ସମସ୍ତ ଜଗତ ଏକ ଅରୂପ, ଅନ୍ଧକାରରେ ଆବୃତ ହୋଇଗଲା। ସେହି ସମୟରେ, ଆକାଶ ମଧ୍ୟରେ ତୁମ ଶୁଦ୍ଧ ତେଜସ୍ବି ପ୍ରଭା ଦୃଶ୍ୟମାନ ହେଲା। ଏହା ଦେଖି ବିଶାଳ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଦାନବ କୁଜମ୍ଭ, ବଡ଼ ତେଜରେ ଧନଦାଙ୍କ ଉପରେ ପଦେପଦେ ଗର୍ଜନା କରି ଆକ୍ରମଣ କଲା। ଏହି ଦେଖି ଧନ-ଧାନ୍ୟର ଦେବତା ଭୟଭୀତ ହୋଇ ପଳାଇବାକୁ ଲାଗିଲେ। ସେଉଁଠାରେ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡମାଳା, ରତ୍ନରେ ଅଳଙ୍କୃତ, ତଳକୁ ପଡ଼ିଗଲା, ଯେପରି ଆକାଶରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟମଣ୍ଡଳ ପଡ଼ିଯାଏ। ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ଯୁଦ୍ଧରୁ ପଛୁଆଯିବା ପରେ, ଉଚ୍ଚ କୁଳୀନ, ବୀର ଯକ୍ଷମାନେ ଏହି ଅଳଙ୍କାର ପାଖରେ ଦଢ଼ିଆ ହୋଇ, ପ୍ରାଣ ଦେବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ। ସେମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ଶସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି, ଏହି ମୁଣ୍ଡମାଳାକୁ ଘେରି ରହିଲେ। ଧନ-ଧାନ୍ୟ ର ନିୟମକଙ୍କ ଏହି ଗର୍ବିତ ଏବଂ ଧନୀ ଗଣମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ଦଢ଼ିଆ ହୋଇଥିଲେ, ତାହା ଦେଖି କୁଜମ୍ଭ ଦାନବ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା। ସେ ଏକ ଭୟଜନକ ଭୂଷୁଣ୍ଡି ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ, ମହାପର୍ବତ ସମାନ ଭାରୀ, ଏହି ରାତିର ଅଧିପତି ଯକ୍ଷମାନେ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲା ଏବଂ ସେମାନେ ଭଙ୍ଗିଗଲେ। ଏହା ପରେ, ଦାନବ ମୁଣ୍ଡମାଳାକୁ ନିଜ ରଥରେ ରଖି, ଧନ-ଧାନ୍ୟ ର ଦେବତାକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ହରାଇ, ଦେବତାଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ଜୟ ପାଇଲା। ତାପରେ, ସମସ୍ତ ଧନ, ରତ୍ନ, ଧନ-ସମ୍ପଦ ଏବଂ ଜୀବମାନେ ସହିତ, ଦାନବ ଜମ୍ଭ, ଦେତ୍ୟ ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସିଂହ ସମାନ, ସେମାନଙ୍କ ସେନା ସହିତ ବିଦାୟ ନେଲେ। ଧନ-ଧାନ୍ୟ ର ଦେବତା, କେଶ ଖୁଲିଯାଇଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ, ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ଦେବତାଙ୍କ ନାୟକ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ। ତାପରେ, ରାତିର ଅଧିପତିଙ୍କ ପୁତ୍ର କୁଜମ୍ଭ ଯୋଗ ଦେଇ, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ନାୟକ ଅପରାଜିତ ତାମସିକ ମାୟା ଉପରେ ଭରସା କରି ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ। ସେ ଦେତ୍ୟ ନାୟକଙ୍କୁ ମାୟାରେ ମୁଗ୍ଧ କରି, ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଅନ୍ଧକାରରେ ଢାକିଦେଲେ। ଦେତ୍ୟମାନଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ଏବଂ ସେନା ଅକାମ୍ୟ ହୋଇଗଲା। ସେଠାରେ ସେମାନେ ଏକ ପଦକ୍ଷେପ ମଧ୍ୟ ଚାଲିପାରିଲେ ନାହିଁ; ଏହି ସମୟରେ ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ରର ବର୍ଷାରେ ଦେତ୍ୟମାନଙ୍କ ମହାସେନା ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୀଡ଼ିତ ହେଲା। ଘନ ଧୂମ୍ର ଅନ୍ଧକାରରେ ତାଙ୍କ ବାହନମାନେ ଅସ୍ବସ୍ଥ ହୋଇଯିବାରୁ, ସେମାନେ ଆକ୍ରମଣରେ ଅସମର୍ଥ ହେଲେ। ଦେତ୍ୟମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରୁଥିବା ସମୟରେ, କୁଜମ୍ଭ ଭ୍ରମିତ ହୋଇଗଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଦେତ୍ୟ ରାଜା ମହିଷ, ପ୍ରଳୟ ମେଘ ସମାନ କଳା, ସବିତ୍ର ନାମକ ଅସ୍ତ୍ର ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ଯାହା ଉଲ୍କାମାଳାରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା। ଏହି ଦହନଶୀଳ ସବିତ୍ର ଅସ୍ତ୍ର ବିସ୍ତାରିତ ହେବା ସହିତ, ଭୟଙ୍କର ଅନ୍ଧକାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ନଶ୍ଟ ହେଲା। ଏକ ଚିହ୍ନିତ ଚିଙ୍ଗା ଅସ୍ତ୍ର ସମସ୍ତ ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦୂର କଲା, ଯେପରି ଶରତ ଋତୁର ପ୍ରସ୍ତର ଜଳାଶୟ ରକ୍ତ କମଳରେ ଭରିଯାଏ। ଅନ୍ଧକାର ହଟିଯିବା ପରେ, ଦେତ୍ୟ ନାୟକମାନେ ପୁନି ଦୃଷ୍ଟି ଲାଭ କଲେ ଏବଂ କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କ ସେନା ସହିତ ଦେବତାଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ। ତେବେ ସେମାନେ କ୍ରୋଧରେ ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ି, ସର୍ପାସ୍ତ୍ର ବ୍ୟବହାର କରି, ବିଷାକ୍ତ ସର୍ପ ସମ ଭୟଙ୍କର ବାଣ ନେଇ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ। କୁଜମ୍ଭ ତାଲିକାବଦ୍ଧ ରାକ୍ଷସ ରାଜାଙ୍କ ସେନା ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ସେଉଁଠାରେ ରାକ୍ଷସ ରାଜା ତାଙ୍କ ଅନୁଚରମାନେ ସହିତ ତାଙ୍କୁ ଆଗୁଆସୁଥିବା ଦେଖି, ତିବ୍ର ତୀର ନିକ୍ଷେପ କଲେ, ଯାହା କ୍ରୂର ସର୍ପ ସମାନ ଭୟଙ୍କର ଥିଲା; ଧନୁର ଏଣ୍ଠା, ଟାଣିବା ଏବଂ ଛାଡ଼ିବା କୌଣସି ଦୃଶ୍ୟ ହେଉନଥିଲା। ସେ ନିଜ ତୀରରେ, ଚିନ୍ତା ସମ ତୀବ୍ର ଗତିରେ, ତାଙ୍କୁ ଉପରେ ଆସୁଥିବା ବାଣବର୍ଷା କୁ ଚେଦ କଲେ, ଏବଂ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଏବଂ ଶୋଭାପୂର୍ଣ୍ଣ ବାଣରେ ଅମରତ୍ୱର ଶତ୍ରୁଙ୍କ ପତାକାକୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ଏକ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର ସମ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀରରେ ତାଙ୍କ ରଥୀକୁ ତଳକୁ ଫେଲାଇଲେ। କୁଜମ୍ଭଙ୍କ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି ରାକ୍ଷସ ରାଜା ରୁଦ୍ଧ କ୍ରୋଧରେ ଚକ୍ଷୁ ରକ୍ତାବ୍ୟକ୍ତ ହୋଇ ଚିତ୍ତ ହରାଇ ଗଲେ। ଦାନବ ତାଙ୍କ ରଥରୁ ଦୃତ ଚାଲି ଏକ ଖଡ଼ଗ ନେଲେ, ଯାହା ଶରତ ଆକାଶ ପରି ପ୍ରସ୍ପଟ ଥିଲା। ଦଶ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମୁଣ୍ଡିର ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ର ଅଳଙ୍କୃତ ଢାଲ ନେଇ, ସେ ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ରାକ୍ଷସ ରାଜାଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ରାକ୍ଷସ ରାଜା ଗଦା ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ବକ୍ଷସ୍ଥଳରେ ଆଘାତ କଲେ, ଏହାରେ ସେ ଦୁର୍ବଳ ଏବଂ ଭ୍ରମିତ ହୋଇପଡ଼ିଲେ। ଦାନବ ସେଠାରେ ପର୍ବତ ସମାନ ଅଚଳ ହୋଇ ରହିଲେ। କିଛି ସମୟ ପରେ, ଏହି ଭୟଙ୍କର ଦାନବ ନିଜ ଚେତନା ପୁନର୍ବାସିତ କଲେ। ରଥେ ଚଢ଼ି, ରାକ୍ଷସ ନିଜ ବାମ ହାତରେ ନିରୃତିଙ୍କ କେଶ ଧରିବା ସହ, ଦାନବ ତାଙ୍କ ଉପରେ ଘୁଣ୍ଡି ଦେଇ ଦବାଇ ଧରିଲେ। ତାପରେ, କ୍ରୋଧରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ, ସେ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କାଟିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ; କିନ୍ତୁ ଏହି ସମୟରେ ଜଳର ଦେବତା ବରୁଣ ଦୃତ ଗତିରେ ଦାନବ ରାଜାଙ୍କ ଦୁଇ ହାତକୁ ପାଶ ଦ୍ୱାରା ବାନ୍ଧିଦେଲେ। ଏହି ପାଶରେ ବାନ୍ଧାଯିବା ସହିତ, ଦାନବର ଶକ୍ତି ନିର୍ବଳ ହୋଇଗଲା। ପାଶଧାରୀ ବରୁଣ ଦୟା ନକରି, ବନ୍ଧା ହାତ ଦାନବକୁ ଗଦା ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କଲେ; ଏହି ଆଘାତରେ ଦାନବ ରକ୍ତ ବମ୍ କଲେ। ସେ ଏକ ମେଘ ସମାନ ଆକୃତି ଧାରଣ କଲେ, ମେଘରେ ଚମକୁଥିବା ବିଦ୍ୟୁତ ମାଳା ପରି। ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ କୁଜମ୍ଭକୁ ଦେଖି, ମହିଷାସୁର ଭୟଙ୍କର ଆକାର ଧାରଣ କଲେ। ବିପୁଳ ମୁଁହ ଏବଂ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦାନ୍ତ ସହିତ, ସେ ନିରୃତି ଓ ବରୁଣ, ଉଭୟ ଦେବତାଙ୍କୁ ଗର୍ଭରେ ଗିଳିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ଦେତ୍ୟଙ୍କ ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ବୁଝି, ଦୁଇଁଜଣ ମହିଷଙ୍କ ହିଂସ୍ରତାରେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ରଥମାର୍ଗ ଛାଡ଼ି ଦୃତ ଗତିରେ ପଳାଇଗଲେ। ଉଭୟ ଭୟରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆତଙ୍କିତ ହୋଇ, ଭିନ୍ନ ଦିଗକୁ ଦୃତ ଗତିରେ ଚାଲିଗଲେ; ନିରୃତି ଦେବତା ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶରଣ ନେଲେ। କିନ୍ତୁ କ୍ରୋଧିତ ଦାନବ ମହିଷ ବରୁଣଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ସେ ତାଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁ ସହିତ ଜଡ଼ିତ ଦେଖି, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ହିମାଚଳ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଥିଲେ— ସେଉଁଠାରେ ସୋମ ଏକ ଶୀତ ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ିଲେ, ଯାହା ବରଫ ମେଘରେ ଭରିଥିଲା; ଏବଂ ଦ୍ୱିତୀୟ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାୟୁ ଅସ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ସେହି ବାୟୁ, ଚନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ତୀବ୍ର ଶୀତରେ, ସମସ୍ତ ଦାନବମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୀଡ଼ିତ ହେଲେ, ଶୀତରେ ତାଙ୍କ ଶୌର୍ୟ ନଶ୍ଟ ହୋଇଗଲା।