ଏହି ମହାସଂଗ୍ରାମରେ, ଦାନବରାଜା ତାରକ ଅଗ୍ନିସମାନ ତୀରରେ ଦୃତ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ତାଙ୍କର ଭୟଙ୍କର ତୀରବର୍ଷା ଦେଖି ରାକ୍ଷସମାନେ ଭୟରେ ଚାରିଦିଗକୁ ପଳାଇଗଲେ। ତାରକ, ତୀରର ମାଧ୍ୟମରେ ବାୟୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରି, ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ବିପର୍ଯ୍ୟସ୍ତ କରିଦେଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ହରି ତାଙ୍କର ଧନୁଷ ବାକି କରି, ଦାନବରାଜାଙ୍କ ରଥଚାଳକଙ୍କୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ହୃଦୟରେ ଆଘାତ କଲେ। ଧୂମକେତୁ ତାଙ୍କର ଧ୍ୱଜକୁ, ମହେନ୍ଦ୍ର ମୁକୁଟକୁ, ଧନେଶ ବାଣରେ ସୁନାରେ ଶୋଭିତ ଧନୁଷକୁ, ଯମ ଦାନବରାଜାଙ୍କ ହାତକୁ, ବାୟୁ ରଥର ଅଙ୍ଗକୁ, ଏବଂ ରାତ୍ରିଚରଙ୍କ ଅଭୂତପୂର୍ବ କବଚକୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ଦେବତାମାନଙ୍କର ଏହି ପ୍ରକୃତିର ସୌର୍ୟ ଦେଖି, ତାରକ ତାଙ୍କର ନିଜ ଶକ୍ତି ଏବଂ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ମାଝରେ ଆସିଲେ। ସେ ଏକ ବିଶାଳ ଗଦା ଉଠାଇ ଏହି ସହସ୍ରନୟନ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ନିକ୍ଷେପ କଲେ। ଆକାଶରେ ମହାଗଦା ଅପରାଜିତ ଶକ୍ତିରେ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ପାକଶାସନ ତାଙ୍କର ରଥରୁ ଲିପ୍ତ ହୋଇ ଭୂମିକୁ ଆସିଗଲେ। ଗଦା ରଥର ଆସନ ଉପରେ ପଡ଼ି ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ କଲା, ରଥ ଚୁର୍ଣ୍ଣ ବିଚୁର୍ଣ୍ଣ ହେଲା, କିନ୍ତୁ ମାତଳି ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ ନାହିଁ। ପୁନି, ତାରକ ଏକ ବୃହତ୍ କୁଣ୍ଟ ବାହାର କରି କେଶବଙ୍କ ଛାତିରେ ଆଘାତ କଲେ। ବେହୋଶ ହୋଇ, ବିଷ୍ଣୁ ଗରୁଡ଼ଙ୍କ ଶିର ଉପରେ ପଡ଼ିଲେ। ସେ ପୁନି ତାରକଙ୍କ ରଥକୁ ତଳୱାରରେ କାଟିଦେଲେ। ତାରକ ଯମଙ୍କୁ ଗଦାରେ ପୃଥିବୀରେ ପକାଇଦେଲେ, ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଶିର ଉପରେ ଗୁଳିରେ ଆଘାତ କଲେ, ବାୟୁଙ୍କୁ ବାହୁରେ ଧରି ଭୂମିରେ ପକାଇଦେଲେ, ଧନେଶଙ୍କୁ ଧନୁଷର ଅଗ୍ରରେ ଆଘାତ କଲେ। ଏଭଳି ଅପାର ପ୍ରାକ୍ରମରେ ତାରକ ଦେବସେନାର ଅନେକ ଦେବତାଙ୍କୁ ଅସଂଖ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ବିଧ୍ୱଂସ କଲେ। ବିଷ୍ଣୁ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଫେରାଇ ତାଙ୍କର ଦୁର୍ଲଭ ଚକ୍ର ଧରିଲେ, ଯାହା ଏବେ ତାରକଙ୍କ ରକ୍ତରେ ରଙ୍ଗିନ ଏବଂ ମାଂସଭୋଜୀ ପିଶାଚମାନେ ପାଇଁ ଉନ୍ମୁଖ ହୋଇଯାଇଛି। କେଶବ ଏହି ଚକ୍ରକୁ ତାରକଙ୍କ ଛାତିରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବେ ନିକ୍ଷେପ କଲେ, ଚକ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ଅତିଜ୍ଵଳ୍ଲମାନ ହୋଇ ଦାନବର ହୃଦୟରେ ପଡ଼ିଲା। କିନ୍ତୁ ଏହା ତାରକଙ୍କ ଦେହରେ ପଡ଼ି ନୀଳ କମଳ ପାଥର ଉପରେ ପଡ଼ିଥିବା ପରି ଭଙ୍ଗ ହୋଇଗଲା। ତାପରେ, ମହେନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କର ଅତିପ୍ରତୀକ୍ଷିତ ବଜ୍ରକୁ ମୁକ୍ତ କଲେ, ଯାହାର ଜୟାଶା ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ଏକମାତ୍ର ତାରକଙ୍କ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରୁଥିଲା। ବଜ୍ର ତାରକଙ୍କ ଦେହରେ ପଡ଼ି ଶତାଧିକ ଖଣ୍ଡରେ ଭଙ୍ଗ ହୋଇଗଲା। ଏହିପରି ଅନେକ ଅସ୍ତ୍ର, ଅଗ୍ନିସମାନ ଅଙ୍କୁଶ, ବଜ୍ରସମାନ ଶକ୍ତି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତାରକଙ୍କ ଦେହରେ ଏକଟିଓ କାମ କଲା ନାହିଁ। ବାୟୁ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଫୁଲ ଓ ଗୁହାରେ ଭରିଥିବା ବିଶାଳ ପାହାଡ଼ ଉପ୍ରୁଟି, ତାରକଙ୍କ ଉପରେ ଫିଙ୍ଗିଦେଲେ। ତାରକ ହସିରେ, ବାମହସ୍ତରେ ଏହି ପାହାଡ଼କୁ ଶିଶୁର ଖେଳନା ପରି ଧରି ନେଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ମୃତ୍ୟୁ ତାଙ୍କର ଦଣ୍ଡକୁ ଉଠାଇ, ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ କରି, ତାରକଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ନିକ୍ଷେପ କଲେ, କିନ୍ତୁ ତାରକ ଏହା ଅନୁଭବ କଲେ ନାହିଁ; ସେ ଅଗ୍ନିର ସମାପ୍ତି ଯୁଗର ଅଗ୍ନି ପରି ତେଜସ୍ୱୀ ଏବଂ ଅଜୟ ଥିଲେ। ଏହିପରେ ଏକ ବିଶାଳ ଶୂଳ ତାଙ୍କ ଉପରେ ଛାଡ଼ାଗଲା, ଯାହା ତାଙ୍କର ଛାତିରେ ଶିରୀଷ ଫୁଲ ପରି ଚମକୁଥିଲା। ତାପରେ ନିରୃତି, ଲୋକପାଳ, ତାଙ୍କର ଚମତ୍କାରି ତଳୱାର ଉଠାଇ, ଏହାକୁ ତାରକଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ନିକ୍ଷେପ କଲେ, କିନ୍ତୁ ତଳୱାର ଶତ ଖଣ୍ଡରେ ଭଙ୍ଗ ହୋଇଗଲା। ସମୁଦ୍ରଦେବ ଭୟଙ୍କର ବିଷାଗ୍ନି ସମାନ ଅଗ୍ନିମୟ ପାଶ ଛାଡ଼ି, ତାରକଙ୍କ ବାହୁ ବାନ୍ଧିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ ସେଇ ନାଗ ବାହୁକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରି, ତୁରନ୍ତ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲା। ଏହିପରେ ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାର, ମାରୁତ, ସାଧ୍ୟ, ମହାନାଗ, ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ ଏବଂ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଦେବତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ତାରକଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର ବଜ୍ରସମ ଦେହକୁ କେହି ଆଘାତ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ। ତାପରେ ତାରକ ରଥରୁ ଅବତରି, ମାତ୍ର ନିଜ ମୁଷ୍ଟି ଓ ପାଦ ଦ୍ୱାରା ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଦେବତାଙ୍କୁ ବିଧ୍ୱଂସ କଲେ। ଅବଶିଷ୍ଟ ଦେବସେନା ଭୟରେ ଅସ୍ତ୍ର ପେଲାଇ ଚାରିଦିଗକୁ ପଳାଇଗଲେ। ତାରକ ଏବେ ଦେବତାମାନେ ସହିତ ଇନ୍ଦ୍ର ଆଦି ଲୋକପାଳମାନେଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ପାଶରେ ବାନ୍ଧି, ତାଙ୍କର କେଶକୁ ଗଠି ଗୋପାଳକ ଗୋବୃନ୍ଦକୁ ବାନ୍ଧିଦେଇଥିବା ପରି ଧରିଲେ। ପୁନି ରଥରେ ଚଢ଼ି, ନିଜ ରାଜଧାନୀକୁ ଫେରିଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସିଦ୍ଧ, ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଗୀତ ଗାଇ ଅମ୍ବର ମୁହଁରେ ପୂରିଥିଲେ। ତାଙ୍କୁ ଦିତିପୁତ୍ରମାନେ ପ୍ରଶଂସା କଲେ, ଅପ୍ସରାମାନେ ନୃତ୍ୟ କଲେ, ତିନି ଲୋକର ଶ୍ରୀ ତାଙ୍କର ଅନୁଭବ ହେଉଥିବା ପରି ତିନିଠାରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ପଦ୍ମରାଗ ମଣିର ସିଂହାସନରେ ବସି, ମୁକୁତ ଓ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ, କିନ୍ନର, ଗନ୍ଧର୍ବ, ନାଗ ଓ ନାରୀମାନେ ସହିତ କିଛି ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଆନନ୍ଦ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଦ୍ୱାରପାଳ ନୀଳ କମଳ ସମ ନିଳା ଓଡ଼ଣା ପିନ୍ଧି ଦରବାରରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଭୂମିରେ ଶିର ନମାଇ ମୁଁହ ଢାକି ନମସ୍କାର କଲେ। ସେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଓ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଭାଷାରେ ଦାନବରାଜା ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟବଂଶୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଆକୃତି ନେଇ କହିଲେ: “କାଳନେମି ଦ୍ୱାରେ ଦେବତାମାନେକୁ ବାନ୍ଧିଛନ୍ତି, ମହାରାଜ, ଗାୟକମାନେ କେଉଁଠି ରହିବେ?” ତାରକ ହସି କହିଲେ, “ସେମାନେ ଯେଉଁଠି ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି, ରହନ୍ତୁ; ମୋ ଘର ତିନି ଲୋକ।” ସରଳ ପାଶରେ ବାନ୍ଧି ଦେବତାମାନେ ବିଳମ୍ବ ବିନା ବନ୍ଧି ଦିଆଯାଇଥିଲେ, ତାଙ୍କର ମନ ବିପର୍ୟସ୍ତ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ଏହି ଦୁଃଖରେ ଦେବତାମାନେ, ମନେ ଭୟ ଏବଂ ଦୁଃଖ ନେଇ, ଲୋକପାଳ ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶରଣକୁ ଗଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମାଥା ନମାଇ ପ୍ରସ୍ତାବ କଲେ: “ଆପଣ ଓଁକାରର ମୂର୍ତ୍ତି, ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ମୂଳ, ବିବିଧତାର ଆତ୍ମା, ପ୍ରଥମ ଉଦ୍ଭବ, ଏବଂ ସତ୍ତାର ମୂର୍ତ୍ତି। ବିନାଶକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିବା, ରୁଦ୍ରର ରୂପଧାରୀ, ଆମେ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରୁଛୁ।