ଏହି ଉପଖ୍ୟାନରେ, ଅପରାଧ ହୀନ ଶିବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରାଯାଉଛି—ମନରେ ନିର୍ମିତ, ଦେବତାମାନେ ସଦା ଯେଉଁଠି ପୂଜା କରନ୍ତି, ଭକ୍ତମାନେ ପ୍ରତି ଅତ୍ୟନ୍ତ କୃପାଳୁ ତାଙ୍କୁ ଅନୁଗ୍ରହ କରନ୍ତି। ଭବଙ୍କୁ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଜୀବନର ମୂଳ, କାମଦେବଙ୍କୁ ନାଶ କରିଥିବା, ଗୁପ୍ତ ଦୀର୍ଘ ବ୍ରତ ରଖିଥିବା, ମାୟାର ଜଙ୍ଗଲରେ ବସିଥିବା, ସେହି ଶର୍ବଙ୍କୁ ପୁନି ପୁନି ନମସ୍କାର କରାଯାଉଛି। ଅତୀତ ଓ ଅନନ୍ତ ଶିବ, ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧିର ଦାତା, କାଳ ଓ କଳାର ମାଲିକ, ପରମ ଜ୍ଞାନ ଦେଇଥିବା, ସେହି ନିର୍ମଳ ଶିବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ସମସ୍ତ କାଳ ଓ ତାହାର ବିଭାଗକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିବା, ସ୍ୱାଭାବିକ ପବିତ୍ରତା ଧାରଣ କରିଥିବା, ଅପାର ଅନ୍ଧକାକୁ ବିନାଶ କରିଥିବା, ଶରଣ୍ୟ ଓ ଗୁଣହୀନ ଦେବତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଭୟଙ୍କର ଦେବତାଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱ କରିଥିବା, ଅନେକ ଜଗତ ତିଆରି କରିଥିବା, ବିଭିନ୍ନ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଗଠନ କରିଥିବା, ବିଭିନ୍ନ ଫଳ ଦେଇଥିବା ଶିବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ସମସ୍ତର ଶେଷରେ, ଅବିନାଶୀ ଦୃଷ୍ଟା, ଅଦ୍ଭୁତ ଯଜ୍ଞର ଉପଭୋକ୍ତା, ଭକ୍ତଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିଥିବା, ମୌକ୍ଷ୍ୟ ଦେଇଥିବା ଦେବତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଅନନ୍ତ ରୂପୀ, ଭୟାନକ କ୍ରୋଧର ଧାରୀ, ଚନ୍ଦ୍ର ଚିହ୍ନିତ, ଅପାର ପରିମାଣର, ସବୁଠୁ ପ୍ରଶଂସିତ ଶିବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ବୃଷ ଉପରେ ଚଢ଼ିଥିବା, ତ୍ରିପୁର ନାଶ କରିଥିବା, ଖ୍ୟାତିଶାଳୀ, ମହାଔଷଧ ଶିବ, ଭକ୍ତଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିଥିବା, ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଦୂର କରିଥିବା ଦେବତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଯିଏ ଚରାଚର ଜୀବମାନଙ୍କ ଗତି ବୁଝନ୍ତି, ସୃଷ୍ଟିକୁ ଦେଖନ୍ତି, ସେହି ପରମ ଗୁରୁ, ଚନ୍ଦ୍ରଧାରୀ, ଅପାର ମାନ୍ୟତାର ଶିବଙ୍କୁ ମୁଁ ଶରଣ ନେଉଛି। ପ୍ରଭୁ, ଆଉଥରେ ମୋତେ ପ୍ରେମ ଓ ଖ୍ୟାତି ଦିଅ; କାମଦେବ ପୁନର୍ଜୀବିତ ହେଉ। ଜୀବନର ପ୍ରିୟ ତୁମେ ଛାଡ଼ି, ଏହି ବିଶ୍ୱରେ ଅନ୍ୟ କିଏ ଅଛି? ପ୍ରଭୁ, ପ୍ରେମିକମାନଙ୍କ ମୂଳ କାରଣ, ସମସ୍ତ ଚକ୍ର ଓ ଅର୍ଥର ବ୍ୟବସ୍ଥାପକ, ଦୟାଳୁ, ଭକ୍ତଙ୍କ ଭୟ ଦୂର କରିଥିବା, ତୁମେ ଏକମାତ୍ର ନାୟକ। ଏପରି ଶ୍ଲୋକଗୁଡ଼ିକୁ କାମଦେବଙ୍କ ପତ୍ନୀ ରତି ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ, ତାହାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ବୃଷଧ୍ୱଜ, ଚନ୍ଦ୍ରଧାରୀ ଶଙ୍କର ମଧୁର ଦୃଷ୍ଟିରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି କହିଲେ—"ଏହି କାମ ସମୟ ଆସିଲେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନେବେ, ଶୀଘ୍ର ଅତି ସୁନ୍ଦର ହେବେ, ସେ ବିଶ୍ୱରେ ଅନଙ୍ଗ, ଦେହହୀନ ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବେ।" ଏପରି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, କାମଙ୍କ ପ୍ରିୟା ରତି ଶିର ନମାଇ ପାର୍ବତୀଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ଆନନ୍ଦ ଉଦ୍ୟାନକୁ ଚାଲିଗଲେ। ସେଠି ରତି, ହିମବତଙ୍କ ଜାୟା, ଅନେକଥର କାନ୍ଦିଲେ, ଦୁଃଖରେ ଅତି ଦୁର୍ବଳ ହେଲେ; କିନ୍ତୁ ହରିଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ସେ ମୃତ୍ୟୁ ଇଚ୍ଛାରୁ ପଛୁଆଇଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ନାରଦଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ହିମବନ୍ତ ତାଙ୍କ ଝିଅକୁ ଶୃଙ୍ଗାର କଲେ, ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ, ମଙ୍ଗଳ ଅନୁଷ୍ଠାନ କଲେ। ସେ ଝିଅଙ୍କୁ ଦିବ୍ୟ ପୁଷ୍ପମାଳା ପିଣ୍ଧାଇଲେ, ଚମକୁଥିବା ଚୀନୀ ବସ୍ତ୍ର ପିଣ୍ଧାଇଲେ, ଧନୁର୍ବାଣ ସହିତ ଝିଅକୁ ନେଇ ଚାଲିଲେ। ମନରେ ମଙ୍ଗଳ ଭାବ ଓ ଭରିପୁରା ହୃଦୟରେ ସେ ଅଟବୀ ଓ ଉଦ୍ୟାନ ମାଧ୍ୟମରେ ଯାତ୍ରା କଲେ। ଏହି ଯାତ୍ରାରେ, ଜଙ୍ଗଲ ପାହାଡ଼ର ଶୋଭାମୟ ଢାଳରେ ସେ ଜଗତରେ ଅପୂର୍ବ ସୌନ୍ଦର୍ୟର ଅତିଶୟ ଶକ୍ତିଶାଳି ଜନନୀଙ୍କୁ କାନ୍ଦୁଥିବା ଦେଖିଲେ। ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ, ସେ ନିକଟକୁ ଯାଇ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ତୁମେ କିଏ? କାହାର ଝିଅ? କାହିଁକି କାନ୍ଦୁଛ? ଏହି କାରଣ ଛୋଟ ନୁହେଁ, ହେ ଜଗତ୍ର ସୌନ୍ଦର୍ୟ।" ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସେ ଜନନୀ ଅଶ୍ରୁଭରା କଣ୍ଠରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ମୋତେ ଜାଣ, ହେ ମହାନ, ମୁଁ କାମଙ୍କ ପ୍ରିୟା ରତି; ଶିବ ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ। ତାଙ୍କ କ୍ରୋଧରେ, ତୀବ୍ର ଦୃଷ୍ଟିରେ, ମୋ ପ୍ରିୟ, ମତ୍ସ୍ୟଧ୍ୱଜ, ଦଗ୍ଧ ହୋଇଥିଲେ। ଭୟରେ ମୁଁ ଶିବଙ୍କ ଶରଣ ନେଲି, ପ୍ରାର୍ଥନା କଲି, ତାହାପରେ ପାର୍ବତୀଶ୍ୱର ମୋତେ ଏହି ଶବ୍ଦ କହିଲେ—'ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ ମୁଁ, କାମଙ୍କ ପ୍ରିୟା; କାମ ପୁନର୍ବାର ତୁମେ ପାଅ। ଯେ ଭକ୍ତ ମୋତେ ଶରଣ ନେଇ, ତୁମ ପ୍ରଶଂସା କରିବେ, ସେ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ପାଇବେ, ମୃତ୍ୟୁ ଓ ତାହାର କାରଣ ଦୂରିଯିବ।'" "ଏହି ଆଶା ଓ ଆକାଂକ୍ଷାରେ, ମୁଁ କିଛି ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଦେହ ରଖିବି, ହେ ମହାନ।" ଏପରି ଉତ୍ତର ଦେଲେ ରତି। ଏହି କଥା ଶୁଣି, ହିମବନ୍ତ ଚିନ୍ତା ଓ ଭୟରେ, ତାଙ୍କ ଝିଅଙ୍କୁ ହାତଧରି ନିଜ ସହରକୁ ଫେରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। କିନ୍ତୁ, ଭାଗ୍ୟ ନିଶ୍ଚିତ ଥିବାରୁ, ଯିଏ ଭବିଷ୍ୟତ ଓ ଅତୀତ, ସେ ଲଜ୍ଜାବତୀ ପାର୍ବତୀ, ସହଚରୀମାନଙ୍କ ମାଧ୍ୟମରେ ପିତାଙ୍କୁ କହିଲେ—"ଏହି ଦୁଃଖିତ ଦେହର ମୋ ପ୍ରୟୋଜନ କ'ଣ? କିପରି ଏପରି ସଉଭାଗ୍ୟ ମିଳିଲା, ଯେ ମୋର ପତି ହେବେ? ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ମିଳେ; ତପସ୍ୟାକୁ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିଥିବା ପାଇଁ କିଛି ଅଲଭ୍ୟ ନାହିଁ। ଉପାୟ ଥିଲେ, ଜଗତ ଅନାବଶ୍ୟକ ଦୁଃଖ ବହନ କରେ। ଯିଏ ତପସ୍ୟା କରେନାହିଁ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ମୃତ୍ୟୁ ଜୀବନଠାରୁ ଉତ୍ତମ; ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଏହି ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରିବି।" "ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ସନ୍ଦେହ ଦୂର କରି, ଧନ ପାଇବା ଇଚ୍ଛାରେ ମୁଁ ତପସ୍ୟା କରିବି; ଅଲଭ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ଏହି ତପସ୍ୟା କରିବି।" ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ପାହାଡ଼ର ରାଜା ଝିଅ ପ୍ରତି ଅତି ମମତାରେ, କମ୍ପିତ କଣ୍ଠରେ କହିଲେ—"ହେ ଚଞ୍ଚଳ ଝିଅ, ଉମା, ତୁମ ମୃଦୁ ଦେହ ତପସ୍ୟାର କଷ୍ଟ ସହିପାରିବ ନାହିଁ। ଭବିଷ୍ୟତ ଫଳ ଭାବିବା ଦରକାର; ଭାଗ୍ୟ ନିଶ୍ଚିତ ଥିଲେ, ଚାହୁଁ ଯା ନଚାହୁଁ, ତାହା ଘଟେ। ତେଣୁ, ଝିଅ, ତୁମ ପାଇଁ ତପସ୍ୟାର କୌଣସି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ନାହିଁ; ଚଳ, ଘରକୁ ଫେରିବା, ମୁଁ ଏହି ବିଷୟ ଘରେ ଚିନ୍ତା କରିବି।" ଏପରି କହିଲେ ମଧ୍ୟ, ପାହାଡ଼ଜନି ଝିଅ ଗୁହାରୁ ଫେରିଲେ ନାହିଁ, ତେଣୁ ହିମବନ୍ତ ଚିନ୍ତାରେ ତାଙ୍କ ଝିଅଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ। ତାହାପରେ ଆକାଶରେ ଦିବ୍ୟଧ୍ୱନି ହେଲା—"ଉମା, ହେ ଚଞ୍ଚଳ ଝିଅ, ଏହି ନାମରେ ତୁମେ ଜଗତରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବ। ଦେହଧାରଣ କରି ଇଚ୍ଛିତ ଲକ୍ଷ୍ୟ ସାଧନ କରିବୁ।" ଏଭଳି ଉମାଙ୍କ ଉପଖ୍ୟାନ ପରିଚାଳିତ ହେଲା, ଯେଉଁଠି ଭକ୍ତି, ଆଶା, ତପସ୍ୟା ଓ ଦେବତାଙ୍କ କୃପାର ଗୁଞ୍ଜନ ଶୁଣାଯାଏ।