ବ୍ରହ୍ମା ଦେବ ଦୟାଳୁ ସ୍ୱରେ ଦୈତ୍ୟରାଜ ବଜ୍ରାଙ୍ଗଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, “ପୁତ୍ର, ତୁମେ ପୁଣି କାହିଁକି ଏପରି କଠିନ ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ? ହେ ଦୈତ୍ୟ, ତୁମେ ଖାଦ୍ୟ ଉପରେ ଆଶ୍ରିତ, ଆମକୁ କହ, ହେ ମହାନ ବ୍ରତଧାରୀ। ଏହାର କାରଣ କ’ଣ?” ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ, “ଏହି ସମୟରେ ଯଦି ଜଣେ ମଣିଷ ଖାଦ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରେ, ତେବେ ହଜାର ବର୍ଷର ଉପବାସର ଫଳ କେବଳ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଲାଭ କରିପାରେ। ଅପ୍ରାପ୍ତ ଇଚ୍ଛା ତ୍ୟାଗ କରିବା ତତ୍ତେ ଭାରି ନୁହେଁ, ପ୍ରାପ୍ତ ଇଚ୍ଛା ତ୍ୟାଗ କରିବା ବେଶି ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ, ହେ କମଳନୟନ।” ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ଦୈତ୍ୟ ହାତ ଯୋଡି ଗଭୀର ଧ୍ୟାନରେ ଲିନ ହୋଇ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ କଥା ଚିନ୍ତା କରି କହିଲେ, “ଆପଣଙ୍କ ଆଦେଶରେ ମୁଁ ଧ୍ୟାନରୁ ବାହାରିଲି ବେଳେ ମୋ ରାଣୀଙ୍କୁ ଗଛ ତଳେ ଡରେଇ, ଅତି ଦୁଃଖିତ ଓ କାନ୍ଦୁଥିବା ଦେଖିଲି। ମୋ ମନ ଅଶାନ୍ତ ହୋଇ, ମୁଁ ସେଠାରେ ସେଇ ସୁସ୍ଥଳୀ ରାଣୀକୁ ପଚାରିଲି, ‘ହେ ଭୟଭୀତେ, କାହିଁକି ଏପରି ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛ? କ’ଣ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ?’” ମୋ ପ୍ରଶ୍ନରେ ରାଣୀ କମ୍ପିତ କଣ୍ଠରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ମୁଁ ଭୟଭୀତ, ତ୍ୟାଗିତ, ଏବଂ ଦେବତାମାନଙ୍କର ରାଜା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବାରମ୍ବାର ଉତ୍ପୀଡ଼ିତ ଓ ନିର୍ବଳ ହୋଇଯାଇଛି। ଏ ଦୁଃଖର ଶେଷ ଦେଖିପାରୁନାହିଁ, ଏହି ଦୁଃଖର ସାଗରରୁ ଉଦ୍ଧାର ପାଇଁ ମୁଁ ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ ଚିନ୍ତା କରିଛି। ମୋତେ ଏକ ପୁଅ ଦିଅ, ତାରକ ନାମ ଦିଅ, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ମୋତେ ଏହି ଦୁଃଖର ସାଗରରୁ ଉଦ୍ଧାର କରିପାରିବ।” ଏପରି କଥା ଶୁଣି ବଜ୍ରାଙ୍ଗ ଅତି ଅଶାନ୍ତ ହୋଇ, ପୁଅ ପାଇଁ ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ—ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଜିତିବା ପାଇଁ ଭୟଙ୍କର ତପସ୍ୟା କରିବେ। ବ୍ରହ୍ମା, ଏହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଶୁଣି ଖୁସି ହେଇ, ଚାରିମୁଖା ମୁହଁରେ ଶାନ୍ତିର ଆଭା ନେଇ କହିଲେ, “ବସ, ପୁଅ; ଏତେ ତପସ୍ୟା ଆଉ ଦରକାର ନାହିଁ। ତୁମ ପୁଅର ନାମ ତାରକ ହେବ, ସେ ଅପାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେବ।” ଏଉଁପରି ଦେବୀ ଧମ୍ମିଲ୍ଲାଙ୍କ ମୋକ୍ଷ ଦେଇ ବ୍ରହ୍ମା ଦେବଙ୍କୁ ଦୈତ୍ୟରାଜ ଶିର ନମାଇଲେ। ପଛରେ ସେ ଆପଣଙ୍କ ରାଣୀଙ୍କୁ ଖୁସି କରି, ମୁହଁରେ ଆନନ୍ଦ ଆଭା ନେଇ, ଦୁହେଁ ଇଛାପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ଫେରିଗଲେ। ସୁନ୍ଦରୀ ବରାଙ୍ଗୀ ରାଣୀ ବଜ୍ରାଙ୍ଗଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଗର୍ଭକୁ ହଜାର ବର୍ଷ ଯାଏଁ ଗର୍ଭେ ଧାରଣ କଲେ। ହଜାର ବର୍ଷ ପରେ ବରାଙ୍ଗୀ ଏକ ପୁଅ ପ୍ରସବ କଲେ। ଏହି ଦୈତ୍ୟରାଜ ଜନ୍ମ ନେବା ସହିତ ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ ଭୟକୁଳ ହୋଇଯାଇଲା। ପୃଥିବୀ କମ୍ପିଗଲା, ସମୁଦ୍ର ଉଫାନିଲା, ପାହାଡ଼ମାନେ ଅସ୍ଥିର ହେଲେ, ଭୟଙ୍କର ପବନ ବହିଲା। ମହାର୍ଷିମାନେ ମନ୍ତ୍ରପାଠ କଲେ, ଜଙ୍ଗଳ ପଶୁମାନେ ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନି କଲେ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆଲୋକହୀନ ହେଲେ, ଦିଗ୍ମାନେ ଧୂସର ହୋଇପଡ଼ିଲେ। ଏହି ମହାଦୈତ୍ୟ ଜନ୍ମ ନେଲାବେଳେ ସମସ୍ତ ଦୈତ୍ୟ ଓ ଦାନବ ନାରୀମାନେ ଖୁସିରେ ଏଠାରେ ଆସିଗଲେ। ଦୈତ୍ୟ ନାରୀମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଗୀତ ଗାଇଲେ, ନୃତ୍ୟ କଲେ, ଦାନବମାନେ ବଡ଼ ଉତ୍ସବ କଲେ। ଦେବତାମାନେ ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ଦୁଃଖୀ ହେଲେ, ଯେଉଁବେଳେ ବରାଙ୍ଗୀ ନିଜ ପୁଅକୁ ଦେଖି ଖୁସିରେ ଭରିଗଲେ। ଏବେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବିଜୟ ତାଙ୍କୁ ମୁଖ୍ୟ ଲାଗିଲା ନାହିଁ। ନବଜାତ ଦୈତ୍ୟ ତାରକ ବିରାଟ୍ ପ୍ରତାପଶାଳୀ ହେଲେ। ସମସ୍ତ କୁଜମ୍ଭ, ମହିଷ ଓ ଅନ୍ୟ ଦୈତ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କର ରାଜା ଭାବେ ଅଭିଷେକ କଲେ। ଏହି ମହାସାମ୍ରାଜ୍ୟ ଲାଗି ତାରକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦାନବମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇ କହିଲେ, “ଶୁଣ, ହେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦୈତ୍ୟମାନେ, ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ଓ ଉତ୍ତମ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଏକତ୍ର ଆଲୋଚନା କରିବା ଦରକାର। ଦେବତାମାନେ ଆମ ପ୍ରଜାତିକୁ ନଶ୍ଟ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛନ୍ତି; ଆମ ଦାନବମାନେ ସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବେ ତାଙ୍କ ସହ ବିରୋଧରେ ଅଛୁ। ଏହି ସମୟରେ ଆମେ ସମସ୍ତେ ଏକଠି ହୋଇ ଦେବତାମାନେ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିବାକୁ ଯିବା। କିନ୍ତୁ ମୁଁ ଭାବୁଛି, ତପସ୍ୟା ଛାଡ଼ି ଦେବତାମାନେ ସହଯୋଗ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ପ୍ରଥମେ ମୁଁ ତପସ୍ୟା କରିବି, ତାପରେ ଦିତିପୁତ୍ରମାନେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବେ। ତାପରେ ଆମେ ଦେବତାମାନେ ଉପରେ ବିଜୟ ହାସଲ କରି, ତିନି ଲୋକର ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରିବା। ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ ଥିଲେ ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଫଳ ମିଳେ, ଚଞ୍ଚଳ ମନ ଥିଲେ ତ ଲାଭ କିଛି ନାହିଁ।” ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ସମସ୍ତ ଦୈତ୍ୟ “ଯଥାର୍ଥ କହିଲ!” ବୋଲି ଅଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ କହିଲେ। ତାରକ ପରିଘା ମାଳା ସହିତ ପାରିୟାତ୍ର ପାହାଡ଼ର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁହାକୁ ଗଲେ। ଏହି ଗୁହା ସମସ୍ତ ଋତୁର ଫୁଲ ଦ୍ୱାରା ସୁଶୋଭିତ, ବିଭିନ୍ନ ଔଷଧୀ ଆଲୋକରେ ଚମକୁଥିବା, ଅନେକ ଖଣିଜ ଝରଣା, ଅନେକ ପ୍ରକାର ଗୁହା ଓ ଗୃହ ରହିଥିଲା। ଘନ ଝାଡିରେ ଢାକା, କାମନାବୃକ୍ଷରେ ଆଛାଦିତ, ଅନେକ ପ୍ରକାର ପକ୍ଷୀର କୁହୁଡ଼ି ଓ ଆକୃତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ଏହି ଗୁହାରେ ଅନେକ ଝରଣା ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଜଳାଶୟ ଥିଲା। ତାରକ ଏଠାରେ ବଡ଼ ତପସ୍ୟା ଆରମ୍ଭ କଲେ—ଉପବାସ, ପଞ୍ଚତପ, ପତ୍ର ଓ ଜଳ ଉପରେ ଜୀବନ୍ତ ରହି ଶତାଧିକ ବର୍ଷ ଧରି ତପସ୍ୟା କଲେ। ପରେ ପ୍ରତିଦିନ ନିଜ ଦେହର ମାଂସକୁ କାଟି ଅଗ୍ନିକୁ ଅର୍ପଣ କରି, ଶେଷରେ ମାଂସହୀନ ହୋଇଯାଇଲେ। ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟା ଶକ୍ତିର ଆଭାରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇଯାଇଲେ। ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କ ତପସ୍ୟା ଦେଖି ଭୟଭୀତ ହେଲେ, କିନ୍ତୁ ବ୍ରହ୍ମା ଅତି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ। ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା ତାରକଙ୍କୁ ବର ଦେବା ପାଇଁ ଦେବତାମାନଙ୍କ ନିବାସରୁ ଆସିଲେ। ପାହାଡ଼ର ଗୁହାରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ସ୍ନିଗ୍ଧ ଶବ୍ଦରେ କହିଲେ, “ବସ, ପିଲା, ଏବେ ତୁମ ତପସ୍ୟା ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ; ଏବେ ତୁମ ପାଇଁ କିଛି ଅସମ୍ଭବ ନାହିଁ। ମନରେ ଯାହା ଆଛି, ସେଇ ଅତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବର ଚୟନ କର।