ମେନା ଦେବୀ, ଅନେକ ପ୍ରତିଭାଶାଳୀ ସେବକ ଓ ମନକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା ଅନୁଚରମାନେ ଦ୍ୱାରା ବିରାଜିତ, ଶୁଭ୍ର ଧଳା ବସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ି ଦିଆଯାଇଥିବା ଏକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଶୟନପଟରେ ଶୟାନ ଥିଲେ। ସେଠି ଧୂପର ସୁଗନ୍ଧରେ ମନମୋହା ହୋଇଥିବା ଏକ ସ୍ଥାନ, ରେସିନ୍ ଦ୍ୱାରା ପରିମିତ, ଦିନ ଦୂରେ ଚାଲିଗଲାପରେ ରାତି ଦୀରେ ଦୀରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ୁଥିଲା। ଏହିପରି ଆରାମ ଦେଖି ମେନା ଦେବୀ ମହାଳରେ, ଯେଉଁଠି ଅଧିକାଂଶ ଲୋକ ଶୁଇଥିଲେ ଓ ନିଦ୍ରାର ଦେବୀ ସେଙ୍କୁ ଆସି ବସିଥିଲେ, ଗଭୀର ନିଦ୍ରାରୁ ଭଳି ଉଠିଲେ। ସ୍ପଷ୍ଟ ଚନ୍ଦ୍ର ଆଲୋକରେ, ଶଶୀ ଅପୂର୍ବ ଚମକ ଦେଉଥିଲେ, ରାତିର ପକ୍ଷୀମାନେ ଅସ୍ତିର ହୋଇଥିଲେ, ଦ୍ୱାରପଡ଼ି ରାତିରେ ଚାରିପାଖରେ ହେଉଥିବା ଜୀବମାନେ ସହିତ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଗଲା। ମେନା, ପ୍ରିୟଜନମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘିରା, ଗଢ଼ ଗଳାରେ ଗଭୀର ଅନ୍ତରାୟ ଅନୁଭବ କରିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଦୁଇ ଅରବିନ୍ଦ ନୟନରେ ଅସ୍ଥିରତା ଆସିଗଲା। ରାତି, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ତାଙ୍କ ସହିତ ଏକତା ରଖିଥିବା, ଦେବୀ ମେନାଙ୍କ ମୁଖରେ ନିର୍ବିକଳ୍ପ ଭାବରେ ପ୍ରବେଶ କରିଲା, ଦୀରେ ଦୀରେ ଜଗତ୍ ଜନନୀଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ଲିନ୍ ହେଲା। ଏହି ରାତି ସ୍ବୟଂ ଜନ୍ମ ଭାବି, ଦେବୀଙ୍କ ଗୁହାବନରେ ତାଙ୍କର ରୂପ ଅଧିକ ଚମକି ଉଠିଲା। ଏହିପରି, ବ୍ରହ୍ମମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ହିମାବତଙ୍କ ପ୍ରିୟା, ଯିଏ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ଜୀବନର ଶ୍ରୋତ, ଗୁହାଜନ୍ମା ଦେବୀଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ଦେବୀ ଜନ୍ମ ନେବା ସମୟରେ, ସମସ୍ତ ଜୀବ—ଅଚଳ ଓ ଚଳ—ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ଅନନ୍ଦ ହେଲେ। ନରକରେ ଥିବା ଜୀବମାନେ ମଧ୍ୟ ସ୍ଵର୍ଗ ତୁଳ୍ୟ ଅନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରିଲେ, ଦୁଷ୍ଟ ଜୀବମାନେ ଶାନ୍ତ ହେଲେ, ଶରୀରୀ ଜୀବମାନେ ମନ ଶାନ୍ତ କରିଲେ। ତାରାମାନେ ଅଧିକ ଚମକିଉଠିଲେ, ଦେବତାମାନେ ଚାଉଁଥିବା ଚମକକୁ ଉପେକ୍ଷା କରି, ବନସ୍ପତିମାନେ ମିଠା ଫଳ ଦେଇଥିଲେ। ଫୁଲମାନେ ସୁଗନ୍ଧିତ ହେଲେ, ଆକାଶ ଶୁଭ୍ର ହେଲା, ପବନ ଶିତଳ ଓ ମନମୋହା ହେଲା, ଦିଗ୍ବନ୍ଧୁ ଅତି ଆନନ୍ଦ ମୟ ହେଲେ। ପୃଥିବୀ ଦେବୀ ଏହି ମହା ଦିନରେ ଏକ ନବ ଚମକ ନେଇ, ଫଳପକ୍ବ ଓ ଫଳଦାୟକ ଗୁଣ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭା ପାଇଲେ, ଧାନର ମାଳା ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଗଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଦୀର୍ଘ ଅତିଶୟ ତପସ୍ୟା କରିଥିବା ଋଷିମାନେ ତାଙ୍କର ଫଳ ପାଇଲେ। ଭୁଲିଯାଇଥିବା ଶାସ୍ତ୍ରମାନେ ପୁନଃ ପ୍ରକାଶ ହେଲେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର୍ଥମାନେ ଅତି ଶୁଭ ହେଲେ। ଆକାଶରେ ଦେବତାମାନେ ହଜାର ହଜାର ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ, ଇନ୍ଦ୍ର, ହରି, ବ୍ରହ୍ମା, ବାୟୁ, ଅଗ୍ନି ଆଦି ଅଗ୍ରଣୀ ଦେବତାମାନେ ନେତୃତ୍ୱ କଲେ। ସେମାନେ ହିମାବତ ପର୍ବତରେ ଫୁଲର ବୃଷ୍ଟି କରିଲେ, ମୁଖ୍ୟ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଗୀତ ଗାଇଲେ, ଅପ୍ସରାମାନେ ନୃତ୍ୟ କଲେ। ମେରୁ ଓ ଅନ୍ୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପର୍ବତମାନେ ଦିବ୍ୟ ହାତରେ ଏହି ମହାଉତ୍ସବରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ସମସ୍ତ ନଦୀ ଓ ସମୁଦ୍ରମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ, ହିମାବତ ପର୍ବତ ଚଳ ଓ ଅଚଳ ଜୀବମାନେ ମଧ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା। ଏହି ପର୍ବତ ଉତ୍ସବ ପରେ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଆନନ୍ଦ ଭରିତ ହୋଇ ନିଜ ନିଜ ଲୋକକୁ ଫେରିଗଲେ। ହିମାବତଙ୍କ କନ୍ଯା ଦେବୀ, ତାଙ୍କର ପୂର୍ବ ଶୁଭ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା, ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ନାଗ, ପର୍ବତ, ପାଥର ଓ ଅରଣ୍ୟର ଗୁଣ ନେଇଥିଲେ। ଏହି ଦେବୀକୁ ଧୀର ଓ ଅଗ୍ନିଶ୍ରୀ ଲୋକମାନେ ଦୀରେ ଦୀରେ ଉପନିଷ୍କାର କଲେ; ତାଙ୍କର ରୂପ, ଭାଗ୍ୟ ଓ ଜ୍ଞାନ ଉତ୍କର୍ଷ ନେଇ ସେ ତିନି ଲୋକକୁ ଅଲୋକିତ କଲେ। ପର୍ବତର କନ୍ଯା ଦେବୀ ଅନନ୍ୟ ଆଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ ଓ ଜ୍ଵଳିତ ହେଲେ; ଏ ମଧ୍ୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଗୌରବପ୍ରାପ୍ତ ନାରଦଙ୍କୁ ସମ୍ମିଳିତ କଲେ। ଏପରେ ଦିବ୍ୟ ଋଷି, କାର୍ଯ୍ୟ ସାଧନାରେ ଉତ୍ସୁକ୍ତ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଚିନ୍ତା ଜାଣି, ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଉଠିଲେ। ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ସେ ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନିବାସକୁ ଗଲେ; ନାରଦଙ୍କୁ ଦେଖି, ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆସନରୁ ଉଠିଲେ। ବାସବ ନାରଦଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ଆଦର ଦେଲେ, ପାଦପ୍ରକ୍ଷାଳନ ଜଳ ଦେଲେ; ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନିୟମାନୁସାରେ ଉପଚାର ଗ୍ରହଣ କରି, ଋଷି ତାହା ଗ୍ରହଣ କଲେ। ନାରଦ ଦେବତାଙ୍କୁ, ଦେବମାନେର ନାୟକଙ୍କୁ, କୁଶଳ ଜିଜ୍ଞାସା କଲେ; ଏହି ଉପରେ ଶକ୍ର ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ। ଶକ୍ର କହିଲେ, “ତିନି ଲୋକରେ ଭଲର ଅଙ୍କୁର ଉପଜିଲେ, ତୁମେ ତାହାର ଫଳ ଓ ଉନ୍ନତି ପାଇଁ ସଦା ସଜାଗ ରହିଥାଅ। ତୁମେ ସବୁ କିଛି ଜାଣିଛ, ତଥାପି ଅନ୍ୟମାନେ ଉପଦେଶ ଦେଅ; ବନ୍ଧୁମାନେ ଜଣାଇ, ତୁମେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସନ୍ତୋଷ ପାଉଛ।" “ଏହିପରି, ଆମ ସମସ୍ତ ସହଯୋଗୀମାନେ ତ୍ୱରିତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ, ଯେପରି ହିମାବତଙ୍କ କନ୍ଯା ଦେବୀ ପିନାକୀନ୍ ସହିତ ଯୋଗରେ ଏକତ୍ୱ ହେବାରେ ସମ୍ଭବ ହେଉ।" ସମସ୍ତ ଆଲୋଚନା ବୁଝି, ନାରଦ ଶକ୍ରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ହିମାଶୈଳଙ୍କ ନିବାସକୁ ଗଲେ। ସେଠି, ବିଭିନ୍ନ ବେତ ଓ ଲତାରେ ଶୋଭିତ ଦ୍ୱାରରେ, ହିମାଶୈଳ ସ୍ୱୟଂ ମିଳିବାକୁ ବାହାରି ଆସି, ନାରଦଙ୍କୁ ସ୍ୱାଗତ କଲେ। ଏକାଠି ଏହି ଧରାର ଶୋଭା ବଢ଼ାଉଥିବା ମହାଳକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ନାରଦ ହିମାଶୈଳଙ୍କ ସୁନା ପ୍ରାସାଦରେ ଗଲେ, ଯଦିଓ ଏହା ବିଶାଳ ନଥିଲା। ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ତପସ୍ୱୀ ନାରଦ ମହା ଆସନରେ ବସିଲେ; ପର୍ବତ ଯଥାଯଥ ଆଦରରେ ପାଦପ୍ରକ୍ଷାଳନ ଜଳ ଦେଲେ। ନାରଦ ନିୟମାନୁସାରେ ଉପଚାର ଗ୍ରହଣ କଲେ, ଏବଂ ତାହା ଗ୍ରହଣ କରି, ମୃଦୁ ଶବ୍ଦରେ ପର୍ବତଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। ପର୍ବତ, ତାଙ୍କର ଅରବିନ୍ଦ ମୁଖ ଖିଳି, ନାରଦଙ୍କୁ ତପସ୍ୟାରେ କୁଶଳ ଜିଜ୍ଞାସା କଲେ; ନାରଦ ମଧ୍ୟ ପର୍ବତର କୁଶଳ ଜିଜ୍ଞାସା କଲେ। ନାରଦ କହିଲେ, “ଆହା, ସମସ୍ତେ ଏହି ହିମାବତ ପର୍ବତର ଉପତ୍ୟକାରେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଛନ୍ତି; ଏହି ପର୍ବତର ଗୁହା ଓ ଏହାର ବିଶାଳତା ମୋ ମନରେ ସମାନ ଲାଗୁଛି।" "ତୁମର ଗୁଣର ଭାର ସମସ୍ତ ଅଚଳ ଜିନିଷକୁ ଉପେକ୍ଷା କରିଛି, ତୁମର ପାନିପରି ନିର୍ମଳତା ମନର ଶାନ୍ତିକୁ ଉପେକ୍ଷା କରିଛି।" "ପର୍ବତ ନାୟକ, ଗୁହାର ଗଭୀରତାରେ କିଛି ବାକି ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁନି; ଏହି ପର୍ବତରେ ଏପରି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଧନ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ସ୍ୱର୍ଗରେ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।" "ବିଭିନ୍ନ ତପସ୍ୱୀ ଋଷିମାନେ, ଅଗ୍ନି ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକିଥିବା, ତୁମର ଗୁହାମାନେ ସଦା ପବିତ୍ର କରିଥାନ୍ତି, କାରଣ ସେମାନେ ସେଠି ବାସ କରନ୍ତି।