ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଶୂରବୀର ରୂପରେ, ଯେଉଁ ଜଗତର ଶୂରମାନଙ୍କର ନାୟକ ଭାବରେ ପ୍ରକାଶିତ, ଏଇଶାନଙ୍କ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ, ତାଳ-ବର୍ଣ୍ଣ ଜଟା ମୁଣ୍ଡରେ ଯକ୍ଷ କେସରର ପ୍ରଭା ଲାଗିଥିଲା। ତାଙ୍କ ହାତରେ ଦଣ୍ଡ ଧରି, ଅଶାନ୍ତିହୀନ ଭାବରେ ବସିଥିଲେ, ତିବ୍ର ସର୍ପ ରାଜାଙ୍କର ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ, ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଶୟନ ଶିରିଷ ଫୁଲର ପତ୍ର ପରି ବନ୍ଦ ଥିଲା। ନାକର ଟିପ୍ରେ ଦୃଷ୍ଟି ଏକାଗ୍ର କରି, ଶ୍ରାବସ୍ତୀ ଜଙ୍ଗଲର ସିଂହ ଓ ହାତୀର ଚର୍ମରେ ତାଙ୍କର ଉପର ମେଉଁ ଆଛି। ତିନି ଚକ୍ଷୁ ମହାଦେବଙ୍କ କାନ ମୁଣ୍ଡରେ ସର୍ପ ଫଣ ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁଥିଲା, ଶ୍ୱାସ ଅଗ୍ନି ପରି ଦୀପ୍ତ, ଜଟା ଦୋଳାୟମାନ, ତାର ଶେଷରେ ଖପର ଲଟକିଥିଲା। ବାସୁକି ସର୍ପକୁ ଶୟନ ଭାବେ ନେଇ ଶିବ ଶୟନ କରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କର ନାଭି ମଧ୍ୟବିନ୍ଦୁ ଭାବରେ, ଏବଂ ଏକ ସର୍ପ ତାଙ୍କର ଦେହରେ ଶୋଭିତ, ଯାହାର ପୁଛ ଶେଷ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଯୋଗାଯୋଗ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ କାମଦେବ ଶିବଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଧୀରେ ଧୀରେ ନିକଟକୁ ଆସି, ମଧୁମକୁଳିର ଗୁଞ୍ଜନ ମଧ୍ୟରେ ଜଙ୍ଗଲ ଶ୍ରାଣି ଉପରେ ଆଗକୁ ବଢିଲେ। ମଦନ ଭବଙ୍କ ମନରେ ତାଙ୍କର କାମ ଶକ୍ତିକୁ ଶିବଙ୍କର କାନ ମାର୍ଗରେ ପ୍ରବେଶ କରାଇଲେ; ଶିବ ଏହି ମଧୁର, କାମ ଭରା ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଦକ୍ଷକନ୍ୟା ସତୀଙ୍କୁ ମନେ ପକାଇଲେ, ତାଙ୍କର ହୃଦୟ କାମାଗ୍ନିରେ ଦହିଗଲା। ଏହି ସମୟରେ ସତୀ, ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ ଭାବରେ, ଧୀରେ ଧୀରେ ଶିବଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ସେ ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ହେଲେ, ଧ୍ୟାନର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ପରିଣତ ହେଲେ; ତାଙ୍କର ମନ ବାଧାରେ ବନ୍ଧି, ସେ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଏକାଗ୍ର ହେଲେ। ଶିବ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ, ଇଚ୍ଛାରୁ ଉପଜିଥିବା ବିକୃତିକୁ ଅନୁଭବ କଲେ; ସାନ୍ତ୍ରା ମନରେ କିଛି କ୍ରୋଧ ଆସିଲା, ତେବେ ଧୂର୍ଜଟି ନିଜକୁ ଶାନ୍ତ କଲେ। ଆଶା ଅନୁପସ୍ଥିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଇଚ୍ଛା ଅବିରତ ରହିଲା, ଯୋଗମାୟାରେ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ, ଶିବ ଏହି ମାୟାରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହେଲେ, ଏବଂ ଏହି କାମାଗ୍ନି ଦହିଉଠିଲା। ଏହି କାମ, ଇଚ୍ଛାର ଶକ୍ତିରେ ଉପଜିଥିବା, ଦୁର୍ଜୟ, କ୍ରୋଧ ଓ ଦୋଷର ଅଧିଷ୍ଠାନ, ହୃଦୟରୁ ବାହାରିଲା, ଏହା ଅଭିଳାଷର ଦୁଃଖ ରୂପରେ ପ୍ରକଟ ହେଲା। ଏହା ପ୍ରକଟ ହେବା ସହ, ମତ୍ସ୍ୟ-ଧ୍ୱଜୀ କାମଦେବ ନିଜ ହୃଦୟରେ ଥିବା ମିତ୍ର ମଧୁ ସହିତ ଶିବଙ୍କୁ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ। ଶିବଙ୍କ ଛାତିରେ ଗୋଲାପ ଫୁଲର ଗୁଛ ହଲେ, ମଦନ ତୁରନ୍ତ ତାହାର ଶୋଭାରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ। ମକର-ଧ୍ୱଜୀ କାମଦେବ ଏକ ଭ୍ରମକରି ତୀର, ମୋହନା ନାମକ ଫୁଲର ତୀର, ଶିବଙ୍କର ଶୁଦ୍ଧ ହୃଦୟରେ ଛାଡିଲେ। ଏହି ତୀର ଶିବଙ୍କର ହୃଦୟରେ ଲଗି, ତାଙ୍କର ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡିକୁ ଭ୍ରମିତ କଲା। ପାହାଡ ପରି ନିଶ୍ଚଳ ନିଷ୍ଠା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଶିବ କାମର ଦିଗରେ ଝୁକିଗଲେ; ଏହି ଭାବର ଶକ୍ତିରେ ତାଙ୍କର ମନ ଅନୁଗତ ହେଲା। ବାହାରୁ ବହୁ ବିକ୍ଷୋଭ ଆସିଲା, ବିଘ୍ନ ଆଗୁଆ ହେଲା, ତେବେ କ୍ରୋଧାଗ୍ନିରୁ ଭୟଙ୍କର ଦ୍ରୁତ ଗର୍ଜନ ଉପଜିଲା। ଶିବଙ୍କ ମୁହଁରେ ଏକ ତୃତୀୟ ଚକ୍ଷୁ ଦେଖାଗଲା, ଏହା ଅଗ୍ନିରେ ଦୀପ୍ତ, ଏହି ରୁଦ୍ରଙ୍କର ଭୟଙ୍କର ଆକାରର ଜଗତ-ନାଶକ ଚକ୍ଷୁ। ମଦନ ନିକଟରେ ଦଢ଼ିଥିଲେ, ଧୂର୍ଜଟି ଏହି ଚକ୍ଷୁ ଖୋଲିଲେ; ତାହାର ଚିଙ୍ଗା ଦେଖି ଦେବତାମାନେ ଚିତ୍କାର କଲେ। କାମ, ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କର ଅଭିମାନକୁ ଦଳିଥିଲେ, ସେ ତୁରନ୍ତ ଭସ୍ମ ହେଇଗଲେ; ଏହି ଅଗ୍ନି, ଶିବଙ୍କ ଚକ୍ଷୁରୁ ଉପଜି, ମଦନକୁ ଭସ୍ମ କଲା। ଏହି ଅଗ୍ନି ଦହିବାକୁ ଜଗତକୁ ଚାହିଲା, ତେବେ ଜଗତର ଉଦ୍ଧାର ପାଇଁ ଭବ ତାହାକୁ ଅଟକାଇଲେ। ବସନ୍ତ ଋତୁର ଆମ୍ବ ଗଛ, ଚନ୍ଦ୍ର, ଫୁଲ, ମଧୁମକୁଳି, କୋଇଲା ଗୀତ, ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଆକାରରେ, କାମାଗ୍ନି ଅନ୍ତର ଓ ବାହାରରେ ହରି ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପ୍ରେରିତ ହୋଇ, ଉତ୍କଳିତ ଭାବରେ ଦହିଉଠିଲା। ଏହି ଅଗ୍ନି ଅନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଭାବରେ ବିଶ୍ୱକୁ ବିକ୍ଷୋଭ କଲା, ଏହା ପ୍ରେମରେ ତିଆରି ହୃଦୟକୁ ଛୁଇଁଥିଲା। ଦିନ ଓ ରାତି ଏହି ଅଗ୍ନି ଦହିଉଠିଥିଲା, ଭୟଙ୍କର ଓ ଅସାଧ୍ୟ, ଶିବଙ୍କର ଗର୍ଜନରେ କାମ ଭସ୍ମ ହେଉଥିବା ଦେଖି ରତି ତାଙ୍କ ଦୁଷ୍ଟ ପତି ମଧୁ ସହିତ ଦୁଃଖରେ ବିଲାପ କଲେ; ବହୁ ଦୁଃଖ ପରେ ମଧୁ ତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କଲେ। ତାପରେ ରତି ଫୁଲଫୁଲି ଆମ୍ବ ଲତାକୁ ମଧୁମକୁଳି ସହିତ ଉଠାଇ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଅଳଙ୍କୃତ ଦେବଙ୍କୁ ଶରଣ ନେବାକୁ ଗଲେ। ରତି ଫୁଲଫୁଲି ଲତାକୁ ଅଞ୍ଜଳି ରେ ନେଇ, ତାଙ୍କର ମିତ୍ର, ପକ୍ଷୀକୁ ଆକର୍ଷିତ କରୁଥିବା ଲତାକୁ ଜଟାରେ ଗୁଞ୍ଚିଲେ। ପ୍ରେମର ଶୁଦ୍ଧ, ମନୋହର ଭସ୍ମ ଶରୀରରେ ଛିଟି, ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଚନ୍ଦ୍ରାଳଙ୍କିତ ଦେବଙ୍କ ପାଖରେ ମଣ୍ଡି ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ— “ନିର୍ମଳ ଶିବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ମନର ଶିବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ଦେବମାନେ ସଦା ଯେଉଁଠାରେ ବନ୍ଦନା କରନ୍ତି, ଭକ୍ତମାନେ ଉପରେ ଯେଉଁ ଅତି କୃପାଳୁ, ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଭବଙ୍କୁ, ଏହି ସୃଷ୍ଟିର ଉତ୍ସ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; କାମଦେବଙ୍କୁ ନାଶ କରିଥିବା ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; ଗୁପ୍ତ ମହାବ୍ରତ ଧାରଣ କରୁଥିବା ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; ମାୟାର ଜଙ୍ଗଲରେ ବସିଥିବା ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ଶର୍ବଙ୍କୁ, ଶିବଙ୍କୁ, ସିଦ୍ଧ, ପ୍ରାଚୀନ, କାଳ, କଳା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜ୍ଞାନ ଦାତା ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। କାଳ ଓ ତାହାର ଭିନ୍ନତାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିବା, ପ୍ରାକୃତିକ ଶୁଦ୍ଧତାରେ ଶୋଭିତ, ଅପାର ଅନ୍ଧକା ନାଶକ, ଶରଣ, ନିର୍ଗୁଣ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ଭୟଙ୍କର ଗଣମାନଙ୍କର ନାୟକ, ଅନେକ ଜଗତର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ବିଭିନ୍ନ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ବ୍ୟବସ୍ଥାପକ, ବିଭିନ୍ନ ଫଳ ଦାତା ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ସମସ୍ତର ଶେଷରେ, ଅବିନାଶୀ ଦ୍ରଷ୍ଟା, ଅଦ୍ଭୁତ ଯଜ୍ଞର ଭୋଗି, ଭକ୍ତମାନଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିଥିବା, ସଦା ମୋକୁ ନମସ୍କାର, ସାଂସାରିକ ବନ୍ଧନ ନିବାରଣ କରିଥିବା ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ଅନେକ ଆକାରରେ ତୁମକୁ ସଦା ନମସ୍କାର; ଅସହ୍ୟ କ୍ରୋଧର ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; ଚନ୍ଦ୍ରାଙ୍କିତ ଚିହ୍ନରେ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; ଅପାର ମାପରେ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ବୃଷଭ ଉପରେ ଅସୀନ, ନଗର ନାଶକ, ଖ୍ୟାତିଶାଳୀ, ମହା ଔଷଧ, ଭକ୍ତମାନଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରୁଥିବା, ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ନିବାରଣ କରୁଥିବା ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।