ଏହି ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧରେ, ଦାନବମାନେ ଯେତେବେଳେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ରକୁ ପ୍ରତିହତ କଲେ, ଦାନବନାଶକ ବିଷ୍ଣୁ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଭୟଭୀତ କରୁଥିବା କାଳଦଣ୍ଡ ନାମକ ଅସ୍ତ୍ର ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ଏହି ଅସ୍ତ୍ର ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉଥିବାବେଳେ, ତୀବ୍ର ବାତାସ ବହିଲା, ପୃଥିବୀ କମ୍ପିତ ହେଲା, ଦେବୀ ହଳଚଳ କଲେ, ଦାନବମାନେ ମନେ ଭ୍ରମିତ ହେଇପଡ଼ିଲେ। ସେହି ଭୟଙ୍କର କାଳଦଣ୍ଡ ଅସ୍ତ୍ରକୁ ଦେଖି, ଯୁଦ୍ଧରେ ଅବିବେକୀ ଦାନବମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଦିବ୍ୟାସ୍ତ୍ର ମୁକ୍ତ କଲେ। ଗ୍ରସନ ନାରାୟଣାସ୍ତ୍ର, ନିମି ଚକ୍ର ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦାନବ ତାଙ୍କର ସ୍ରେଷ୍ଠ ଅସ୍ତ୍ର ମୁକ୍ତ କଲେ; କାଳଦଣ୍ଡ ଅସ୍ତ୍ରକୁ ପ୍ରତିହତ କରିବା ପାଇଁ ଜମ୍ଭ ଏଇଶିକାସ୍ତ୍ର ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ। ସନ୍ଧ୍ୟା ଆସିବା ପୂର୍ବରୁ ଏବଂ ଦାନବନାୟକମାନେ ଅସ୍ତ୍ର ପ୍ରତିହତ କରିପାରିବା ପୂର୍ବରୁ, ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ବିଷ୍ଣୁ କୋଟିକୋଟି ଦାନବନାୟକ, ତାଙ୍କର ହାତୀ ଓ ଘୋଡ଼ା ସମେତ ସଂହାର କଲେ। ତାପରେ ଦାନବମାନେ ମିଶିତ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସେଇ କାଳଦଣ୍ଡ ଅସ୍ତ୍ରକୁ ଶାନ୍ତ କଲେ। କାଳଦଣ୍ଡ ଅସ୍ତ୍ର ଶାନ୍ତ ହେବାକୁ ଦେଖି, କ୍ରୋଧ ଓ ପ୍ରାକ୍ରମରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହରି ନିଜ ଅସ୍ତ୍ର ଧରିଲେ। ସେ ଦଶହଜାର ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ତେଜସ୍ବୀ, ନିଜ ସ୍ୱରୂପ ପରି ଭୟଙ୍କର ଚକ୍ର ଧରି, ତାହାକୁ ଦାନବସେନାପତି ଗ୍ରସନଙ୍କ ଗଳା ଦିଗରେ ମାରିଲେ, ଯାହା ବଜ୍ର ପରି କଠିନ ଓ ଭୟଙ୍କର ଥିଲା। ଏହି ଚକ୍ରକୁ ଆକାଶରେ ଦେଖି, ପ୍ରମୁଖ ଦାନବମାନେ ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସ କଲେ, କିନ୍ତୁ ତାହାର ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତି ପ୍ରତିରୋଧ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ—ଯେପରି ଭାଗ୍ୟ ଫଳହୀନ ପ୍ରୟାସ ଦିଏ। ସେଇ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଓ ଅଜୟ ଚକ୍ର ଗ୍ରସନଙ୍କ ଗଳା ଉପରେ ପଡ଼ି, ତାହାକୁ ଦୁଇ ଭାଗ କରିଦେଲା; ତାଙ୍କର ଗଳାରୁ ଭୟଙ୍କର ରକ୍ତ ଧାରା ବହିଲା, ଏବଂ ଚକ୍ର ପୁଣି ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କ ହାତକୁ ଫେରିଆସିଲା, ଅଗ୍ନି ପରି ତେଜମୟ। ଗ୍ରସନ, ଯିଏ ଲୋକମାନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱ କରୁଥିଲେ, ସେ ନିହତ ହେବା ପରେ, ଦାନବମାନେ ଅନିୟମିତ ଭାବରେ ହରିଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ସେମାନେ ବିଦ୍ଧ, ଗଦା, ପାଶ, ମୁଷଳ, ଶବ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ, ଚକ୍ର ଓ ଶୂଳ ଦ୍ୱାରା ଆକ୍ରମଣ କରିଲେ। ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଯୋଧ୍ୟା ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଦାନବମାନେ ଛାଡ଼ିଥିବା ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରକୁ ଅଗ୍ନି ଜିହ୍ବା ପରି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଶତଶଃ ଭାଗ କରି ପ୍ରତିହତ କଲେ। ଏପରି ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଶକ୍ତି ଶେଷ ହେବା ପରେ, ଦାନବମାନେ ମନେ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଅସ୍ତ୍ର ଧରିପାରିଲେ ନାହିଁ। ସେଇ ସମୟରେ, ଦୈତ୍ୟମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଅସଂଖ୍ୟ ସଂଖ୍ୟାରେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ହାତୀ ଓ ଘୋଡ଼ା ମୃତଦେହକୁ ଅସ୍ତ୍ର ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରି। ବିଷ୍ଣୁ ବିଭିନ୍ନ ରୂପ ଧାରଣ କରି, କିଛି ସମୟ ପାଇଁ ଶାନ୍ତ ହସ୍ତରେ ଦେଖାଦେଲେ, ଏବଂ ଏହି ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧରେ ଗରୁଡ଼ଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଗରୁଡ଼, ତୁମେ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯୁଦ୍ଧରେ କ୍ଲାନ୍ତ ହେଲେ ନାହିଁ କି? ଯଦି ଏଉଁ ଅପରିଶ୍ରାନ୍ତ ଅଛ, ତେବେ ମଥନଙ୍କ ରଥ ପାଖକୁ ଯାଅ। ଯଦି ଅପରିଶ୍ରାନ୍ତ ନୁହଁ, ତେବେ କିଛି ସମୟ ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧ ଛାଡ଼ିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କର।” ଏଭଳି କହି ବିଷ୍ଣୁ ଗରୁଡ଼ଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଲେ। ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ, ଗରୁଡ଼ ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିବା ଦାନବ ମଥନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ; ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଶଂଖ, ଚକ୍ର ଓ ଗଦା ସହିତ ଦେଖି, ମଥନ ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଲେ। ସେ ଭିନ୍ଦିପାଳ ତୀର ଦ୍ୱାରା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଛାତିକୁ ବିଦ୍ଧ କଲେ, କିନ୍ତୁ ବିଷ୍ଣୁ ଏହି ଆଘାତକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଲେ ନାହିଁ। ତାପରେ ବିଷ୍ଣୁ ପାଞ୍ଚଟି ତୀକ୍ଷ୍ଣ, ପାଥର ମୁଣ୍ଡିଆ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ମଥନଙ୍କୁ ବିଦ୍ଧ କଲେ, ପୁଣି ଦଶଟି ତୀର ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କ ଛାତିକୁ ଆଘାତ କଲେ। ହରିଙ୍କ ବାଣରେ ମର୍ମସ୍ଥଳରେ ବିଦ୍ଧ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଦାନବନାୟକ ଅସ୍ଥିର ହେଲେ ନାହିଁ; କିଛି ସମୟ ପରେ ସୁସ୍ଥ ହୋଇ, ତିନି ଲୋହ ଗଦା ଧରିଲେ। ସେଇ ତୀବ୍ର ଗଦା ଦ୍ୱାରା ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ, ଏହି ଆଘାତରେ ବିଷ୍ଣୁ ଅଲ୍ପ ଅସ୍ଥିର ହେଲେ। ତାପରେ, କ୍ରୋଧରେ ତୀବ୍ର ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇ, ମାଧବ ନିଜ ଗଦା ଧରି, ମଥନ ଓ ତାଙ୍କ ରଥକୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲେ। ଏହିପରି, ଦାନବନାୟକ ପାହାଡ଼ ଭାଙ୍ଗି ପଡ଼ିବା ପରି ଭୂମିରେ ଲୁଟିପଡ଼ିଲେ। ଏହା ଦେଖି ଦୈତ୍ୟମାନେ ମନୋବଳ ହରାଇଲେ, କାଦିରେ ଡୁବୁଥିବା ହାତୀମାନେ ପରି; ଏପରି ଗର୍ବିତ ଦାନବମାନେ ପରାଜିତ ହେଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ପ୍ରଭୁ ମହିଷ, କ୍ରୋଧରେ ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ଚକ୍ଷୁ, ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସୀ ହୋଇ, ହରିଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବାକୁ ଆଗେଇଲେ। ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶୂଳ ଦ୍ୱାରା ମହିଷ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ, ଏବଂ ଏକ ଶୁଳ ଦ୍ୱାରା ଗରୁଡ଼ଙ୍କ ଛାତିକୁ ବିଦ୍ଧ କଲେ। ତାପରେ, ପାହାଡ଼ ଗୁହା ପରି ବଡ଼ ମୁହଁ ଖୋଲି, ସେ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଦୃଢ଼ ଗରୁଡ଼କୁ ଗିଳିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। କିନ୍ତୁ ଅଚ୍ୟୁତ ସେଇ ଦାନବର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ବୁଝି, ତାଙ୍କର ମୁହଁକୁ ଦିବ୍ୟାସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପୂରିଦେଲେ। ତାପରେ ଗରୁଡ଼ଧ୍ୱଜ ବିଷ୍ଣୁ ମହିଷ ଉପରେ ମନ୍ତ୍ରସିଦ୍ଧ ଦିବ୍ୟ ବାଣ ମୁକ୍ତ କରି, ତାଙ୍କର ମୁହଁ ବନ୍ଦ କରିଦେଲେ। ଏହି ଦିବ୍ୟ ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ ହୋଇ, ପାହାଡ଼ ପରି ବଡ଼ ମହିଷ ଦେଖିଲେ, ସେ ଗଡ଼ିଗଡ଼ି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ, କିନ୍ତୁ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କଲେ ନାହିଁ। ମହିଷ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିବା ଦେଖି, କେଶବ କହିଲେ, “ହେ ମହିଷାସୁର, ତୁମେ ମଦୋନ୍ମତ; ଏଠାରେ ଅସ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହଁ। ପଦ୍ମଯୋନି ବ୍ରହ୍ମା ତୁମକୁ ଜଣେ ନାରୀ ଦ୍ୱାରା ବଧ ହେବେ ବୋଲି ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି; ଏବେ ଉଠ, ଜୀବନ ରକ୍ଷା କର, ଏଠାରୁ ଶୀଘ୍ର ପଳାଇଯାଅ।” ମହିଷ ଦେଉଁଠାରୁ ଫେରିଯିବା ସମୟରେ, ଶୁମ୍ଭ ନାମକ ଅସୁର, କ୍ରୋଧରେ ଠୋଠ କାମ୍ଡି, ଭୃକୁଟିକୁ ବେଙ୍କାଇ, ନିଜ ହାତକୁ ଅନ୍ୟ ହାତରେ ଚାପି, ଭୟଙ୍କର ଧନୁଷ ଧରି, ତାହାକୁ ତଣି, ବିଷାକ୍ତ ସର୍ପ ପରି ବାଣ ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ। ସେଇ ପ୍ରତିଭାଶାଳୀ ଯୋଧ୍ୟା ଦୃଢ଼ ହସ୍ତେ ଅନେକ ଦିବ୍ୟ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଗରୁଡ଼ଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ ବାଣ ଅଗ୍ନି ଜିହ୍ବା ପରି ତେଜସ୍ବୀ ଓ ଅଚୁକ ଥିଲା। ଅସୁର ରାଜାଙ୍କ ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁ ଯମ ପରି ଭୟଙ୍କର ଗଦା ଧରି, ତାହାଦ୍ୱାରା ଶୁମ୍ଭଙ୍କ ପାହାଡ଼ ପରି ଭାରୀ ଢାଲକୁ ଆଘାତ କଲେ।