ଏକ ସମୟର କଥା, ଏକ ମହାମୁନିଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ରହି, ପର୍ବତରାଜ ନିଜ ହୃଦୟକୁ ଅତିଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅନୁଭବ କରିଥିଲେ । ସେ ଏହି ମହାମୁନିଙ୍କ ଗୁଣଗାନ କରିବା ଚିନ୍ତାରେ ଏବଂ ତାଙ୍କର କୃପା ପ୍ରତି ଚିନ୍ତନ କରିବାରେ ଏତେ ଲୀନ ହୋଇଯାଇଥିଲେ, ଯେ କୃତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମ ବିଷୟର ଚିନ୍ତା ତାଙ୍କ ମନରୁ ଅପସାରି ଯାଇଥିଲା । ସେ ମହାମୁନିଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ସଦା ଅବିଘ୍ନ ଏବଂ ତାଙ୍କର ସ୍ନେହ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଅନୁଭବ କରାଯାଉଥିଲା । ପର୍ବତରାଜ କହିଲେ, "ମୁଁ ନିଜେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତୁମ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ମୁନିମାନେ ଓ ଦେବମାନେ ଯେଉଁଠି ବସିବେ, ସେଠି ନିଯୁକ୍ତ ହେବି; ଏହି ଦେହ ଅପବିତ୍ରତାରୁ ମୁକ୍ତ ନୁହେଁ । ତଥାପି, ମୋତେ କୌଣସି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଅ ।" ଏପରି କହି, ପର୍ବତରାଜ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ । ତେବେ ନାରଦ କହିଲେ, "ହେ ପ୍ରଭୁ, ଦେବମାନଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଯେଉଁ କାମ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଥିଲା, ସେ ସବୁ ସଫଳ ହୋଇଛି; ଆପଣଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଏଉଁଠି ଅଧିକ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ।" ଏପରି କହି, ନାରଦ ଶୀଘ୍ର ସ୍ଵର୍ଗକୁ ଯାଇ, ଶକ୍ରଙ୍କ ନିବାସରେ ପହଞ୍ଚି, ଅମରମାନଙ୍କ ନାୟକଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ । ସେଠାରେ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସିଂହାସନ ଉପରେ ବସିଥିବା ନାରଦଙ୍କୁ ଶକ୍ର ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, ଏବଂ ସେ ତାଙ୍କୁ ପାର୍ବତୀ ଉପରେ ଘଟିଥିବା କଥା କହିଦେଲେ । ନାରଦ କହିଲେ, "ଯେଉଁ କାମ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଥିଲା, ସେ ସବୁ ସଫଳ ହୋଇଛି; ଏବେ କାମଦେବଙ୍କ ସମୟ ଆସିଯାଇଛି ।" ଏହିପରି ମୁନିଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଦେବତାମାନଙ୍କ ନାୟକ ଶକ୍ର, ମାଙ୍ଗୋ ମୂଳର ଅସ୍ତ୍ରକୁ ସ୍ମରଣ କଲେ । ତାଙ୍କର ସ୍ମରଣରେ, ରତି ସହିତ କ୍ରୀଡାମୟ ଭାବରେ ମତ୍ସ୍ୟଧ୍ୱଜୀ କାମଦେବ ଶୀଘ୍ର ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ । ଶକ୍ର ତାଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି କହିଲେ, "ତୁମେ କାମଦେବ, ତୁମେ ଯାହା ଘଟିଛି ଓ ଯାହା ଘଟିବ, ସବୁ ଜାଣ । ଏହିପରି, ଯାହା ଉଚିତ, ତାହା କର; ଦେବମାନଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦିଅ । ଶୀଘ୍ର ଶିବ ଓ ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ଏକତ୍ର କର ।" ଶକ୍ରଙ୍କ ଏହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ ପାଇଁ, ପଞ୍ଚବାଣୀ କାମ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଶକ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଦେବ, ଏତେ ଦେବ, ଋଷି ଓ ଦାନବମାନେ ଥିବା ସମୟରେ ଶିବଙ୍କୁ ବଶ କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ । ଆପଣ ତାଙ୍କ ଅଚଳତାର କାରଣ ଜାଣନ୍ତି; ମହାପୁରୁଷମାନେ ସାଧାରଣତଃ ଦୟା ଓ କ୍ରୋଧରେ ଅତିଶୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ । ଦେବଲୋକର ସୁନ୍ଦରୀମାନେ ସମସ୍ତ ଭୋଗ ଦେଇଥିଲେ; କିନ୍ତୁ ଆପଣଙ୍କ ପୂର୍ବ ଆନନ୍ଦ ହରାଇଯାଇଛି । ଯଦି ଅବଧାନ ନ ରହି, ଶିବଙ୍କ ପ୍ରତି କୌଣସି ଅସଫଳତା ହୁଏ, ତେବେ ଏହି କଥା ଭଲଭାବେ ଚିନ୍ତା କରନ୍ତୁ; ଏଠାରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟର ଚିହ୍ନ ଦେଖାଯାଉଛି । ଯେଉଁମାନେ ବିଶିଷ୍ଟତା ଚାହାନ୍ତି, ସାଧାରଣରୁ ପତନ ହେଲେ ହାନି ହୁଏ ।" ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଅମରମାନେ ଘେରିଥିବା ଶକ୍ର କହିଲେ, "ହେ ରତିପତି, ଏଠାରେ ଆମେ ତୁମର ଅଧିକାରୀ; ଆମ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ବିନା କୌଣସି କ୍ଷତି କିମ୍ବା କାର୍ଯ୍ୟ ହେଉନାହିଁ; ଶକ୍ତି ସବୁଠାରେ ନୁହେଁ, କେବଳ କିଛି ସ୍ଥାନରେ ଦେଖାଯାଏ ।" ଏପରି ଉତ୍ତର ପାଇ, କାମଦେବ ତାଙ୍କ ସହଚର ମଧୁ ଓ ପତ୍ନୀ ରତିଙ୍କ ସହ ଶୀଘ୍ର ପର୍ବତର ନିବାସକୁ ଯାଇପହଞ୍ଚିଲେ । ସେଠାରେ ସେ କ୍ରମବଦ୍ଧ ଉପାୟ ଚିନ୍ତା କରି, କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ପାଇଁ ଯୋଜନା କଲେ । କାରଣ, ଯେଉଁମାନେ ଦୃଢ଼ ମନ ନେଇ ମହାକାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଅଜୟ । ପ୍ରଥମେ ମନକୁ ବିଚଳିତ କରି, ବିଜୟ ଲଭିବାଯାଏ; ପୂର୍ବରୁ ମନକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରି, ସଫଳତା ମିଳେ । ସେ ଚିନ୍ତା କଲେ, "ବିଭିନ୍ନ ଭାବରେ, ଦ୍ୱେଷ ପସ୍ଚାତ ନ ଚାଲି, କ୍ରୂର ସଙ୍ଗରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କ୍ରୋଧ କିପରି ଭୟଙ୍କର ଇର୍ଷ୍ୟାକୁ ଜନ୍ମ ଦେଉଛି? ମୁଁ ଅନ୍ଧକାରରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ମନର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିକୃତିକୁ ସେଉଁଠି ପ୍ରେରଣ କରିବି, ଯେଉଁଠି ସାହସ ଭଙ୍ଗ ହୋଇଛି ଏବଂ ସେ ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟମନସ୍କ ହୋଇଯାଆନ୍ତି । ସହଯୋଗ ଓ ସନ୍ତୋଷ ଦ୍ୱାରା ଦ୍ୱାର ବନ୍ଦ କରି ଦେଲେ, କେହି ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ଚିହ୍ନିପାରିବେ ନାହିଁ । ଯେତେବେଳେ ମନ ଅନିଶ୍ଚିତତାରେ ରହିଯାଏ, ସେ ବିକୃତ ହୁଏ; ପରେ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ ହେଲେ, ଗଭୀର ଓ ଦୁର୍ଗମ ଦୋଳାୟିତ ଧାରାରେ ପଡ଼ିଯାଏ ।" "ମୁଁ ଶିବଙ୍କ ତପସ୍ୟାକୁ ଚୁରି କରିବି, ତାଙ୍କ ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେକୁ ମନୋହର ଉପାୟ ଓ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ କରି ।" ଏପରି ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ କରି, ମଦନ ଜୀବମାନଙ୍କ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଯାଇଲେ, ଯେଉଁଠି ସିଧା ଗଛର ଛାୟାରେ ସୃଷ୍ଟିର ମୂଳ ତତ୍ତ୍ୱ ବିରାଜମାନ । ସେଠା ଶାନ୍ତ ଚେତନାମାନେ, ଅଚଳ ପ୍ରାଣୀମାନେ, ରଙ୍ଗବିରଙ୍ଗ ଫୁଲ ଓ ଲତାର ମାଳାରେ ଶୋଭିତ, ଦେବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପାଳିତ ଥିଲା । ଏକ ନୀଳ ଓ ହରିତ ଢଳାଣୀ ଉପରେ, ଯେଉଁଠି ଶାନ୍ତ ବୃଷଭମାନେ ଚରୁଥିଲେ, ସେଠାରେ ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ଭବଙ୍କ ଦ୍ୱିତୀୟ ଆଶ୍ରମ ଦେଖିଲେ । ସେଠାରେ ଏକ ବୀର ଚରିତ୍ର, ବିଶ୍ୱବୀରମାନଙ୍କ ନାୟକ, ଇଶାନଙ୍କ ପରି ଅତିଦୀପ୍ତିମାନ, ହଳଦିଆ ଯଟା ମୁଣ୍ଡରେ ଯକ୍ଷ କୁଙ୍କୁମର ଚୂର୍ଣ୍ଣ ଲଗାଇଥିବା । ହାତରେ ଦଣ୍ଡ ଧରି, ନିର୍ବିକାର ଭାବରେ ବସି, ଭୟଙ୍କର ସର୍ପରାଜ ଅଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧି, ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ଶୟନରେ ପଦ୍ମପତ୍ର ପରି ଅର୍ଦ୍ଧ ମୁଦିଥିଲା । ନାକର ଟିପ୍ରେ ଦୃଢ଼ ଦୃଷ୍ଟି, ଶ୍ରାବସ୍ତୀ ଅରଣ୍ୟର ସିଂହ ଓ ହାତୀ ଚର୍ମର ଚଦର ପିନ୍ଧିଥିଲେ । କାନରେ ସର୍ପ ଫଣାର ଅଳଙ୍କାର, ଶ୍ୱାସ ଅଗ୍ନିପରି ଦୀପ୍ତିମାନ, ଯଟା ଛିଟିଯାଉଥିଲା, ଶେଷରେ ଖପର ଲଟକିଥିଲା । ବାସୁକି ନାଗ ଶୟ୍ୟା ଭାବରେ, ନାଭିକୁ କେନ୍ଦ୍ର କରି, ଏକ ସର୍ପ ଯାହାର ପୁଛ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଜୋଡ଼ା ହାତରେ ଧରାଯାଇଥିଲା, ତାହା ସେ ଅଳଙ୍କାର ଭାବେ ପିନ୍ଧିଥିଲେ । କାମଦେବ ଶିବଙ୍କୁ ଦୂରରୁ ଦେଖି, ମଧୁମକହାର ଗୁଞ୍ଜନ ମଧ୍ୟରେ ଅରଣ୍ୟ ଢଳାଣୀ ଉପରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ । ମଦନ ଭବଙ୍କ କାନ ମାର୍ଗରେ ମନରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ଏବଂ ଶିବ ଏହି ସ୍ନିଗ୍ଧ କାମରସ ଭରା ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଦକ୍ଷକନ୍ୟା ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟାକୁ ସ୍ମରଣ କଲେ, ତାଙ୍କ ହୃଦୟ କାମାଗ୍ନିରେ ଜଳିଉଠିଲା; ସେ ପୂତି ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଦୂରେ ହେଉଥିଲେ । ସେ ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ଥିଲେ, ଯେଉଁଠି ସେ ଧ୍ୟାନର ବସ୍ତୁ ଭାବେ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ; କିନ୍ତୁ ମନ ଅବରୋଧ ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ ହୋଇ, ସେ ଏହି ଧ୍ୟାନ ସହିତ ଏକାତ୍ମ ହୋଇଯାଇଥିଲେ ।