ପ୍ରାଚୀନ ସମୟରେ ଏକ ଦାନବ ରାଜା ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ତାରକ। ସେ ଦାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଅପରାଜିତ ଚିହ୍ନ ଥିଲେ। ତାଙ୍କର ବିନାଶ ପାଇଁ, ଭଗବାନ ଏକ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେବେ ବୋଲି ନିଶ୍ଚିତ ହେଲା। ସେଇ ପୁତ୍ର ତାରକଙ୍କ ନାଶକ ହେବେ। ଶଙ୍କରଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ଥିଲେ ସତୀ, ଯିଏ ଦକ୍ଷଙ୍କ କନ୍ୟା ଥିଲେ। କିଛି ଅନ୍ୟ କାରଣରେ ଦେବୀ ସତୀ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ। ପରେ ସେ ହିମପର୍ବତର କନ୍ୟା ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେବେ, ଏହି ଜନ୍ମ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ କଳ୍ୟାଣ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ। ସତୀଙ୍କୁ ହରାଇ ଶିବ ତିନି ଲୋକକୁ ଶୂନ୍ୟ ଭାବିବେ, ଏବଂ ହିମପର୍ବତ ଗୁହାରେ, ଯେଉଁଠାରେ ଅନେକ ସିଦ୍ଧ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅଛନ୍ତି, ସେଠି ତିବ୍ର ତପସ୍ୟା କରିବେ। ସେ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟାଙ୍କ ଜନ୍ମ ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରିବେ, ଏବଂ ଦୁହେଁଙ୍କର ତପସ୍ୟାରୁ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସନ୍ତାନ ଜନ୍ମ ନେବ। ସେଇ ପୁତ୍ର ତାରକ ଦାନବଙ୍କୁ ବିନାଶ କରିବେ। ଦେବୀ ଜନ୍ମ ନେବା ସମୟରେ ତାଙ୍କର ତେଜ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଅନେକ କିଛି ଅନୁଭବ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ଶିବଙ୍କୁ ନେଇ ଗଭୀର ବିୟୋଗରେ ଦେବୀ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଆକାଂକ୍ଷା ଅନୁଭବ କରିବେ। ତପସ୍ୟା ପରେ ଦୁହେଁଙ୍କର ସଂଯୋଗ ହେବ। ତେବେ ଦୁହେଁଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କିଛି କଥାରେ ମାନସିକ ବିରୋଧ ହେବ, ଏହିଠାରୁ ତାରକ ବିଷୟରେ ଅଧିକ ସନ୍ଦେହ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବ। ଏହି କାରଣରୁ, ତାଙ୍କର ସଂଯୋଗ ସମୟରେ ତୁମେ ତାଙ୍କର ଆନନ୍ଦରେ ବାଧା ଦେବାକୁ ପଡିବ, ଯେପରି ମୁଁ କହିଛି, ଶୁଣ। ସେଇ ମାତୃଗର୍ଭରେ ତୁମେ ତୁମ ନିଜ ରୂପରେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା, ଏବଂ ପରେ ଶର୍ବ ଖେଳ କରି ଅଲଗା ହେବେ। ସେ ଦେବୀଙ୍କୁ ଅପମାନ କରିବେ, ତେବେ ସତୀ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ପୁନି ତପସ୍ୟାକୁ ଯିବେ। ଶର୍ବ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟାଙ୍କ ତେଜରେ ଶୋଭିତ ଏକ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେବେ, ଯିଏ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଦେବତାଙ୍କ ଶତ୍ରୁମାନେଙ୍କୁ ବିନାଶ କରିବେ। ହେ ଦେବୀ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଦୁର୍ଜୟ ଦାନବମାନେ ସତୀ ଦେହର ଗୁଣଗୁଡ଼ିକ ସଂଗ୍ରହ କରିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଧ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ଏହି ସଂଯୋଗ ପରେ ତୁମେ ତପସ୍ୟା କରି, ସୃଷ୍ଟି ଓ ସଂହାର କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିମ୍ନିଯୁକ୍ତ ହେବ। ଯେବେ ଦେବୀ ଉମା ଭାବେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବେ, ତେବେ ଶୈଳଜା ତାଙ୍କ ନିଜ ରୂପ ଧାରଣ କରିବେ। ତୁମ ଶରୀର ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଏକ ଅଂଶ ଭାବେ ଏକତ୍ର ହେବ, ତୁମେ ଉମାରେ ଏକ ଅଂଶ ଭାବେ ବିଦ୍ୟମାନ ରହିବ। ହେ ଵରଦାୟିନୀ, ସମସ୍ତ ଜଗତ ତୁମକୁ ଏକାନଂଶା ଭାବରେ ପୂଜିବ, ତୁମେ ଅନେକ ରୂପ ଓ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଗୁଣରେ ବିସ୍ତୃତ ଓ ଦେଇଥିବା ଇଚ୍ଛାପୂରଣା ଶକ୍ତି। ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀମାନେ ତୁମକୁ ଗାୟତ୍ରୀ, ଯାହାଙ୍କ ମୁଖ ଓଂକାର, ଭାବରେ କହିବେ; ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜାମାନେ ତୁମକୁ ଶକ୍ତି ଓ ଏଶ୍ୱର୍ୟର ଦେହ ଭାବରେ ପୂଜିବେ। ତୁମେ ଭୂମି ଭାବରେ ଲୋକମାତା, ଶୂଦ୍ରମାନେ ତୁମକୁ ଶୈବୀ ଭାବରେ ପୂଜନ୍ତି; ଋଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ଧୈର୍ୟ୍ୟ, ଏବଂ ନିୟମିତ ଲୋକଙ୍କ ପାଖରେ ତୁମେ କରୁଣା। ତୁମେ ସମସ୍ତ ଉପାୟର ସାର, ବିବେକୀମାନେ ଯାହାକୁ ନୀତି କହନ୍ତି; ଧନର ନିଷ୍ପତ୍ତି ଏବଂ ଜୀବମାନଙ୍କ ହୃଦୟର ଉଦ୍ୟମ ମଧ୍ୟ ତୁମେ। ସମସ୍ତ ଜୀବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ତୁମେ ମୋକ୍ଷ ଓ ମାର୍ଗ; ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଲୋକମାନେ ତୁମେ ଯଶସ୍ୱିନୀ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜୀବର ମୂଳ ରୂପ। ଯେଉଁମାନେ ହୃଦୟରେ କାମନା ରଖନ୍ତି, ସେମାନେ ପାଇଁ ତୁମେ ଆନନ୍ଦ, ଯେଉଁମାନେ ସୁଖରେ ଦେଖନ୍ତି, ସେମାନେ ପାଇଁ ତୁମେ ହର୍ଷ; ଶୋଭିତ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ତୁମେ ସୌନ୍ଦର୍ୟ, ଦୁଃଖିତମାନେ ପାଇଁ ଶାନ୍ତି। ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନରେ ତୁମେ ମୋହ, ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବାମାନେ ପାଇଁ ଲକ୍ଷ୍ୟ; ସମୁଦ୍ରମାନେ ପାଇଁ ବଡ଼ କୂଳ, ଖେଳପ୍ରିୟମାନେ ପାଇଁ ଲୀଳା ତୁମେ। ତୁମେ ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ପାଳନକାରୀ; ତୁମେ କାଳରାତ୍ରି, ଅନେକ ଜଗତର ନାଶକ। ତୁମେ ପ୍ରିୟାଙ୍କ ଆଲିଙ୍ଗନର ଆନନ୍ଦମୟ ରାତି; ଏପରି ଦେବୀ, ତୁମେ ବିଭିନ୍ନ ରୂପରେ ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ପୂଜିତ। ଯେଉଁମାନେ ତୁମକୁ ସ୍ତୁତି କରିବେ କିମ୍ବା ପୂଜିବେ, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବେ—ଏହା ନିଶ୍ଚିତ। ଏପରି ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ଦେବୀ ରାତ୍ରି ହାତ ଜୋଡି କହିଲେ, "ଯଥାସ୍ତୁ," ଏବଂ ଶୀଘ୍ର ହିମବତଙ୍କ ପରମ ଗୃହକୁ ଗଲେ। ସେଠି ମଣିମୟ ପ୍ରାସାଦରେ ସେ ଦେଖିଲେ ମେନାଙ୍କୁ, ଯାହାଙ୍କ ମୁଖ ଶୁଭ୍ର କମଳପ୍ରଭା। ମେନାଙ୍କ ମୁଖ କିଛି କଳୁଷ ରଙ୍ଗର, ଭାରି ଅନ୍ତଃସ୍ଥନରେ ଧୃତ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଔଷଧୀ ଓ ମନ୍ତ୍ରରାଣୀଙ୍କ ସେବାରେ ଅଳଙ୍କୃତ। ସେ ଏକ ସୁନା ମଣିମୟ ସର୍ପ ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ଅନେକ ମଣିର ଆଲୋକରେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ବଡ଼ ଜଗତ ଭଳି ଜ୍ୟୋତ୍ସ୍ନାମୟ। ଅନେକ ସିଦ୍ଧ ସେବକମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘେରିଥିଲେ, ମନକୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରୁଥିବା ପରିବାର, ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର ବିଛାଇଥିବା ଚକଚକିଆ ମଞ୍ଚରେ ଶୟନ କରୁଥିଲେ। ସେଠି ଧୂପ ଓ ଗୁଗୁଳୁର ସୁଗନ୍ଧରେ ମନୋହର ପରିବେଶ, ଦିନ ଦୂରେ ଯାଇ ରାତି ଦୀର୍ଘ ହେଉଥିଲା। ଏପରି ସମୟରେ, ମେନା ଶାନ୍ତି ଅନୁଭବ କରି, ମହାମନ୍ଦିରରେ ଅନେକ ଲୋକ ଘୁମେଇଥିବାବେଳେ, ନିଦ୍ରା ଦେବୀ ସେବାରେ ଥିଲେ, ମେନା ମୃଦୁ ହେଲେ। ପ୍ରକାଶମାନ ଚନ୍ଦ୍ରକାନ୍ତିରେ, ଚନ୍ଦ୍ର ଉଦୟ ହୋଇଥିଲେ, ରାତିର ପକ୍ଷୀମାନେ ଅସ୍ତବ୍ୟସ୍ତ, ଦ୍ୱାରପାଳ ଓ ରାତି ଚରାଚର ଜନ୍ତୁମାନେ ଘର ଭରି ଯାଇଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ପ୍ରିୟା ଆପ୍ତମାନେ ଘେରି ରହିଥିବା ବେଳେ, ମେନାଙ୍କ ଗଳାରେ ଗଭୀର ଅବରୋଧ ଅନୁଭବ ହେଲା, ତାଙ୍କ ଦୁଇ କମଳନୟନରେ ଅସ୍ଥିରତା ଆସିଲା। ଦେବୀ ରାତ୍ରି ତାଙ୍କ ମୁଖରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଏକତ୍ର ରହି, ଶନେଶନେ ଜଗତ୍ଜନନୀ ମେନାଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଦେବୀ ରାତ୍ରି ନିଜକୁ ଜନ୍ମ ଭାବି ମେନାଙ୍କ ଅନ୍ତଃସ୍ଥଳରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ଏବଂ ଗୁହାବନରେ ଦେବୀଙ୍କ ଚର୍ମ ରାତ୍ରିର ଅଳଙ୍କାରରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲା। ପରେ, ବ୍ରହ୍ମମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ହିମବତଙ୍କ ପ୍ରିୟା, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଜୀବନ ଦାତ୍ରୀ, ଗୁହାଜନିତା ଦେବୀଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ସେ ଜନ୍ମ ନେବା ସମୟରେ, ସମସ୍ତ ଚରାଚର ପ୍ରାଣୀ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ଏଠାରେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ନରକବାସୀମାନେ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗସମ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ; କ୍ରୂରମନା ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କ ମନ ଶାନ୍ତ ହେଲା, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜୀବ ଶାନ୍ତି ଅନୁଭବ କଲେ।