ଏହି ଦୀଘା ଘଟଣାରେ, ମଦନ ଏକ ଉଚିତ ଯୋଜନା ତିଆରି କଲେ, ଯାହାକି ସାବଧାନ ଉପାୟ ଦ୍ୱାରା ଆଗେ ଚିନ୍ତା କରାଯାଇଥିଲା; କାରଣ, ଯେଉଁମାନେ ମହାକାର୍ଯ୍ୟରେ ଅଟୁଟ ମନ ରଖନ୍ତି, ସେମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅଜୟ। ମନକୁ ପ୍ରଥମେ ବିକ୍ଷୋଭିତ କରିଲେ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ବିଜୟ ଲାଭ କରାଯାଏ; ଏବଂ ଆଗରୁ ମନକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରିଲେ, ସଫଳତା ନିଶ୍ଚିତ। ମଦନ ଚିନ୍ତା କଲେ—ବିଭିନ୍ନ ଭାବରେ, ଘୃଣାକୁ ଅନୁସରଣ କରିନଥିଲେ ମଧ୍ୟ, କ୍ରୂର ସଂସ୍ପର୍ଶ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏଥିବା କ୍ରୋଧ କିପରି ଭୟଙ୍କର ଇର୍ଷ୍ୟାକୁ ଆଣିଦିଏ? ସେ ଶୁଭ୍ର ଅନ୍ଧକାରରୁ ଜନ୍ମିତ ମନର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିକୃତିକୁ ତାଙ୍କୁ ଉପରେ ଲଗାଇବାକୁ ଚିନ୍ତା କଲେ, ଯାହା ଦୃଢ ଦୃଢତା ଭଙ୍ଗ ହୋଇଥିବା ଦିନରେ ଅତ୍ୟଧିକ ଅସାବଧାନ ହେଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ସେ ଦୃଢତାର ଦ୍ୱାରକୁ ବନ୍ଦ କରି, ସନ୍ତୋଷକୁ ଅପସାରଣ କରିଦେଲେ, ତେଣୁ କୌଣସି ବିଦ୍ୱାନ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିବାକୁ ସମର୍ଥ ହେବେନାହିଁ। ଯେତେବେଳେ ମନ କେବଳ ଅନିଶ୍ଚିତତାରେ ଅଟକିଯାଏ, ଏହା ବିକୃତ ହୋଇଯାଏ; ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟର ମୂଳ ଆରମ୍ଭ ହେଲା ପରେ, ଏହା ଏକ ଗଭୀର ଏବଂ ଅପରିଚୟ ଝରଣାରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇଯାଏ। ମଦନ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ—ହରଙ୍କର ଦୃଢ ଆତ୍ମାର ତପସ୍ୟାକୁ ଚୁରି କରିବେ, ତାଙ୍କର ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକୁ ରମ୍ୟ ଉପାୟ ଓ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ କରିଦେବେ। ଏହିପରି ଦୃଢ ନିଶ୍ଚୟ ସହ, ମଦନ ଜଗତର ମୂଳ ଭଗବାନଙ୍କର ଆଶ୍ରମକୁ ଯାଇଲେ, ଯାହା ଉଚ୍ଚ ଗଛର ଉଦ୍ୟାନରେ ଅବସ୍ଥିତ। ସେଠାରେ ଶାନ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଥିଲେ, ଅଚଳ ଜୀବମାନେ ଭିତରେ ଭିଡ଼ ହୋଇଥିଲେ, ବିଭିନ୍ନ ଫୁଲ ଓ ଲତାର ମାଳାରେ ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲା, ଏବଂ ଦେବମାନଙ୍କର ଆଧିପତ୍ୟ ରହିଥିଲା। ନୀଳ ଏବଂ ହରିତ ପାହାଡ଼ ଉପରେ, ଯେଉଁଠାରେ ବଳଦମାନେ ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଚରୁଥିଲେ, ମଦନ ଶିବଙ୍କର ଦ୍ୱିତୀୟ ଆଶ୍ରମ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଥିଲା। ସେଠାରେ ଏକ ବୀର ମୂର୍ତ୍ତି ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ଜଗତର ନାୟକମାନଙ୍କର ନାୟକ, ଇଶାନଙ୍କ ପରି ଚମକିବା, ଅଳ୍ପ ରଙ୍ଗ ଯୁକ୍ତ ଜଟାରେ ଯକ୍ଷ କୁଙ୍କୁମ ରେଣୁ ଲଗିଥିଲା। ସେ ହାତରେ ଦଣ୍ଡ ଧରିଥିଲେ, ଅଚଳ ଥିଲେ, ଭୟଙ୍କର ସର୍ପରାଜାର ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ ଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଶୟନର ପଦ୍ମ ଦଳ ପରି ବନ୍ଦ ଥିଲା। ଶିବ ତାଙ୍କର ନାକର ଟିପ୍ ପାଇଁ ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ବିକଳ୍ପ ଭାବରେ ଦେଖୁଥିଲେ, ଶ୍ରାବସ୍ତୀ ଜଙ୍ଗଲରୁ ଆସିଥିବା ସିଂହ ଓ ହାତୀର ଚମଡ଼ର ଉପରି ଆଚ୍ଛାଦନ ପିନ୍ଧିଥିଲେ। ତାଙ୍କର କାନ ସର୍ପର ଫଣ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଶ୍ୱାସ ଅଗ୍ନି ପରି ଚମକୁଥିଲା, ଜଟା ଦୋଳାୟମାନ, ତାର ଶେଷରେ କପାଳ ଲଗିଥିଲା। ବାସୁକିକୁ ଶିବ ଶୟନ ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କର ନାଭି କେନ୍ଦ୍ର ଭାବରେ, ଏବଂ ଏକ ସର୍ପ, ଯାହାର ପୂଞ୍ଜ ଶେଷ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ହାତରେ ଧରାଯାଇଥିଲା, ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଥିଲେ। ମଦନ ଧୀରେ ଧୀରେ ନିକଟରେ ଯାଇ, ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ; ମଧୁମକ୍ଷିକାମାନେ ଗୁଞ୍ଜିବା ସମୟରେ, ସେ ଅରଣ୍ୟ ପାହାଡ଼ରେ ନିକଟରେ ଗଲେ। ମଦନ ଭବଙ୍କର ମନରେ ତାଙ୍କର କାନର ଦ୍ୱାର ଦ୍ୱାରା ପ୍ରବେଶ କଲେ; ଶଙ୍କର ଏହି ମଧୁର, ପ୍ରେମ ଭରା ଶବ୍ଦ ଶୁଣିଲେ— ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟା, ଦକ୍ଷର କନ୍ୟାକୁ ସ୍ମରଣ କଲେ, ହୃଦୟ ପ୍ରେମରେ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ହେଲା; ତାପରେ ସେ, ଶୁଭ୍ର ଏବଂ ଚମକୁଥିବା, ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଧୀରେ ଧୀରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ସେ ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ରହିଥିଲେ, ଧ୍ୟାନର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ପରିଣତ ହେଇ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ; ତାଙ୍କର ମନ ବିଘ୍ନରେ ବାଧା ପାଇ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଏହି କେନ୍ଦ୍ରରେ ଲୀନ ହେଲା। ଶିବ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଅଭିଲାଷରୁ ଜନ୍ମିତ ବିକୃତିକୁ ଅନୁଭବ କଲେ; ସ୍ୱଳ୍ପ କ୍ରୋଧରେ ଭରି, ଧୂର୍ଜଟି ନିଜକୁ ସଂଯମ କଲେ। ଆଶା ଅନୁପସ୍ଥିତ ହେଲା, ଚାହାଣି ଅଟୁଟ ରହିଲା, ଯୋଗମାୟାରେ ଆବୃତ ହୋଇ, ସେ ଏହି ମାୟାରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହେଲେ, ଏବଂ ଅତଃପରି ଅଭିଲାଷର ଅଗ୍ନି ଦହିଉଠିଲା। ଅଭିଲାଷ, ଇଚ୍ଛାର ରୂପରେ ଉପସ୍ଥିତ, ଅତି ଦୁର୍ଜୟ, କ୍ରୋଧ ଓ ଦୋଷର ମହାସ୍ଥାନ, ତାହା ହୃଦୟରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇ, ଆକାଂକ୍ଷାର ଦୁଃଖର ରୂପରେ ଆସିଲା। ଏହିପରି, ମଦନ ତାଙ୍କର ହୃଦୟରେ ବସିଥିବା ବନ୍ଧୁ ଓ ମଧୁ ସହିତ ବାହାରୁ ଆସିଲେ। ସେ ମାଙ୍ଗୋ ଫୁଲର ଗୁଛକୁ ହଲକା ପବନରେ ହଲିଉଥିବା ଦେଖି, ମଦନ ଶିବଙ୍କର ଛାତିର ଶୋଭାରେ ଶୀଘ୍ର ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ। ମକର ଧ୍ୱଜୀ ମୋହନ ନାମକ ବିକଳ କରିବା ଅସ୍ତ୍ର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ନାଶକ ଫୁଲ ଅସ୍ତ୍ର, ଶିବଙ୍କର ଶୁଭ୍ର ହୃଦୟରେ ଦିଗିଲେ। ଏହି କଠୋର, ଉଚ୍ଚ, ବିକଳ କରିବା ଫୁଲ ଅସ୍ତ୍ର ପଡ଼ିଲା; ହୃଦୟରେ ଘାତ ଲାଗି, ଭବ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକୁ ବିକଳ ଅନୁଭବ କଲେ। ତାଙ୍କର ଦୃଢତା ପାହାଡ଼ ପରି ଥିଲା, ତଥାପି ସେ ଅଭିଲାଷ ପ୍ରତି ଆକୃଷ୍ଟ ହେଲେ; ଏହି ଭାବଗୁଡ଼ିକର ଶକ୍ତିରେ, ସେ ତାହାର ବଶୀଭୂତ ହେଲେ। ବାହ୍ୟ ଉପଦ୍ରବ ବେଶି ହେଲା, ବିଭିନ୍ନ ବିଘ୍ନରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇ, କ୍ରୋଧର ଅଗ୍ନିରୁ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଦାନ୍ତି ରୋର ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା। ତାଙ୍କର ମୁହଁରେ ତୃତୀୟ ଚକ୍ଷୁ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା, ଅଗ୍ନିରେ ଭରି—ଏହି ଭୟଙ୍କର, ଜଗତ ନାଶକ ରୁଦ୍ରର ରୂପ। ମଦନ ନିକଟରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲେ, ଧୂର୍ଜଟି ଏହି ଚକ୍ଷୁ ଖୋଲିଲେ; ଏହି ଚିଙ୍ଗାରି ଦେଖି, ଦେବମାନେ ଚିତ୍କାର କଲେ। କାମ, ପ୍ରେମର ଅଭିମାନ ଦମନ କରିଥିବା, ତୁରନ୍ତ ଭସ୍ମ ହେଲେ; ଏବଂ ହରଙ୍କର ଚକ୍ଷୁରୁ ଜନ୍ମିତ ଅଗ୍ନି ତାଙ୍କୁ ଦହିଦେଲା— ଏହି ଅଗ୍ନି ବିସ୍ତାର ହେଲା, ଜଗତକୁ ଦହିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ, ଅଗ୍ନିର ଦାନ୍ତି ରୋର ସହ; ତାପରେ, ଜଗତ ପାଇଁ ଭବ ଅଗ୍ନିକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କଲେ। ମାଙ୍ଗୋ ଗଛରେ, ବସନ୍ତରେ, ଚାନ୍ଦରେ, ଫୁଲରେ, ମଧୁମକ୍ଷିକାରେ, କୋଇଲିର ଶବ୍ଦରେ, ବିଭିନ୍ନ ରୂପରେ, ପ୍ରେମର ଅଗ୍ନି— ହରି ଦ୍ୱାରା ଭିତରେ ଓ ବାହାରେ ଏହି ପ୍ରେମ ଅସ୍ତ୍ର, ଆକାଂକ୍ଷା ଓ ସ୍ନେହରେ ଦୀପ୍ତ, ଭିତରେ ଦହିଉଠିଲା। ଏହି ଅଗ୍ନି ଅନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଭାବରେ ବଢ଼ି, ବିଭିନ୍ନ ଜଗତକୁ ବିକ୍ଷୋଭିତ କରେ, କୁହାଯାଏ ଏହା ପ୍ରେମରେ ଭରିଥିବା ହୃଦୟକୁ ଛୁଇଯାଏ।