ଭୀଷଣ ଯୁଦ୍ଧର ମଝିରେ, କାଳନେମି ନାମକ ଦାନବ ତୀବ୍ର କ୍ରୋଧରେ ତିନି ଲକ୍ଷ କିନ୍ନର ଓ ସାତ ଲକ୍ଷ ପିଶାଚମାନଙ୍କୁ ନିର୍ଭୟ ହୋଇ ସଂହାର କଲେ। ସେଉଁଠି ଅନେକ ଦିବ୍ୟ ଜନମାନେ, ଯାହା ଦଶକୋଟିରୁ ଅଧିକ, ତାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅସାଧାରଣ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ବିନାଶ କରିଦେଲେ। ଏଭଳି ଭୀମକୁ ଉପହାସ କରାଯାଉଥିବା ବେଳେ, ଯୁଦ୍ଧର କ୍ଲାନ୍ତି ମଧ୍ୟରେ ଦୁଇ ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାର, ଅସାଧାରଣ ଅସ୍ତ୍ର ଓ କବଚରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ, କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ। ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସେମାନେ ମୃତ୍ୟୁଅଗ୍ନି ସମ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଦାନବକୁ ଏକେକ ଜଣେ ଭୟଙ୍କର ଶତ୍ରୁ ପାଖକୁ ଯାଇ ଷଷ୍ଟିଟି କରାରେ ଘାୟଲ କଲେ। ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଅଗ୍ର ତୀର ଦ୍ୱାରା ଦାନବଙ୍କର ଜୀବନ୍ଦାୟିନ୍ଦ୍ରିୟରେ ଆଘାତ କରିଲେ, ଏହି ତୀରର ଶକ୍ତିରେ ତାଙ୍କର ଚେତନା ଅଳ୍ପ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଗଲା। ତେବେ ସେ ଏକ ଅଷ୍ଟାର୍ମି ଚକ୍ର ଧରିଲେ, ଯାହା ଯୁଦ୍ଧରେ ତେଲ ଲଗାଯାଇଥିଲା ଓ ମୃତ୍ୟୁକାରୀ ଥିଲା; ଏହି ଚକ୍ରରେ ସେ ଅଶ୍ୱିନୀମାନଙ୍କ ରଥର ଯୋକୁ କାଟିଦେଲେ। ତାପରେ ଦାନବ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀରଧନୁଷ ନେଲେ, ଯାହା ବିଷାକ୍ତ ସର୍ପ ସମ; ଏହାକୁ ଚିକିତ୍ସକ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ବର୍ଷା କରି, ଆକାଶ ମାଧ୍ୟମରେ ଚଳିଥିବା ସେମାନେ ପ୍ରାୟ ଢାକିଦେଲେ। କିନ୍ତୁ ଅଶ୍ୱିନୀମାନେ ମଧ୍ୟ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଦାନବଙ୍କ ତୀରକୁ କାଟିଦେଲେ; ଏହି କୌଶଳ ଦେଖି କାଳନେମି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ। ବଡ଼ ରେଷରେ ସେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଲୋହା ବଜ୍ର ମୁସଳ ଧରିଲେ, ଯାହା କାଳଦଣ୍ଡ ସମ ଭୟଙ୍କର। ଏହାକୁ ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଘୁରାଇ ଅଶ୍ୱିନୀଙ୍କ ରଥ ଉପରେ ଛାଡ଼ିଲେ; ମୁସଳ ଆକାଶ ଚିରି ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ଦୁଇ ଅଶ୍ୱିନୀ ତୀବ୍ର ଶକ୍ତିରେ ରଥରୁ ଲାଫି ପଡ଼ିଲେ; ପାହାଡ଼ ସମ ଏହି ମୁସଳ ତାଙ୍କ ରଥକୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ ବିଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲା। ଏହା ଧରିତ୍ରୀକୁ ଫାଟିଦେଲା, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଜାଲରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା; ଏହି କାଳନେମିଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି ଦୁଇ ଅଶ୍ୱିନୀ, ଚିକିତ୍ସା ଓ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦକ୍ଷ, ବଜ୍ରାସ୍ତ୍ର ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ। ତାହାଁପରେ ଭୟଙ୍କର ବଜ୍ର ବର୍ଷା ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ବଜ୍ରାସ୍ତ୍ରର ଆଘାତ ଦେଇ ଦାନବ ରାଜାଙ୍କ ରଥ, ଧ୍ୱଜ, ଧନୁଷ, ଚକ୍ର ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣ କବଚ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଚକ୍ଷୁର ସାମ୍ନାରେ ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଗଲା। ଅଶ୍ୱିନୀଙ୍କ ଏହି କଠିନ କୌଶଳ ଦେଖି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବ କାଳନେମି ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ନାରାୟଣାସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ିଲେ; ଏହି ଅସ୍ତ୍ରର ଶକ୍ତିରେ ବଜ୍ରାସ୍ତ୍ରକୁ ନିବାରଣ କରିଦେଲେ। ବଜ୍ରାସ୍ତ୍ର ନିବୃତ୍ତ ହେବା ସହିତ, କାଳନେମି ସିଘ୍ର ଅଶ୍ୱିନୀଙ୍କୁ ବନ୍ଦୀ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ଯୁଦ୍ଧଭୀତ ଦୁଇ ଅଶ୍ୱିନୀ ନିରସ୍ତ୍ର ଏବଂ କମ୍ପିତ ହୋଇ ପଦେ ପଦେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ରଥ ପାଖକୁ ପଳାଇଲେ। ପ୍ରବଳ କାଳନେମି ତାଙ୍କ ପଛୁଆଁ ଦାନବ ସେନା ସହିତ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ରଥ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚିଲେ। ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଭୟ ଓ ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଗଲେ; ଦାନବଙ୍କ ନିର୍ଦୟତା ଦେଖି ସମସ୍ତ ଜୀବ ଭୟାଭିଭୂତ ହେଲେ। ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରାଜୟ ଓ ସମସ୍ତ ଲୋକର ନାଶ ନେଇ ଶିରୋମଣି ପାହାଡ଼ମାନେ ଆକାଶରୁ ଉଲ୍କା ସମ ଖସିପଡ଼ିଲେ। ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଘନ ମେଘ ଗର୍ଜନ କଲା ଓ ବିସାଳ ସମୁଦ୍ର ଉତ୍ତଳ ହେଉଥିଲା। ଏହି ଭୟଙ୍କର ବିପ୍ଳବ ଦେଖି, ଗରୁଡ଼ଧ୍ୱଜ ଶ୍ରୀହରି ନିଜର ଯୋଗନିଦ୍ରାରୁ ଜାଗ୍ରତ ହେଲେ; ତାଙ୍କର ପଦପଦ୍ମ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ହସ୍ତ ଦ୍ୱାରା ଅବିରତ ଶୋଭିତ ଥିଲା। ପ୍ରଭୁ ନୀଳପଦ୍ମ ସମ ଦୀପ୍ତିମାନ ଦେହ, କଉସ୍ତୁଭ ମଣି ଦ୍ୱାରା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଛାତି ଓ ଚମକୁଥିବା ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ। ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ପନ୍ନ କଳାହଳ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରି, ସେ ବେଣାତେୟ ଗରୁଡ଼ଙ୍କୁ ଡାକିଲେ; ଡାକିବା ସହିତ, ଗରୁଡ଼ ସର୍ପ ଆକାର ଧାରଣ କରି ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ। ଶ୍ରୀହରି ଗରୁଡ଼ଙ୍କୁ ଆରୋହଣ କରି, ଯାହାର ଦିବ୍ୟାସ୍ତ୍ର ଭୟଙ୍କର ଅଗ୍ନି ସମ ଜ୍ଵଳିଥିଲା, ଦେବମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ; ସେଠାରେ ଦେଖିଲେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଯାହାଙ୍କୁ ଦାନବମାନେ ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଆକ୍ରମଣ କରୁଥିଲେ। ଦାନବଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ନୂତନ ବର୍ଷା ମେଘ ସମ ଗଢ଼ିଆଁ, ମନୁଷ୍ୟ ଦୁଷ୍ଟ କୁଟୁମ୍ବ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯିବା ସମ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଥିଲେ। ରକ୍ଷା ପାଇଁ ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରରେ ଶୁଦ୍ଧ କାର୍ଯ୍ୟ ସିଘ୍ର କରାଗଲା; ତେବେ ଦାନବମାନେ ଆକାଶରେ ଏକ ଆଲୋକ ଚକ୍ର ଦେଖିଲେ। ଉଦିତ ପାହାଡ଼ ଶିର ଉପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ ଜ୍ଵଳନ୍ତ ତାପରେ ଶୋଭିତ ହେଉଥିଲା; ଦାନବମାନେ ଏହି ଦୀପ୍ତିର ଉତ୍ସ ଜାଣିବାକୁ ଚାହିଲେ। ସେମାନେ ଦେଖିଲେ ଗରୁଡ଼, ଯେଉଁଥିରେ ପ୍ରଳୟାଗ୍ନି ସମ ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଓ ଅବିନାଶୀ ଅଚ୍ୟୁତ, ଘନ ମେଘ ସମ ଦୀପ୍ତିମାନ। ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଦାନବଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ହୃଦୟ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି କହିଲେ: "ଏହିଁ ଦେବତାମାନଙ୍କର ସାର୍; ଯଦି ଏଉଁ ଜିତିଯିବେ, ଦେବମାନେ ପରାଜିତ।" "ଏହିଁ ହେଉଛନ୍ତି ଦାନବମାନଙ୍କର ନାଶକ, କେଶବ, ଶତ୍ରୁଘ୍ନ; ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ଦେବମାନେ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ଯଜ୍ଞ ଭାଗ ଲାଭ କରନ୍ତି।" ଏପରି କହି, ସମସ୍ତ ଦାନବ ତାଙ୍କୁ ଚାରିଦିଗରୁ ଘେରି ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଆକ୍ରମଣ କଲେ। କାଳନେମି ଓ ଅନ୍ୟ ନଉ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବ ରଥୀ, କାଳନେମି ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ଷଷ୍ଟିଟି ତୀର ଘାତ କଲେ। ନିମି ଏକ ଶତ ତୀର, ମଥନ ଅଶୀ, ଜମ୍ଭକ ସପ୍ତତି, ଶୁମ୍ଭ ଦଶ ତୀର ଛାଡ଼ିଲେ। ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଦାନବପତି ମଧ୍ୟ ପ୍ରତ୍ୟେକଜଣ ଦଶ ତୀର ଦ୍ୱାରା ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଗରୁଡ଼ଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ତାଙ୍କ ଆକ୍ରମଣ ସହିପାରିଲେ ନାହିଁ, ଦାନବନାଶକ ବିଷ୍ଣୁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦାନବକୁ ଛଅଟି ସିଧା ତୀର ଦ୍ୱାରା ବିନାଶ କଲେ। ପୁନି, କାଳନେମି ତିନିଟି ତୀର କାନକୁ ଟାଣି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଘାତ କଲେ, ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ କ୍ରୋଧରେ ରକ୍ତିମ। ଏହି ତୀରଗୁଡ଼ିକ ତାପିତ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ସମ ଚମକୁଥିଲା, କଉସ୍ତୁଭ ମଣିର ଆଲୋକ ଭଳି ତାଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଉଥିଲା। ଏହି ତୀରରେ ଅଳ୍ପ ଆଘାତ ପାଇ ବିଷ୍ଣୁ ତାଙ୍କର ଗଦା ଧରି, ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଘୁରାଇ କାଳନେମି ଉପରେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।