ତାପରେ, ରାତିରେ ଭ୍ରମଣ କରୁଥିବା ଦାନବ କୁଜମ୍ଭ ର ଯୁବପୁତ୍ର, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ସ୍ୱାମୀ, ତାଙ୍କର ଅପ୍ରଭାଙ୍ଗୀ, ଗାଢ଼ ମାୟା ଉପରେ ଭରସା କରି, ଯୁଦ୍ଧକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ । ସେ, ଦାନବମହାରାଜାଙ୍କୁ ମାୟାରେ ଭ୍ରମିତ କରି, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱକୁ ଅନ୍ଧକାରରେ ଢାକିଦେଲେ । ଦାନବମାନେ ଏହି ଅନ୍ଧକାରରେ ଚକ୍ଷୁହୀନ ହୋଇଗଲେ, ସେମାନଙ୍କର ସେନା ବି ଅସମର୍ଥ ହୋଇପଡ଼ିଲା । ସେଠାରେ, ଏମିତି ଅବସ୍ଥାରେ, ସେମାନେ ଏକ ପାଦ ଚାଲିବାକୁ ବି ସମର୍ଥ ହେଲେ ନାହିଁ । ଏହି ସମୟରେ, ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ବର୍ଷା ହେବା ଦ୍ୱାରା ଦାନବମାନଙ୍କର ବିଶାଳ ସେନା, ଯାହାଙ୍କର ରଥ ଓ ପଶୁମାନେ ଘନ ଧୂସର ଅନ୍ଧକାରରେ ପୀଡ଼ିତ ହେଉଥିଲେ, ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ନଶ୍ଚିନ୍ନ ହେଇଗଲା । ଏପରି ହେଉଥିବାବେଳେ, କୁଜମ୍ଭଙ୍କର ମନ ସ୍ଥିର ରହିପାରିଲା ନାହିଁ, ସେ ବି ଭ୍ରମିତ ହେଉଥିଲେ । ତେବେ, ଦାନବମହାରାଜା ମହିଷ, ଅନ୍ତିମ କାଳର ମେଘ ଭଳି କଳା ଦେହରେ, ସବିତୃ ନାମକ ଏକ ଅସ୍ତ୍ର ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ଯାହା ଅଗ୍ନି ଭଳି ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଏବଂ ଉଲ୍କାମାଳା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଥିଲା । ଏହି ସବିତୃ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଘନ ଅନ୍ଧକାର ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ନଶ୍ଚିନ୍ନ ହୋଇଗଲା । ତାପରେ, ଚିହ୍ନିତ ଅଗ୍ନିପ୍ରଦୀପ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଅନ୍ଧକାର ଅପସାରିତ ହେଲା, ଯେପରି ଶରତ୍କାଳୀନ ଜଳାଶୟ ରକ୍ତକମଳ ଫୁଲରେ ଭରିଯାଇଥାଏ । ଅନ୍ଧକାର ହଟିଯିବା ସହିତ, ଦାନବମାନେ ପୁଣି ଦୃଷ୍ଟିଲାଭ କରି, ତୀବ୍ର ଉଦ୍ଧେଶ୍ୟରେ ତାଙ୍କର ସେନା ସହ ଦେବତାମାନଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ । କ୍ରୋଧରେ, ସେମାନେ ଭୟଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ମୁକ୍ତ କଲେ, ସର୍ପାସ୍ତ୍ର ବ୍ୟବହାର କରି, ବିଷଧର ବାଣ ଏବଂ ଧନୁଷ ଧରି ଯୁଦ୍ଧକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ । ଏହି ସମୟରେ, କୁଜମ୍ଭ ରାକ୍ଷସମହାରାଜଙ୍କର ସେନା ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ । ତାଙ୍କ ସହ ସେନା ଆଗେ ବଢ଼ୁଥିବାକୁ ଦେଖି, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ସ୍ୱାମୀ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ, ଯାହା ଦୁଷ୍ଟ ସର୍ପ ଭଳି ଭୟଙ୍କର, ଆକ୍ରମଣ କଲେ । ତାଙ୍କର ଧନୁଷ ଟାଣିବା, ଲକ୍ଷ୍ୟ କରିବା ଓ ଛାଡ଼ିବା କୌଣସି ଦେଖିପାରୁନଥିଲେ । ତିନି ତାଙ୍କର ମନ ଭଳି ତୀବ୍ର ବାଣ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିପକ୍ଷର ବାଣବର୍ଷା କଟିଦେଲେ, ଏବଂ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ଶୋଭାମୟ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଅମରଶତ୍ରୁଙ୍କର ପତାକାକୁ ଆଘାତ କଲେ । ଏକ ପ୍ରଶସ୍ତ ମୁଣ୍ଡିଆ ବାଣରେ ଶତ୍ରୁ ରଥସାରଥୀକୁ ରଥରୁ ତଳକୁ ପତିତ କରିଦେଲେ । ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି, ରାକ୍ଷସମହାରାଜ ଦାନବଙ୍କୁ ଉତ୍ତେଜିତ କଲେ । କ୍ରୋଧରେ ରକ୍ତବିରାମ ଚକ୍ଷୁ ଦେଖାଇ, ଦାନବ ତାଙ୍କର ରଥରୁ ଲାଫି ପଡ଼ି, ଏକ ଖଡ଼ଗ ଧରିଲେ, ଯାହା ଶରତ୍କାଳୀନ ଆକାଶ ଭଳି ସ୍ୱଚ୍ଛ । ଦଶଟି ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଚନ୍ଦ୍ରକ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଏକ ଢାଳ ନେଇ, ସେ ରାକ୍ଷସ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ । ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ସ୍ୱାମୀ ତାଙ୍କୁ ଏକ ଗଦା ଦ୍ୱାରା ବକ୍ଷସ୍ଥଳରେ ଆଘାତ କଲେ, ଏହି ଆଘାତରେ ସେ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇ, ମନ ଭ୍ରମିତ ହୋଇଗଲେ । ଦାନବ ଏକ ଅଚଳ ପାହାଡ଼ ଭଳି ନିସ୍ଚଳ ହୋଇ ରହିଗଲେ, କିଛି ସମୟ ପରେ ସେ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ପୁଣି ଫେରାଇଲେ । ଏବେ, ରାକ୍ଷସ ରଥରେ ଚଢ଼ି, ନିରୃତିଙ୍କୁ ବାମହାତରେ କେଶ ଧରିଲେ, ଏବଂ ଦାନବ ତାଙ୍କ ଘୂଁର୍ଣ୍ଣି ଉପରେ ଚାପ ଦେଇ, ତାଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଧରି ରହିଲେ । କ୍ରୋଧରେ, ସେ ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେବାକୁ ଚାହିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେଇ ସମୟରେ ଜଳର ଦେବତା ଭଗବାନ ବରୁଣ ତ୍ୱରିତ ଭାବେ ଦାନବପତିଙ୍କ ଦୁଇଟି ହାତକୁ ପାଶରେ ବାନ୍ଧିଦେଲେ । ଏହିପରି ଭାବେ ହାତ ବାନ୍ଧାଯିବାରେ ଦାନବର ଶକ୍ତି ନିଷ୍ପ୍ରଭ ହୋଇଗଲା । ପାଶଧାରୀ ବରୁଣ ଦୟାନିର୍ମୋଚିତ ଭାବେ ଦାନବଙ୍କୁ ଗଦା ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କଲେ, ଏହି ଆଘାତରେ ତାଙ୍କ ଅନ୍ତର ରୁ ରକ୍ତ ବମିତ ହେଲା । ସେ ଏକ ମେଘ ଭଳି ଆକୃତି ଧାରଣ କଲେ, ଯାହା ବିଦ୍ୟୁତ୍ମାଳା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ । ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ କୁଜମ୍ଭଙ୍କୁ ଦେଖି, ମହିଷାସୁର ବିକଟ ମୁଁହ ଓ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦାନ୍ତ ଦେଖାଇ, ନିରୃତି ଓ ବରୁଣ—ଏହି ଦୁଇ ଦେବତାଙ୍କୁ ଗିଳିଦେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ । ଦାନବଙ୍କ ଦୁଷ୍ଟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ବୁଝି, ଦୁଇଁଜଣ ଭୟରେ ରଥପଥ ଛାଡ଼ି ଦୌଡ଼ି ପଳାଇଗଲେ । ଭୟରେ ଦୁଇଁଜଣ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଦିଗକୁ ଦୃତ ଗତିରେ ପଳାଇଲେ; ନିରୃତି ତ୍ୱରିତ ଭାବେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପ୍ରଧାନ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶରଣେ ଗଲେ । କିନ୍ତୁ, କ୍ରୋଧିତ ଦାନବ ମହିଷ ବରୁଣଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ । ବରୁଣଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁ ସହିତ ଗଠିତ ଦେଖି, ଯିଏ ହିମଶିତଳ ପାହାଡ଼ ଭଳି ଚମକୁଥିଲେ, ସେଠି ସୋମ (ଚନ୍ଦ୍ରଦେବ) ବର୍ଫର କଣ୍ଟକରେ ଭରିଥିବା ଏକ ଶୀତାସ୍ତ୍ର ମୁକ୍ତ କଲେ, ଏବଂ ଦ୍ୱିତୀୟ ଭୟଙ୍କର ବାୟୁଅସ୍ତ୍ର ବି ତିଆରି କଲେ । ଏହି ବାୟୁ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ତୀବ୍ର ଶୀତ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଦାନବ ଦଳ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ଷୀଣ ଓ ଶୂନ୍ୟ ହୋଇପଡ଼ିଲେ, ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରଭାବ ନଶ୍ଚିନ୍ନ ହେଲା । ସେମାନେ ତାଙ୍କ ପାଦ ଚଳାଇପାରିଲେ ନାହିଁ, କିମ୍ବା ଅସ୍ତ୍ର ଧରିପାରିଲେ ନାହିଁ, ଚନ୍ଦ୍ରଦେବଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ଓ ବଡ଼ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ତାଲି ହୋଇଗଲେ । ଦାନବ ସେନାଙ୍କର ଦେହ ଏଠାଉଠି ଜଳିଯାଉଥିଲା, କିନ୍ତୁ ମହିଷାସୁର, ଅତିଶୟ କ୍ଳାନ୍ତ ହୋଇ, ନିସ୍ଚଳ ଅବସ୍ଥାରେ ବସି ରହିଲେ, ତାଙ୍କ ମୁହଁ ଶୀତରେ କୌଣସି ପ୍ରଭାବ ଦେଖାଉନଥିଲା । ହାତ ଦେଇ ଦେହକୁ ଭରସା କରି, ମୁହଁ ନମାଇ ବସିଥିବା ସେମାନେ, ସମସ୍ତ ଦାନବ ଚନ୍ଦ୍ରଦେବଙ୍କ ଶୀତରେ ଅସମର୍ଥ ଓ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇପଡ଼ିଲେ । ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ଇଚ୍ଛା ପରିତ୍ୟାଗ କରି, ଦୂରରେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ, କେବଳ ପ୍ରାଣ ରକ୍ଷାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ । ଏହି ସମୟରେ, କ୍ରୋଧରେ ଉତ୍ତେଜିତ କଳନେମି ଦାନବମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହିତ କରି କହିଲେ—"ହଁ! ହଁ! ହେ ଶିଙ୍ଗଧାରୀ ଦାନବମାନେ, ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଶସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ, ତୁମେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜଣେ ତୁମ ହାତରେ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱକୁ ଧରିପାରିବ । ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜଣେ ଚଳନଶୀଳ ଓ ଅଚଳ ଦୁଇଁଜଣା ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱକୁ ଗିଳିପାରିବ; ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଏକ ଦାନବଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖୀନ କରିବାକୁ ଅସମର୍ଥ । ତୁମେ ଏତେ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ, ଏକ ଚନ୍ଦ୍ରର ଷୋଡ଼ଶଂଶ ଭରିଦେବାକୁ ସମର୍ଥ; ତେବେ ତୁମେ କାହିଁକି ପଛୁଆ ହେଲେ? ଅମରମାନେ ଅଜୟ ତୁମମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦଢ଼ି ରୁହ । ଏହି ପରି ଦାନବ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିବା ମହାବୀରମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ଉଚିତ ନୁହେଁ ।