ଏକ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କ୍ରିୟାର ବିଧିବତ୍ ବର୍ଣ୍ନନା ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ଶ୍ରାଦ୍ଧ କ୍ରିୟା କରିବାକୁ ଚାହିଁଲେ, ପ୍ରଥମେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ପାଦ ପରିସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ୍, ସମ୍ମାନ ଦେଇ ନିର୍ବାହ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଦର୍ଭା ଘାସରେ ସଠିକ୍ ଭାବେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ବସାଇବା ଦିଆଯିବା ଆବଶ୍ୟକ। ପାଣି ଛିଟି ଦେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ବସାଇ ପ୍ରତିସ୍ଠା କରିବା ଉଚିତ୍; ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁଇ ଜଣ, ପିତୃ କ୍ରିୟା ପାଇଁ ତିନି ଜଣ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବସାଇବା ନିୟମ ଅଛି। ଏଠି ଏକ ଶାସନ କରିବା ଉଚିତ୍ ଯେ, ମହାପୁରୁଷ ମଧ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ ବିଶେଷ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ପ୍ରଥମେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଦେବ କ୍ରିୟା ପାଇଁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇ ବସାଇବା ଆବଶ୍ୟକ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କର ଅନୁମତି ମିଳିଲା ପରେ, ନିଜ ଗୃହ୍ୟସୂତ୍ର ଅନୁସାରେ ଅଗ୍ନି କ୍ରିୟା କରିବା ଏବଂ କଂସା ପାତ୍ରରେ ଚାଉଳର ପିଠା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ନିୟମ ଅଛି। ଏକ ଜ୍ଞାନୀ ଅଗ୍ନି ଓ ସୋମ ଦ୍ୱାରା ଆପ୍ୟାୟନ କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ୍; ଏକ ଅଗ୍ନି ରହିଲେ, ଦକ୍ଷିଣ ଅଗ୍ନିରେ କିମ୍ବା ତାହା ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ହେବା ପରେ କରିବା ଉଚିତ୍। ଉପନୟନ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପରେ, ଅନୁସୂଚୀତ ଭାବରେ ପାଣି ଛିଟା ଓ ଅନ୍ୟ କ୍ରିୟା କରିବା ଆବଶ୍ୟକ, ଯଜ୍ଞୋପବୀତ ଡାହା କାନ୍ଧରେ ରଖି। ଅନ୍ନାହୁତ ଅବଶିଷ୍ଟରୁ ଛଅଟି ପିଣ୍ଡ ତିଆରି କରି, ବାମ ହାତରେ ପାଣି ପାତ୍ର ଦେଇ ତିଳ ସହିତ ପାଣି ଦେବା ଉଚିତ୍। ଦର୍ଭା ଘାସକୁ ଡାହା ଘୁଂଟି ପାଖରେ ରଖି, ଇର୍ଷ୍ୟା ବିନା ସାଧାରଣ ଭାବରେ ରେଖା ଆକି କ୍ରିୟା କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ହାତରେ ତୂରୀ ରଖି ଏବଂ ଦର୍ଭା ଘାସରେ ପିଣ୍ଡଗୁଡିକୁ ଏକ ଏକ କରି ରଖିବା ଆବଶ୍ୟକ। ତାପରେ, ଦର୍ଭା ଘାସରେ ନାମ ଓ ବଂଶାବଳୀ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ସେହି ଦର୍ଭାକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରି, ଯୋଗ୍ୟ ପିତୃଙ୍କୁ ହାତ ପିଁଚିବା ଉଚିତ୍। ଏହିପରି ଦ୍ୱିତୀୟ ଶୁଧି କ୍ରିୟା କରି, ଷଡ୍ ଋତୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର ଦେଇ, ସୁଗନ୍ଧ, ଧୂପ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପଚାର ଦେବା ଆବଶ୍ୟକ। ବେଦମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଏହି ସମସ୍ତ କ୍ରିୟା କରି, ଏକ ଅଗ୍ନି ରହିଲେ ଏକ ଅନ୍ନାହୁତ ଓ ଏକ ତୂରୀ ଦେବା ଉଚିତ୍। ଏହିପରି, କୁଶା ଘାସରେ ଭାର୍ୟାମାନଙ୍କୁ ଖାଦ୍ୟ ଦେବା ଏବଂ ପିଣ୍ଡ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପଚାର ପାଇଁ ଆହ୍ୱାନ ଓ ବିଦାୟ କ୍ରିୟା କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ପିଣ୍ଡରୁ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଭାଗ ନେଇ, ପ୍ରଥମେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ୍। ଏହି ଭାଗ ଖାଦ୍ୟରୁ ନେଇ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଖାଇଥିବାରୁ ଏହାକୁ 'ଅନ୍ୱାହାର୍ୟ' କୁହାଯାଏ; ଏହି କ୍ରିୟା ଚନ୍ଦ୍ର ଅଷ୍ଟମୀରେ କରିବା ଉଚିତ୍। ପ୍ରଥମେ, ତିଳ ଓ ଶୁଧି ମୁଦ୍ରା ସହିତ ପାଣି ଦେଇ, ପିଣ୍ଡର ଶିର୍ଷ ଦେଇ, 'ଏହି ତାଙ୍କର ଆତ୍ମତୃପ୍ତି ପାଇଁ ହେଉ' ଭାବରେ ଦେବା ଉଚିତ୍। ବିବରଣ କରି, ସୁଧା ଓ ମିଠା ଖାଦ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ୍, କ୍ରୋଧୀ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଏଡ଼ିବା ଆବଶ୍ୟକ; ନାରାୟଣ, ହରିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ୍। ପିତୃମାନେ ତୃପ୍ତ ହେଇଥିବା ଜାଣି, ସମସ୍ତ ଜାତିକୁ ଖାଦ୍ୟ ଦେଇ, ପାଣି ସହିତ ଖାଦ୍ୟ ଉଠାଇ, ପାଣି ଭୂମିରେ ଢାଲିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଭୋଜନ ଶେଷରେ, ପୁଣି ଫୁଲ ଓ ଚାଉଳ ସହିତ ପାଣି ଦେଇ, ଆଶୀର୍ବାଦ ଶବ୍ଦ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଏହାକୁ ପିଣ୍ଡରେ ଏକତ୍ର କରିବା ଉଚିତ୍। ଦେବତାରୁ ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କ୍ରିୟା କରିବା ଆବଶ୍ୟକ; ଏହି କ୍ରିୟା ନ କରିଲେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ନଷ୍ଟ ହେଉଛି। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବିଦାୟ ହେଲେ, ସେମାନଙ୍କୁ ପରିକ୍ରମା କରିବା ଉଚିତ୍। ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଇଛା କରି, ପିତୃମାନେ ଏପରି ପ୍ରାର୍ଥନା କରନ୍ତି: "ଆମ ଦାତାମାନେ ସମୃଦ୍ଧି ହେଉ, ବେଦ ଓ ବଂଶ ଚାଲି ରହୁ।" "ଆମ ବିଶ୍ୱାସ ଅକ୍ଷୟ ରହୁ, ଦାନ ଦେବାକୁ ବହୁତ ମିଳୁ, ଖାଦ୍ୟ ଅପରିମିତ ରହୁ, ଅତିଥିମାନେ ଆସନ୍ତୁ।" "ଅନ୍ୟମାନେ ଆମଠାରୁ ଚାହନ୍ତୁ, ଆମେ କେହିଠାରୁ ଚାହିଁବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଏହି ନିୟମ ଅଛି—ପର୍ବଣ ଦିନରେ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ ଦେବା ଏଭଳି ନିୟମ।" ଏପରି ଚନ୍ଦ୍ର ଅଷ୍ଟମୀରେ ଯେପରି, ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ନିୟମ ଅଛି: ଗାଁ, ବ୍ରାହ୍ମଣ କିମ୍ବା ଅଗ୍ନିରେ କିମ୍ବା ପାଣିରେ ପିଣ୍ଡ ଦେବା ଉଚିତ୍। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ପିଣ୍ଡ ବିକ୍ସିପ୍ତ କରି, ଆଶୀର୍ବାଦ ଶବ୍ଦ ଦେଇ ସମ୍ମାନ ଦେବା ଆବଶ୍ୟକ; ଭାର୍ୟା ନମ୍ରତା ସହିତ ମଧ୍ୟମ ପିଣ୍ଡ ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ୍। ପିତୃମାନେ ଏଠି ଅନ୍ନରେ ଶୁକ୍ର ରଖନ୍ତି, ଯାହାରୁ ବଂଶ ବୃଦ୍ଧି ହୁଏ; ଅବଶିଷ୍ଟ ଖାଦ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବିଦାୟ ହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରଖିବା ଆବଶ୍ୟକ। ପିତୃ କ୍ରିୟା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା ପରେ, ଭୂତଦେବ କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ୍; ଆମନ୍ତ୍ରିତ ଅତିଥିମାନେ ସହ ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଦିଆଯିବା ଖାଦ୍ୟ ଭୋଜନ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ପୁଣି ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା, ଯାତ୍ରା କରିବା, ଶ୍ରମ କରିବା, ଯୌନ କ୍ରିୟା, ଅନ୍ୟ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା କିମ୍ବା ତାହାରେ ଅଂଶ ନେବା ଏଡ଼ିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଅଧ୍ୟୟନ, ବିବାଦ, ଦିନକୁ ଶୁଇବା ଏଡ଼ିବା ଉଚିତ୍; ଏହି ନିୟମ ଅନୁସାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବିଦାୟ କରି, ଏଠି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ୍। ସପିଣ୍ଡିକରଣ ପରେ, ଅମାବାସ୍ୟା କ୍ରିୟା କିମ୍ବା ସୂର୍ଯ୍ୟ କନ୍ୟା, କୁମ୍ଭ, ବୃଷ ରାଶିରେ ଥିଲେ, ଅଗ୍ନି ସହିତ ଏହି ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଦେବା ଉଚିତ୍। ଏବେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଉକ୍ତି ଅନୁସାରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଶ୍ରାଦ୍ଧ କ୍ରିୟା ବର୍ଣ୍ନନା କରାଯାଏ, ଯାହା ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ। ଉତ୍ତରାୟଣ, ଦକ୍ଷିଣାୟଣ, ଦ୍ୱିମାସ, ସାଧାରଣ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଂକ୍ରାନ୍ତି, ଅମାବାସ୍ୟା, ଅଷ୍ଟକା, ଅମାବାସ୍ୟା ଓ କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଦିନରେ— ଆର୍ଦ୍ରା, ମଘା, ରୋହିଣୀ ଦିନରେ, ଉପଯୁକ୍ତ ଦାନ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମିଳିଲେ, ହାତୀର ଛାୟା ସମୟରେ, ବ୍ୟତୀପାତ, ଵିଷ୍ଟି, ବୈଧୃତି ଦିନରେ— ବୈଶାଖ ତୃତୀୟା, କାର୍ତ୍ତିକ ନବମୀ, ମାଘ ଓ ନଭସ୍ୟ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ, ତ୍ରୟୋଦଶୀ—ଏହି ଦିନଗୁଡିକ ଯୁଗ ଆରମ୍ଭ ଦିନ ଭାବରେ ମନ୍ତ୍ରଣା କରାଯାଏ; ଏତେବେଳେ ଦିଆଯିବା ଦାନ ଅକ୍ଷୟ ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ଏପରି ମନ୍ୱନ୍ତର ଆରମ୍ଭ ଦିନରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ୍।