ହେ ପର୍ବତ, ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ଇନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ମୁନିମାନେ—ଏହି ସମସ୍ତେ ଜନ୍ମ, ମୃତ୍ୟୁ ଓ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାରେ ପୀଡିତ, ସେଇ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପ୍ରଭୁଙ୍କର କ୍ରୀଡାନା ମାତ୍ର। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛନ୍ତି, ସେଇ ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାଥ; ବିଷ୍ଣୁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗରେ ନିଜ ମହତ୍ ରୂପ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଆକାରରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି। ତୁମେ ଭାବୁଛ, ବିଷ୍ଣୁ ମାୟା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି; କିନ୍ତୁ, ପରମାତ୍ମାଙ୍କର କଦାପି ନାଶ ନାହିଁ, ଏଠାରେ ଦେହ ନାଶ ପାଏ, ଆତ୍ମା କଦାପି ନାଶ ହୁଏନାହିଁ। ଏହି ସମସ୍ତ ଚକ୍ର, ବ୍ରହ୍ମାରୁ ନିଷ୍କ୍ରିୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଜନ୍ମ, ମୃତ୍ୟୁ ଓ ଦୁଃଖରେ ବନ୍ଧିତ ଓ ଅଶକ୍ତ ଭାବରେ ଘୂରୁଛି। କିନ୍ତୁ ମହାଦେବ ଅଚଳ, ଅବିକାର, ଅଜନ୍ମା, ସମସ୍ତଙ୍କ ମୂଳ, ଅଜର, ଏହି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ସ୍ୱାମୀ ଓ ସର୍ବଦା ଦୁଃଖରହିତ। ଏବେ ମୁଁ କହିଥିବା ଆପଣଙ୍କ ଚିହ୍ନ ନ ଥିବା ବିଷୟରେ ଠିକ୍ ବିଚାର କରିବାକୁ ସୁଣନ୍ତୁ। ଦେହର ଚିହ୍ନ ଏକ ଦେବୀୟ ଚିହ୍ନ, ଯାହା ଜୀବନ, ଧନ ଓ ଭାଗ୍ୟର ମାପ ଦେଖାଏ। କିନ୍ତୁ ଏହି ଅନନ୍ତ ଓ ଅପାର ଭାଗ୍ୟ ପାଇଁ କୌଣସି ଚିହ୍ନ ଦେହରେ ସ୍ଥିର ହୁଏନାହିଁ। ତେଣୁ, ମୁଁ କହିଥିବାପରି, ତାଙ୍କ ଦେହରେ କୌଣସି ଚିହ୍ନ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ସେ ସବୁବେଳେ ଦାନମୁଦ୍ରା ଦେଖାନ୍ତି। ଏହି ଦାନମୁଦ୍ରା ଦେବୀ ସର୍ବଦା ଦେବ, ଦାନବ ଓ ଋଷିମାନେଙ୍କୁ ବର ଦେଇଥାନ୍ତି। ତାଙ୍କର ପଦ ନିର୍ମଳ ପ୍ରତିବିମ୍ବରେ ଅଚଳ ରହେ; ସେଇ ପଦ ନୀଳ କମଳ ପରି, ଚମକୁଥିବା ନଖ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଦେବ ଓ ଦାନବମାନେ ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ମୁକୁଟ ମଣି ରେ ଏହି ପଦ ଚିତ୍ରିତ ହୁଏ। ଅଦ୍ଭୁତ ରଙ୍ଗରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଶୁଦ୍ଧ ପ୍ରତିବିମ୍ବରେ ଦେଖାଯାଏ; ସେ ହେଉଛନ୍ତି ଜଗତ୍ଗୁରୁଙ୍କ ଧର୍ମପତ୍ନୀ, ବୃଷଧ୍ୱଜ ଚିହ୍ନିତ। ସେ ଜଗତ୍ର ନୀତିର ମାତା, ସମସ୍ତ ଜୀବର ଉତ୍ସ; ଏହି ଶିବା, ଅଗ୍ନିପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ତୁମ ଅଞ୍ଚଳରେ ଜଗତ୍ର ପବିତ୍ରତା ପାଇଁ ପ୍ରକଟ ହୋଇଛନ୍ତି। ତେଣୁ, ଧନୁର୍ଧର ଶିବଙ୍କ ସହ ତାଙ୍କର ବିବାହ ଶୀଘ୍ର ହେଉ; ଏହି ମହତ୍ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଉପୟୁକ୍ତ କ୍ରିୟା କର, ହେ ହିମବତ୍, ଏହି ଦେବମାନେ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମହତ୍ କାମ। ନାରଦଙ୍କୁ ଏ ସବୁ ଶୁଣି, ପର୍ବତମାନ୍ୟ ନିଜକୁ ପୁନର୍ଜନ୍ମିତ ପରି ଅନୁଭବ କଲେ। ତାପରେ, ବୃଷଧ୍ୱଜ ଶିବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ହିମାଚଳ ଆନନ୍ଦରେ ନାରଦଙ୍କୁ କହିଲେ: "ହେ ମୁନି, ଆପଣ ମୋତେ ଭୟଙ୍କର ନରକରୁ ଉଦ୍ଧାର କରିଛନ୍ତି, ମୋତେ ତଳଭୂମିରୁ ଉଠାଇ ସପ୍ତ ଲୋକର ସ୍ୱାମୀ କରିଛନ୍ତି। ଏବେ ଆପଣ ମୋତେ ହିମାଚଳ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କରି, ପର୍ବତମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କରିଛନ୍ତି। ଏବେ ମୋର ହୃଦୟ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଆପଣଙ୍କ ଗୁଣ ଚିନ୍ତାରେ ମୁଁ କଥାର ଅଧିପତି ହେବି କି ନାହିଁ, ଏ ଚିନ୍ତା ରହିନାହିଁ। ଏଭଳି ମୁନିମାନେ ସଦା ସଠିକ୍ ଦୃଷ୍ଟି ଧାରଣ କରନ୍ତି; ଆମପ୍ରତି ଆପଣଙ୍କ ସ୍ନେହ ସ୍ପଷ୍ଟ। ଆପଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୋତେ ଏହି ଦେବ ଓ ମୁନିମାନେ ରହିବା ପାଇଁ ନିଯୁକ୍ତ କରାଯାଇଛି; ମୁଁ ନିଜେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଅପବିତ୍ରତାରେ ପଡ଼ିଛି। ଏହି ଭଳି ଅବସ୍ଥାରେ, ଦୟାକରି ମୋତେ କୌଣସି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଅନ୍ତୁ," ବୋଲି ପର୍ବତମାନ୍ୟ ଆନନ୍ଦରେ ଅନୁରୋଧ କଲେ। ତାପରେ, ନାରଦ କହିଲେ: "ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ ହୋଇଗଲା, ହେ ପର୍ବତପତି; ଦେବମାନେ ପାଇଁ ତୁମ ଇଚ୍ଛା ଏଉଁଠି ଅଧିକ ମହତ୍।" ଏଭଳି କହି, ନାରଦ ଶୀଘ୍ରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ; ଶକ୍ରଙ୍କ ନିବାସରେ ପହଞ୍ଚି, ଅମରମାନଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ସେଉଁଠି, ମହାମୁନି ଚମତ୍କାର ସିଂହାସନରେ ବସି, ଶକ୍ରଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନରେ ପର୍ବତକନ୍ୟା ବିଷୟର କଥା କହିଲେ। "ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ ସମୁହିକ ଭାବେ ହେବାକୁ ଥିଲା, ମୁଁ ସେଉଁଠି ସଫଳ କରିଛି; ଏବେ ପଞ୍ଚବାଣୀଙ୍କର ସମୟ ଆସିଛି।" ଏପରି ଉପଦେଶ ଦେଇ, ଦେବେଶ୍ୱର ପାକଶାସନ କାମଦେବଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ। ତାଙ୍କ ସ୍ମରଣରେ, ରତି ସହିତ ମଧୁର ଖେଳ ଭାବରେ ମତ୍ସ୍ୟଧ୍ୱଜ ଦେବ ଦ୍ରୁତ ଆଗମନ କଲେ। ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଶକ୍ର ସମ୍ମାନ ସହିତ କହିଲେ: "ତୁମକୁ ବହୁ କଥା କହିବା ଆବଶ୍ୟକ ନାହିଁ, ହେ ମନ୍ମଥ; ତୁମେ ତ ଯାହା ଘଟିଛି ଓ ଯାହା ଘଟିବ, ସବୁ ଜାଣ। ତେଣୁ, ଯାହା ଉଚିତ ତାହା କର; ଦେବମାନେ ପାଇଁ ଆନନ୍ଦ ଆଣ। ଶିଘ୍ର ଶିବ ଓ ପର୍ବତକନ୍ୟାଙ୍କ ସଂଯୋଗ କର, ମଧୁରତା ଓ ଋତୁପତିଙ୍କ ସହ।" ଏପରି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସଫଳ ପାଇଁ ଶକ୍ରଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ପଞ୍ଚବାଣୀ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଶତକ୍ରତୁଙ୍କୁ କହିଲେ: "ଦେବ, ଏହି ସମସ୍ତ ଦେବ, ମୁନି ଓ ଦାନବଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶିବଙ୍କୁ ବଶ କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ—ଏହି କଥା ଆପଣ ଜାଣନ୍ତି। ଏହି ଦେବଙ୍କର ଅବିଚଳ ଭାବର କାରଣ ଆପଣ ଜାଣନ୍ତି; ମହାପୁରୁଷମାନେ ସ୍ନେହ ବା କ୍ରୋଧ ଦୁହିଁଠି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ସମସ୍ତ ସୁଖ ସ୍ୱର୍ଗୀୟ ସୁନ୍ଦରୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଥାଏ; ଏବେ ଆପଣଙ୍କ ଉପଭୋଗ ହରାଇଯାଇଛି। ଯଦି ଅସାବଧାନତାରୁ ଆପଣ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ବିଷୟରେ ବିଫଳ ହୁଅନ୍ତି, ଏହି କଥା ଭଲଭାବେ ଚିନ୍ତା କରନ୍ତୁ; ଜୀବମାନଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟର ଚିହ୍ନ ଏଠି ଦେଖାଯାଉଛି। ଯେଉଁମାନେ ଅଲଗା ହେବାକୁ ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ସାଧାରଣ ଉପରୁ ଖସିଲେ ହାନି ହୁଏ।" ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଅମରମାନେ ଘେରିଥିବା ଶକ୍ର କହିଲେ: "ହେ ରତିପତି, ଆମେ ତୁମର ନିୟନ୍ତ୍ରକ; ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ବିନା କୌଣସି କ୍ଷତି ହୁଏନାହିଁ, ଶକ୍ତି କେବଳ କେତେକ ଅବସ୍ଥାରେ ଦେଖାଯାଏ, ସବୁଠି ନୁହେଁ।" ଏପରି କଥା ଶୁଣି, କାମଦେବ ତାଙ୍କ ସହଚର ମଧୁ ଓ ରତି ସହିତ ଶୀଘ୍ର ହିମାଚଳ ନିବାସକୁ ଯାଇଲେ।