ଦେବତାମାନେ ଓ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଚାଲିଥିଲା। ଦେବତାମାନେ ଅନେକ ଉତ୍ସାହ ଓ କ୍ରୋଧ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଜମ୍ଭ ଦାନବଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ତାଙ୍କମାନେ ଅତିକ୍ଳାନ୍ତ ହୋଇପଡିଲେ, ଏବଂ ସମ୍ମୁଖୀନ ଅବସ୍ଥାରେ କଣ କରିବେ ବୁଝିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଦାନବଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ରରେ ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିଲା, ଶକ୍ତିହୀନ ହୋଇ ଏକସାଥି ମିଶିଯାଇଥିଲେ, ଜଣେ ଥରା ଥରା ଗାଁ ଯେପରି ଶୀତରେ ଅସ୍ତିର ହୋଇଯାନ୍ତି। ଏହି ଦୁଃଖଦ ଦେଖି ହରି, ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ: “ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ବ୍ରହ୍ମା ଅସ୍ତ୍ରକୁ ସ୍ମରଣ କର, ଏହି ଅସ୍ତ୍ରକୁ କେହି ସହିପାରିବେ ନାହିଁ।” ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପ୍ରେରଣାରେ ଇନ୍ଦ୍ର ବ୍ରହ୍ମା ଅସ୍ତ୍ରକୁ ସ୍ମରଣ କଲେ। ସେଠି ଇନ୍ଦ୍ର, ଶତ୍ରୁନାଶୀ ଏବଂ ମେଧାବୀ, ଶତ୍ରୁ ନିବାରଣ ପାଇଁ ତୀରକୁ ଧନୁରେ ଲଗେଇଲେ, ମନ ମନ୍ତ୍ର ଓ ଧ୍ୟାନରେ ଲଗିଥିଲା। ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ମନକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ଦାନବକୁ ମାରିବାକୁ ଉଦ୍ଦିଶ୍ୟ କରି, ସେ ତୀରକୁ କାନ ଯାଁଠି ଟାଣିଲେ, ତୀରର ଚମକ ଅକ୍ଷୟ ଥିଲା, ଏବଂ ତୀର ଆକାଶରେ ଯାଉଥିବା ଦିଗରେ ଦୃଷ୍ଟି ଲଗାଇ ଛାଡିଦେଲେ। ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅସ୍ତ୍ର ଦେଖି ଦାନବ ତାଙ୍କର ମାୟା ଛାଡି ଜଙ୍ଗଲରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ, ମୁଖ କମ୍ପିଗଲା, ଶକ୍ତି ହ୍ରାସ ହେଲା, ଶରୀର ଅସ୍ତିର ଓ ବିମୂଢ଼ ହେଲା। ତାପରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମନ୍ତ୍ରର ଶକ୍ତିରେ ଶକ୍ରଙ୍କ ଅର୍ଧ-ଚନ୍ଦ୍ର ଆକୃତି ତୀର ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରବେଶ କଲା, ନବ ରବିର ଚକ୍ର ପରି ଚମକୁଥିଲା। ତୀର ଶିର ଉପରେ ଚମକୁଥିଲା, ଅନେକ ଫୁଲର ଗନ୍ଧ ଲାଗିଥିଲା, ଧୂଆଁ ଓ ଜ୍ୱଳନଶୀଳ କେଶରେ ଭରିଥିଲା; ଏହି ତୀର ଜମ୍ଭଙ୍କର ମୁଣ୍ଡରେ ଲାଗିଲା, ତାଙ୍କର ମୁକୁଟ ଓ କଣ ଲୁହାଇଦେଲା। ଜମ୍ଭଙ୍କୁ ମାରିଦେବା ପରେ, ଦାନବ ନାୟକମାନେ ଭୟରେ ପଛକୁ ହଟିଗଲେ; ତାଙ୍କର ଦୃଢ଼ତା ଭଙ୍ଗ ହୋଇଗଲା, ତାରକଙ୍କ ସ୍ଥାନକୁ ଚାଲିଗଲେ। ସେମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ତାଙ୍କର ସମ୍ବାଦ ଶୁଣିଲେ, ତାରକ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଭରିଗଲେ, ଜମ୍ଭ ଦାନବପତି ଦେବତାମାନେଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିବା ଜାଣିଲେ। ତାରକ ଅହଙ୍କାର, କ୍ରୋଧ, ଗର୍ବ ଓ ପ୍ରତାପରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ; ତାଙ୍କର ଭାବ ପ୍ରକଟ ହେଲା, ମୁଖ ଭୟଙ୍କର ହେଲା। ସେ ବିଜୟୀ ରଥରେ ଚଢ଼ି, ଏକ ହଜାର ଗରୁଡ଼-ପତାକାଧାରୀ ଯୋଧାଙ୍କ ସହିତ, କ୍ରୋଧରେ ଦେବତାମାନେଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଶସ୍ତ୍ରରେ ସଜିଥିଲେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ମିସାଇଲରେ ସୁରକ୍ଷିତ, ତିନି ଜଗତର ସମ୍ପଦର ମାଲିକ ଭାବରେ, ବଡ଼ ମୁଁହ ଖୋଲି ରଥରେ ଚଢ଼ିଥିଲେ। ତାରକ ବଡ଼ ସେନା ସହିତ ତେଜରେ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ, ଶରୀର ଜମ୍ଭଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ରରେ ଆହତ ହୋଇଥିଲା, ଏଏଁ ଏଇରାବତ ହାତୀକୁ ଛାଡି ଦେଇଥିଲେ। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ରଥ, ମାତଲିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷିତ, ସଜିଥିଲା, ଚମକୁଥିବା ସୁନା ଓ ମହା ମଣିରେ ଅଳଙ୍କୃତ ହୋଇଥିଲା। ଚାରି ଯୋଜନ ବିସ୍ତୃତ, ସିଦ୍ଧମାନେ ଦେଖି ଶୋଭା ଦେଉଥିଲେ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ କିନ୍ନରମାନେ ଗାଇଥିଲେ, ନୃତ୍ୟ କରୁଥିବା ଅପ୍ସରା ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଭିଡ଼ ହୋଇଥିଲେ। ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରରେ ସଜିତ, ବଡ଼ ଏବଂ ଚମକୁଥିବା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ରଥ ଚାରିପାଖରେ ଘିରିଥିଲା। ଜଗତର ରକ୍ଷକମାନେ ଗରୁଡ଼ ପତାକା ଧାରଣ କରି ତିଆରି ହୋଇଥିଲେ; ତାପରେ ପୃଥିବୀ କମ୍ପିଗଲା ଏବଂ ଦ୍ରୁତ ପବନ ବହିଗଲା। ସମୁଦ୍ର ତଳିଉଠିଲା, ସୂର୍ଯ୍ୟର ଆଲୋକ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲା, ଅନ୍ଧାର ଆସିଗଲା, ତାରାମାନେ ଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ ନାହିଁ। ଅସ୍ତ୍ରମାନେ ଜ୍ୱଳିଉଠିଲେ, ସେନାମାନେ କମ୍ପିଗଲେ; ଏକ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଦାନବ ତାରକ ଥିଲେ, ଅନ୍ୟ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଦେବତାମାନେ। ଏକ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଜଗତର ଅବନତି, ଅନ୍ୟ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ରକ୍ଷା; ସମସ୍ତ ଚର ଅଚର ଜୀବ ଦେବ ଓ ଦାନବ ଭାଗରେ ବିଭାଜିତ ହୋଇଥିଲେ। ଏହି ଦ୍ୱିତ୍ୱ ମଧ୍ୟ ଏକତାରେ ପରିଣତ ହୋଇଗଲା, ଦର୍ଶକମାନେ ଦେଖୁଥିବା ପରି; ତିନି ଲୋକରେ ଯେଉଁ ଅସ୍ତିତ୍ୱର ସ୍ୱରୂପ ଅଛି, ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଏଠି ପ୍ରକାଶିତ ହେଲା। ଅସ୍ତ୍ର, ଶକ୍ତି, ଧନ, ସେନାର ଶକ୍ତି, ପ୍ରତାପ, ପ୍ରାଣ ଶକ୍ତି ଏବଂ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଦେବ ଓ ଦାନବଙ୍କର ତପସ୍ୟାର ଫଳରେ ଥିଲା। ତାରକ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ, ଦେବମାନେ ତାଙ୍କୁ ହୃଦୟରେ ନଉଟି ତୀର ଦେଇ ଘାତ କଲେ, ତୀରର ନିବ ଅଗ୍ନି ପରି ଚମକୁଥିଲା, ଗଠି ଅଂଶରେ ଭଙ୍ଗ ହୋଇଥିଲା। ଦେବମାନେ ଦେଇଥିବା ତୀର ତାଙ୍କର ହୃଦୟରେ ଲାଗିଥିଲା, ତାରକ ତାହାକୁ ଅନ୍ୟ ନଉଟି ତୀର ଦେଇ ଦେବମାନେଙ୍କୁ ଘାତ କଲେ, ତାଙ୍କର ହୃଦୟକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି। ପୃଥିବୀର ଶକ୍ତିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଦାନ୍ତ ଅଗ୍ରରେ ଦେବମାନେ ଅବିରତ ତୀର ବର୍ଷା କଲେ। ଏହା ପରେ, ପ୍ରିୟଙ୍କର ଅଶ୍ରୁ ଝରିବା ପରି, ଦାନବ ତୀରଗୁଡିକୁ ଆକାଶରେ ଧ୍ୱଂସ କଲେ, ତୀର ତାଙ୍କୁ ପହଞ୍ଚିବା ପୂର୍ବରୁ ନଷ୍ଟ ହୋଇଗଲା। ଯେପରି ଦୁଷ୍ଟ ପୁଅ ତାଙ୍କର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଓ ପବିତ୍ର କୁଳକୁ ନଷ୍ଟ କରେ, ସେପରି ଦେବମାନେଙ୍କ ତୀର ନଷ୍ଟ ହୋଇଗଲା। ଦେବମାନେ ଦେଇଥିବା ତୀର ବର୍ଷାକୁ ଦାନବ ଅଟକାଇ, ନିଜ ତୀରରେ ଆକାଶ, ଦିଗ ଓ ପୃଥିବୀକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ କଲେ। ଗୃଧ୍ର ଓ ମୟୂର ପାଖରେ ଶୋଭିତ ତୀର ତୀବ୍ର ବର୍ଷା କରି, ଦେବମାନେଙ୍କ ତୀରକୁ ମୂଳରେ ଓ ସ୍ଥାନରେ କଟିଦେଲେ। କାନ ଯାଁଠି ଟାଣି ଦିଆଯାଇଥିବା ଶୁଦ୍ଧ ଓ ସୁନା ଚାନ୍ଦିରେ ଚମକୁଥିବା ତୀର, ଶାସ୍ତ୍ରର ଅର୍ଥ ପରି, ଦାନବ ଚତୁର୍ୟତାରେ ଘାତ କଲେ। ତାପରେ ଦାନବ ଶକ୍ରଙ୍କୁ ଏକ ଶତ ତୀର ଦେଇ ଘାତ କଲେ, ନାରାୟଣଙ୍କୁ ସତରେ ତୀର, ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ନବୃ ତୀର ଦେଇ ଘାତ କଲେ। ମାରୁତଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ଦଶ ତୀର, ଯମଙ୍କୁ ଦଶ, କୁବେରଙ୍କୁ ସତରେ, ଭରୁଣଙ୍କୁ ଆଠ ତୀର ଦେଇ ଘାତ କଲେ। ନିରୃତିଙ୍କୁ ପ୍ରଥମେ କୁଡି ତୀର ଏବଂ ପୁନି ଆଠ ତୀର ଦେଇ ଘାତ କଲେ; ପୁନି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦଶ ଦଶ ତୀର ଦେଇ ଘାତ କଲେ। ଏହିପରି, ଦାନବ ମାତଲିଙ୍କୁ ତିନି ତୀବ୍ର ତୀର ଦେଇ ଘାତ କଲେ, ଗରୁଡ଼ଙ୍କୁ ଦଶ ପାଖ ତୀର ଦେଇ ଘାତ କଲେ। ପୁନି ଦାନବ, ଗଠି ଅଂଶରେ ଭଙ୍ଗ ହୋଇଥିବା ତୀରରେ, ଦେବମାନେଙ୍କର କବଚ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ ଏବଂ ଧନୁ କଟିଦେଲେ; ଦେବମାନେ କବଚ ଓ ଧନୁ ବିହୀନ ହୋଇ ତୀର ଘାତରେ ଆହତ ହେଲେ।