ହିମାଚଳ ଦେବତା ନାରଦଙ୍କୁ କହିଲେ—"ମୋ ଝିଅ, ଯଦି ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଶୋଭିତ, ସ୍ୱାମୀ, ପୁଅ, ଧନ ଓ ଆଦି ଥିଲେ ବି, ଯଦି ସେ ସବୁ ହରାଇଯାଏ, ତେବେ ଏହାର ଅର୍ଥ କ'ଣ? ଆପଣ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ମୋ ଝିଅର ଶରୀରରେ କେବଳ ଦୋଷ ଅଛି, ଏହା ଶୁଣି ମୁଁ ବିବ୍ରାନ୍ତ, ଦୁଃଖିତ ଓ କ୍ଷୀଣ ହେଉଛି, ମୋର ଚିନ୍ତା ଗଭୀର। ଏପରି ଅଯୋଗ୍ୟ କଥା ବା ଅସମ୍ଭବ ବିଷୟ କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଦୟାକରି, ମୋ ଝିଅ ଦ୍ୱାରା ଆସିଥିବା ଏହି ଦୁଃଖକୁ ଦୂର କରନ୍ତୁ।" "ମନ ଯଦିଓ ନିର୍ମଳ ଓ ସନ୍ଦେହ ଶୂନ୍ୟ ଥାଏ, ତଥାପି ଏହା ଅପମାନର କ୍ଷେତ୍ର ହୋଇଯାଏ; ଫଳ ଆଶା ରୂପୀ ତୃଷ୍ଣା ଏହାକୁ ଗ୍ରସି ଦୂଷିତ କରେ। ନାରୀମାନେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କିମ୍ବା ସାଧାରଣ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଜନ୍ମ ଏବଂ ପରଲୋକର ସୁଖ ପାଇଁ ହୁଏ, ଏବଂ ଏହି ସୁଖ ହେଉଛି ଏକ ଉପଯୋଗ୍ୟ ସ୍ୱାମୀ ଲାଭ। ନାରୀମାନେ ନିଜ ପାଇଁ ଉପଯୋଗ୍ୟ ସ୍ୱାମୀ ପାଇବା ଦୁର୍ଲଭ; ଅପଯୋଗ୍ୟ ସ୍ୱାମୀ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ମହତ୍ କର୍ମ ଛାଡି, ନାରୀ କେବେ ବି ସ୍ୱାମୀ ଲାଭ କରିପାରେ ନାହିଁ।" "ଯେଉଁଠାରେ ଧର୍ମ ଅସାଧନ, ସୁଖ ଅସୀମ ଓ ଧନ କେବଳ ଜୀବନ ଚଳାଇବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ସେଠି ନାରୀର ଆଧାର ସ୍ୱାମୀ ଉପରେ ଥାଏ। ଦୁଃଖୀ, ଦରିଦ୍ର, ମୂର୍ଖ ଓ ଲକ୍ଷଣହୀନ ସ୍ୱାମୀ ମଧ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ନାରୀ ପାଇଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବୋଲି ଘୋଷଣା କରନ୍ତି। ଦେବର୍ଷି, ଆପଣ କହିଛନ୍ତି ଯେ ମୋ ଝିଅ ପାଇଁ କୌଣସି ସ୍ୱାମୀ ଜନ୍ମିତ ନାହିଁ; ଏହି ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଅପମାନ ଅସଂଖ୍ୟ, ଭାରୀ ଓ ଅସହ୍ୟ।" "ଚରାଚର ସୃଷ୍ଟିରେ ମଧ୍ୟ ଆପଣ କହୁଛନ୍ତି, ଏଠି ତାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀ ଜନ୍ମିତ ହେଉନାହିଁ; ଏହି କଥା ମୋ ମନକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚିନ୍ତିତ କରିଛି। ମାନବ ଓ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶୁଭ ଓ ଅଶୁଭ ଫଳ ଜଣାଇବା ଚିହ୍ନ ହାତ ଓ ପାଦରେ ଥାଏ। ଆପଣ କହିଛନ୍ତି, ଏହି ଝିଅ 'ଉପରକୁ ଥିବା ହାତ' ଧାରଣ କରିଛି, ଏହା ଦାନ ମାଗୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ଚିହ୍ନ ଭାବେ ଉଲ୍ଲେଖିତ।" "ଶୁଭ ଜନ୍ମ ଓ ଭାଗ୍ୟ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଯେଉଁମାନେ କେବେ ଦାନ ଦିଅନ୍ତି ନାହିଁ, ତାଙ୍କର ପାଦ ତାଙ୍କର ନିଜ ଛାୟା ଦ୍ୱାରା ପତିତ୍ୱ ଦର୍ଶାଏ। ଏଠି ମଧ୍ୟ ଆମେ ଆଶା ଦେଖୁନାହିଁ; ଅନ୍ୟ ଶରୀରୀକ ଚିହ୍ନ ଭିନ୍ନ ଫଳ ଦର୍ଶାଏ। ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ, ଧନ, ପୁଅ, ଆୟୁଷ୍ୟ ଓ ସ୍ୱାମୀ ପ୍ରାପ୍ତିର ଚିହ୍ନ—ଏସବୁ ଆପଣ କହିଛନ୍ତି ଯେ ସେ ବଞ୍ଚିତ। ଆପଣ ମୋ ବିଷୟରେ ସବୁଠିକ୍ ଜାଣନ୍ତି ଓ ସତ୍ୟ କଥା କହନ୍ତି; ତଥାପି ମୁଁ ବିବ୍ରାନ୍ତ, ମୋ ହୃଦୟ ଭାଙ୍ଗିଯାଉଛି।" ଏପରି କହି, ଶୈଳ ମହାରାଜ ଗଭୀର ଚିନ୍ତାରୁ ନିରବ ହେଲେ। ପର୍ବତରାଜଙ୍କ ମୁଖରୁ ଏସବୁ ଶୁଣି, ଦେବତାମାନଙ୍କ ଉପଦେଶରେ, ନାରଦ ହସିକି କହିଲେ—"ଏପରି ଆନନ୍ଦ ଅବସ୍ଥାରେ ମଧ୍ୟ ଆପଣ ଦୁଃଖ ବର୍ଣ୍ଣନା କରୁଛନ୍ତି; ଆପଣଙ୍କ କଥାର ଅର୍ଥ ନ ବୁଝି, ଆପଣ ମୋହରେ ପଡ଼ିଯାଉଛନ୍ତି। ଏବେ ମୋ କଥା ଗୁପ୍ତ ଭାବେ ଶୁଣନ୍ତୁ, ଏହି ବିଷୟର ତାତ୍ପର୍ୟ ମନ ଲଗାଇ ଶୁଣନ୍ତୁ।" "ହେ ହିମାଚଳ, ମୁଁ ଯାହା କହିଥିଲି ଯେ ଏହି ଦେବୀ ପାଇଁ କୌଣସି ସ୍ୱାମୀ ଜନ୍ମିତ ନୁହେଁ, ତାହାର ଅର୍ଥ—ମହାଦେବ, ଯିଏ ତ୍ରିକାଳର ମୂଳ, ଶରଣ, ନିତ୍ୟ, ଗୁରୁ, ଶଙ୍କର, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପ୍ରଭୁ, ସେ ଜନ୍ମିତ ନୁହେଁ। ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ଇନ୍ଦ୍ର, ଏବଂ ଋଷିମାନେ ଜନ୍ମ, ମୃତ୍ୟୁ, ବୃଦ୍ଧାପ୍ୟରେ ବନ୍ଧା, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଏହି ପ୍ରଭୁଙ୍କର ଖେଳନା। ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛାରୁ ଜନ୍ମିତ, ସେ ସମସ୍ତ ଲୋକର ମାଲିକ; ବିଷ୍ଣୁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗରେ ନାନା ରୂପେ ଜନ୍ମିତ।" "ଆପଣ ଭାବୁଛନ୍ତି ବିଷ୍ଣୁ ମାୟାରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗରେ ଜନ୍ମିତ, କିନ୍ତୁ ଅଚଳ ପଦାର୍ଥ ଶେଷ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଆତ୍ମାର ବିନାଶ ହୁଏ ନାହିଁ। ଜନ୍ମ ଓ ମୃତ୍ୟୁର ଚକ୍ରରେ ଘୁରୁଥିବା ଏକା ଆତ୍ମା, ଏଠି କେବଳ ଦେହର ବିନାଶ ହୁଏ; ଆତ୍ମାର ବିନାଶ କେବେ ବି ହୁଏ ନାହିଁ। ବ୍ରହ୍ମାଠାରୁ ଅଚଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ସଂସାର ଚକ୍ର ଜନ୍ମ, ମୃତ୍ୟୁ, ଦୁଃଖରେ ବନ୍ଧା, ଏବଂ ଅସାହାୟ ଭାବେ ଘୁରୁଛି। ମହାଦେବ ଅପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ, ଅଜ, ଅବିନାଶୀ, ତିନି ଏହି ବିଶ୍ୱର ଶ୍ୱାମୀ ଓ ନାଥ, ସମସ୍ତ କ୍ଳେଶରୁ ମୁକ୍ତ।" "ମୁଁ ଯାହା କହିଥିଲି ଯେ ତୁମ ଝିଅ ଶରୀରରେ ଚିହ୍ନ ନାହିଁ—ଏହାର ଅର୍ଥ ମଧ୍ୟ ଶୁଣ। ଦେହର ଲକ୍ଷଣ ଦ୍ୱାରା ଆୟୁଷ୍ୟ, ଧନ, ଭାଗ୍ୟ ଦର୍ଶାଯାଏ। କିନ୍ତୁ ଏହି ଦେବୀଙ୍କର ଭାଗ୍ୟ ଅନନ୍ତ ଓ ଅପାର, ତେଣୁ ତାଙ୍କର ଦେହରେ କୌଣସି ଚିହ୍ନ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ହୁଏ ନାହିଁ। ଏହି କାରଣରୁ ତାଙ୍କର ଦେହରେ କୌଣସି ଲକ୍ଷଣ ନାହିଁ, ତଥାପି ତିନି ସଦା ଅଭୟ ଓ ବରଦାନ ଦେଇଥିବା ହାତ ଦେଖାନ୍ତି।" "ଏହି ଦେବୀଙ୍କର ଖୋଲା ହାତ ଦେବତା, ଅସୁର ଓ ଋଷିମାନେ ପାଇଁ ସଦା ବରଦାନ ଦେଉଛି। ତାଙ୍କର ପାଦ ଶୁଭ୍ର ଓ ଅଚଳ; ଏହି ପାଦର ଅର୍ଥ ମଧ୍ୟ ଶୁଣ। ତାଙ୍କର ପାଦ ଶୁଭ୍ର ନଖ ଦ୍ୱାରା ଚମକୁଛି, ଦେବତା ଓ ଅସୁରମାନେ ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ମୁକୁଟର ମଣିରେ ତାଙ୍କର ପାଦ ପ୍ରତିବିମ୍ବିତ ହୁଏ।" "ଅଦ୍ଭୁତ ରଙ୍ଗରେ ଚମକୁଥିବା ଏହି ପ୍ରତିବିମ୍ବ ତାଙ୍କୁ ଜଗତ ଗୁରୁ ଶିବଙ୍କର ପତ୍ନୀ ଭାବେ ପ୍ରମାଣିତ କରେ। ସେ ହେଉଛନ୍ତି ଜଗତର ନିୟମ ଓ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ମୂଳ; ଏହି ଶିବା ଅଗ୍ନି ସମାନ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଜଗତ ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ତୁମ ଉପତ୍ୟକାରେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛନ୍ତି।" "ଏହିପରି, ଧନୁର୍ଧାରୀ ମହାଦେବ ସହ ତାଙ୍କର ବିବାହ ଶୀଘ୍ର ହେଉ; ଏହି ଦିବ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଉଚିତ କ୍ରିୟା କର, ଏହା ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅତି ମହାନ କାମ।" ନାରଦଙ୍କର ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ପର୍ବତରାଜ ନିଜକୁ ପୁନଃଜନ୍ମ ପ୍ରାପ୍ତ ଭାବେ ଅନୁଭବ କଲେ। ଏପରେ, ସେ ବୃଷଧ୍ୱଜ ଶିବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ଆନନ୍ଦରେ ନାରଦଙ୍କୁ କହିଲେ—"ମୁଁ ଏହି ଭୟଙ୍କର, ଅଗମ୍ୟ ନରକରୁ ଉଦ୍ଧାର ପାଇଛି; ଆପଣ ମୋତେ ତଳସ୍ଥଳରୁ ଉଠାଇ, ସପ୍ତଦ୍ୱୀପର ନାଥ କରିଛନ୍ତି। ଏବେ ଆପଣ ମୋତେ ହିମାଚଳ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କରି, ପର୍ବତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମର୍ଯ୍ୟାଦାରେ ଉନ୍ନତ କରିଛନ୍ତି।