଝୁଣ୍ଡ ଓ କାମନାତୃପ୍ତିକର ବୃକ୍ଷରେ ଘନ। ଏଠାରେ ସେ ଏକ ବିଶାଳ ଶାଖା ଓ ହରିତ ପତ୍ରରେ ଢାକା, ସମସ୍ତ ଋତୁର ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ, ଶତ ଶତ ସ୍ୱପ୍ନରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଗଛ ଦେଖିଲେ। ଏହି ଗଛ ବିଭିନ୍ନ ଫୁଲ ଓ ଫଳରେ ଅଳଙ୍କୃତ, ତାହାର ଝୁକିଥିବା ପତ୍ରମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣରେ ଏକଠା ହୋଇଛି। ଏଠାରେ ପର୍ବତଜା କନ୍ୟା ନିଜ ପୁରୁଣା ବସ୍ତ୍ର ଓ ଭୂଷଣ ତ୍ୟାଗ କରି, ଦିବ୍ୟ ଚର୍ମବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଲେ, ତୀର୍ଥ କୁଶର ବେଳ୍ଟ ପିନ୍ଧିଲେ। ଦିନକୁ ତିନିଥର ସ୍ନାନ କରି, ତିନିଥର ମାତ୍ର ଅଳ୍ପ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇ, ସେ ଶତ ବର୍ଷ ଯାଏଁ ପ୍ରତ୍ୟେକଥର ଗଛରୁ ପଡିଥିବା ଗୋଟିଏ ପତ୍ର ଖାଇ ତପସ୍ୟା କଲେ। ଶତ ବର୍ଷ ଧରି କିଛି ଖାଇଲେ ନାହିଁ, ସମାନ ତପସ୍ୟାର ନିଧି ହେଲେ; ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାର ତାପରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯାଇଲେ। ଏହାପରେ ଶତ ଯଜ୍ଞର ଧନ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ର ସପ୍ତ ଋଷିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ; ସମସ୍ତେ ଆନନ୍ଦରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ। ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ ସେମାନେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ହେ ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠ, କେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଆମକୁ ଡାକିଛନ୍ତି?" ତେବେ ଶକ୍ର କହିଲେ, "ମହାମୁନିମାନେ, ଶୁଣନ୍ତୁ। ହିମାଲୟରେ ପର୍ବତର କନ୍ୟା ଘୋର ତପସ୍ୟା କରୁଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ ଆଶା ପୂରଣ କରିବା ଆପଣମାନଙ୍କ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ।" ଏହିପରି ନିଷ୍ପତ୍ତିରେ, ସେମାନେ ଜଗତ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଦେବୀଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ; "ଏହିପରି ହେଉ," କହି, ସିଦ୍ଧମାନେ ସହିତ ପର୍ବତରାଜଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ। ସେମାନେ ମଧୁର କଥାରେ କହିଲେ, "ହେ କମଳନୟନୀ, ତୁମ ନିଶ୍ଚିତ ଇଚ୍ଛା କଣ?" ତେବେ ଦେବୀ, ଲଜ୍ଜାଶୀଳ ଓ ସମ୍ମାନପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଋଷିମାନଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଭଗବନ୍ତମାନେ, ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ହୋଇ, ମୌନ ଧାରଣ କରି, ଏପରି ମହାନ ମନ୍ଦଳରେ ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇଛି।" ମୋର ମନ ସମ୍ମାନରେ ଲିନ ଓ ଅଚଳ; ପ୍ରଶ୍ନ ପାଇଁ ଏକାଗ୍ର ଥିବାରୁ, ଆପଣମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଆସନ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଛି। "ଆପଣମାନେ ବସି, ଶ୍ରମ ଦୂର କରି, ତାପରେ ମୋତେ ପ୍ରଶ୍ନ କରନ୍ତୁ," ଏପରି କହି ସେ ଋଷିମାନଙ୍କୁ ଆସନ ଦେଲେ। ଯଥାଯଥ ରୀତିରେ ସମ୍ମାନ ଓ ପୂଜା କରି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସପ୍ତ ଋଷିଙ୍କୁ ଦେବୀ ଶାନ୍ତ ଭାବରେ କହିଲେ। ମୌନ ତ୍ୟାଗ କରି, ଲଜ୍ଜାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ମୌନ ଧାରଣ କଲେ; ତାଙ୍କର ମୌନର ସମାପ୍ତି ସପ୍ତ ଋଷି ଦ୍ୱାରା ଦୃଷ୍ଟିଗୋଚର ହେଲା। ପ୍ରଶ୍ରୟ ଭାବରେ ବସି, ସେମାନେ ପୁଣି ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ; ଦେବୀ ମଧୁର ହସ ଓ ସମ୍ମାନପୂର୍ଣ୍ଣ ମନରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ। ସେ ଋଷିମାନଙ୍କୁ ଦେଖି କହିଲେ, "ଆପଣମାନେ ଜାଣନ୍ତି, କଣ ଜୀବମାନଙ୍କ ମନ ପାଇଁ ଉପକୃତିକର।" କିଛି ଲୋକ ମନର ଚଞ୍ଚଳତାରେ ବସ୍ତୁକୁ ବିପରୀତ ଭାବେ ଦେଖନ୍ତି; କିନ୍ତୁ କିଛି ଦିବ୍ୟ ପ୍ରୟାସରେ ସଫଳ ହୁଅନ୍ତି। ଉପାୟ ଦ୍ୱାରା ଦୃଢ଼ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ଦୁର୍ଲଭ ସ୍ଥିତି ପାଇଁଥାନ୍ତି; ଅନ୍ୟମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଉପାୟ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି। ଅନ୍ୟ ଦେହ ପାଇଁ କିଛି କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ମୁଁ ଆକାଶ ଜନିତ ଫୁଲର ମାଳା ଧାରଣ କରି—ଏକ ବଞ୍ଚିତା ନାରୀ ପୁଅ ପାଇଁ ଯେପରି ଅନୁରାଗ ରଖେ, ସେପରି ମୁଁ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଦେବତା ଶିବଙ୍କୁ ପତି ଭାବେ ପାଇବାକୁ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରୁଛି। ସ୍ୱଭାବରୁ ଅଜୟ, ସେ ଏବେ ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ; ତାଙ୍କର ଶେଷ କର୍ମ ଦେବତା-ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ଏବେ ସେ କାମଦଗ୍ଧ ଓ ରାଗରହିତ, ଏମିତି ଏକ ଶିବଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହ କିପରି ମୋତେ ମିଳିପାରିବ?