ଏହି ଉପଖ୍ୟାନରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଉଛି ବଜ୍ରାଙ୍ଗଙ୍କର ପତ୍ନୀ ବରାଙ୍ଗୀଙ୍କ ତପସ୍ୟା ଓ ତାଙ୍କ ଉପରେ ଦେବେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଉତ୍ପୀଡ଼ନର କଥା। ବରାଙ୍ଗୀ ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ଥିବାବେଳେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଏକ ବଡ଼ ବାନର ରୂପ ଧାରଣ କରି ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ଭୟ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ସେ ବରାଙ୍ଗୀଙ୍କ ପାଣି ଘଡ଼ା, କୁମ୍ଭ ଓ ଝାଞ୍ଜିକୁ କମ୍ପିତ କରି ଛିଟିଯାଇଦେଲେ; ପଛରେ ଏକ ମେଘ ରୂପ ନେଇ ସେଠାରେ ବଡ଼ ଉତ୍ପାତ ଘଟାଇଲେ। ତାପରେ ସେ ଏକ ସର୍ପ ରୂପ ଧାରଣ କରି ବରାଙ୍ଗୀଙ୍କ ଦୁଇ ପାଉଁ ବାନ୍ଧି ଦୂରକୁ ଟାଣି ନେଲେ, ଏପରି ଭାବରେ ସେ ଭୂମିରେ ଘୁଞ୍ଚିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେଲେ। କିନ୍ତୁ ବରାଙ୍ଗୀ ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଅକ୍ଷତ ରହିଲେ। ଏଥିରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଏବେ ଶିଆଳ ରୂପ ଧାରଣ କରି ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଅପବିତ୍ର କଲେ। ପୁନର୍ବାର ମେଘ ରୂପ ନେଇ ପ୍ରବଳ ବୃଷ୍ଟି କରି ଆଶ୍ରମକୁ ଭିଜାଇଦେଲେ। ଏଭଳି ଅନେକ ଉତ୍ପୀଡ଼ନ ଦ୍ୱାରା ପାକଶାସନ ଭୟ ଦେଇ ଚାଲିଥିଲେ। ତଥାପି ବରାଙ୍ଗୀ ତାଙ୍କ ତପସ୍ୟା ଛାଡ଼ିଲେ ନାହିଁ। ସେ ପରେ ବିଚାର କଲେ ଯେ, ଏହି ସମସ୍ତ ଅସୁବିଧା ପାହାଡ଼ ଦ୍ୱାରା ହେଉଛି, ଏହି ଭାବରେ ତାଙ୍କୁ ଶାପ ଦେବାକୁ ଚିନ୍ତା କଲେ। ବରାଙ୍ଗୀଙ୍କ ଏହି ମନୋଭାବ ଦେଖି, ପର୍ବତ ମାନବ ରୂପ ଧାରଣ କରି ଭୟଭିତ ହୃଦୟରେ ସେ ଶୁଭ୍ର ସୁନ୍ଦରୀ ବରାଙ୍ଗୀଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଓ ବରାଙ୍ଗୀ, ମୁଁ ଦୁଷ୍ଟ ନୁହେଁ; ସମସ୍ତ ଦେହୀ ମୋତେ ସେବନ କରନ୍ତି। ଏହି ଉତ୍ପାତ ପାକଶାସନ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ରୋଷ ଦ୍ୱାରା ହେଉଛି।” ଏହିପରି ବେଳେ ହଜାର ବର୍ଷ ତପସ୍ୟା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା। ତାହା ପରେ, କମଳଜ ଶ୍ରୀ ବ୍ରହ୍ମା ବଜ୍ରାଙ୍ଗଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସି, ତାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବାକୁ ବର ଦେଲେ। ବଜ୍ରାଙ୍ଗ, ଦାନବମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ତପସ୍ବୀ, ହାତ ଜୋଡ଼ି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କହିଲେ: “ମୋ ମଧ୍ୟରେ ଦାନବ ସ୍ଭାଭ ନ ରହୁ, ମୋ ଲୋକ ଅବିନାଶୀ ହେଉ, ମୁଁ ତପସ୍ୟାରେ ଆନନ୍ଦ ପାଉଁ ଓ ମୋ ଦେହ ଅବିନାଶୀ ରହୁ।” ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କୁ “ତଥାସ୍ତୁ” କହି ନିଜ ଲୋକକୁ ଚଲିଗଲେ। ତପସ୍ୟା ଶେଷ କରି ବଜ୍ରାଙ୍ଗ ଖାଦ୍ୟ ଅନ୍ୱେଷଣରେ ଓ ନିଜ ପତ୍ନୀକୁ ଖୋଜିବାକୁ ଆଶ୍ରମକୁ ଆସିଲେ, କିନ୍ତୁ ବରାଙ୍ଗୀକୁ ନ ପାଇଲେ। ଭୂକ୍ଷାକ୍ଲାନ୍ତ ବଜ୍ରାଙ୍ଗ ପାହାଡ଼ ଜଙ୍ଗଲରେ ଫଳ ଓ କନ୍ଦ ଚୟନ କରିବାକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ଦେଖିଲେ, ବରାଙ୍ଗୀ ଗଛ ତଳେ ବସି କନ୍ଦାକୁ କାନ୍ଦୁଛନ୍ତି, ମୁହଁ ଚେଲାରେ ଢାକିଛନ୍ତି। ଦାନବନାୟକ ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖି, ମୃଦୁ ସ୍ୱରରେ ସାନ୍ତ୍ବନା ଦେଲେ: “କିଏ ତୁମକୁ ଏଭଳି କଷ୍ଟ ଦେଲା, ଓ ଭୀତ ହୃଦୟା? କିମ୍ବା ମୁଁ କିଏଁ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିଦିଏ? ଶୀଘ୍ର କୁହ, ସୁନ୍ଦରୀ।” ବରାଙ୍ଗୀ କହିଲେ, “ମୁଁ ବାରମ୍ବାର ରକ୍ଷକ ବିହୀନା ଭାବେ ଦେବେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଭୟ, ଉତ୍ପାତ, ଆଘାତ ଓ ନିର୍ଯ୍ୟାତନା ସହିଲି। ମୋର ଦୁଃଖର କୌଣସି ଶେଷ ନାହିଁ, ଏହି ଦୁଃଖ ସାଗରରୁ ମୋତେ ଉଦ୍ଧାର କରିବା ପାଇଁ ମୋ ପୁଅ ତାରକଙ୍କୁ ଦିଅ।” ଏହି କଥା ଶୁଣି, ବଜ୍ରାଙ୍ଗଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ରୋଷରେ ଆକୁଳ ହେଲା। ସେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରତିଶୋଧ ଦେବାକୁ ସକ୍ଷମ ଥିଲେ, ତଥାପି ପୁନଃ ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ। ଏହି ଭୟଙ୍କର ଭାବନା ଜାଣି ବ୍ରହ୍ମା ପୁନଃ ସେଠାକୁ ଆସି, ସ୍ନିଗ୍ଧ ଶବ୍ଦରେ ପଚାରିଲେ: “ମୋ ସନ୍ତାନ, ତୁମେ ଏହି କଠିନ ତପସ୍ୟା ପୁନି କାହିଁକି କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ?” ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ, “ହଜାର ବର୍ଷ ଉପବାସର ଫଳ ଉପଵାସ ଛାଡ଼ିବା ମାତ୍ରରେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ, ଯଦି ସମୟ ଉଚିତ ହୁଏ। ଅପ୍ରାପ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପ୍ରତ୍ୟାଗ ତୁଳନାରେ ପ୍ରାପ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପ୍ରତ୍ୟାଗ ଅଧିକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।” ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି ବଜ୍ରାଙ୍ଗ ହାତ ଜୋଡ଼ି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କହିଲେ: “ମୁଁ ତୁମ ଆଜ୍ଞାରେ ଧ୍ୟାନରୁ ବାହାରିବା ସମୟରେ ମୋର ରାନୀକୁ ଭୟଭୀତ, ବିପନ୍ନ ଓ କନ୍ଦୁଥିବା ଦେଖିଲି। ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ପଚାରିଲି, ତିନି କ୍ଷୀଣ ସ୍ୱରରେ କହିଲେ—‘ମୁଁ ବାରମ୍ବାର ଦେବେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଭୟ ଓ ଉତ୍ପୀଡ଼ନ ସହିଲି, ଏହି ଦୁଃଖର କୌଣସି ଶେଷ ନାହିଁ, ମୁଁ ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କରିବି, ମୋତେ ଉଦ୍ଧାର ପାଇଁ ତାରକ ନାମକ ପୁଅ ଦିଅ।’ ଏହିପରି କଥା ଶୁଣି, ତାଙ୍କ ପୁଅ ପାଇଁ ମୁଁ ଦ୍ରଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ କଲି: ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କୁ ଜୟ କରିବାକୁ ତପସ୍ୟା କରିବି।” ଏହି ଉତ୍ତର ଶୁଣି, ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ଦାନବ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ: “ଏହା ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ, ପୁଅ; ତୁମେ ଏହି କଠିନ ତପସ୍ୟାରେ ପୁନି ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ। ତୁମ ପୁଅ ତାରକ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବେ, ଅତିଶୟ ପ୍ରବଳ ହେବେ। ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗନା ଧମ୍ମିଲାଙ୍କ ମୋକ୍ଷ ହେବ।” ବଜ୍ରାଙ୍ଗ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ଦମ୍ପତି ଦୁଇଏ ଆନନ୍ଦରେ ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ଫେରିଲେ। ଶୋଭାମୟୀ ବରାଙ୍ଗୀ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ଗର୍ଭରେ ତାରକଙ୍କୁ ଧାରଣ କଲେ। ହଜାର ବର୍ଷ ଶେଷରେ ବରାଙ୍ଗୀ ଏକ ପୁଅଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ସେ ଦାନବପତି ତାରକ ଜନ୍ମ ନେବା ସହିତ ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ କମ୍ପିତ ହେଲା, ଭୂମି, ସମୁଦ୍ର, ପର୍ବତ ଓ ଭୟଙ୍କର ପବନ ଚଳିଲା। ମହାର୍ଷିମାନେ ମନ୍ତ୍ରପାଠ କଲେ, ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ଘୋର ଧ୍ୱନି କଲେ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱିପ୍ରଭା ହରାଇଲେ, ଦିଗ୍ଗୁଡ଼ିକ ଧୂସର ହେଲା। ଏହି ମହାଦାନବ ତାରକ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ସମସ୍ତ ଦାନବ ଓ ତାଙ୍କ ନାରୀମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଏଠାକୁ ଆସିଲେ। ଦାନବ ନାରୀମାନେ ନୃତ୍ୟ ଓ ସଙ୍ଗୀତରେ ମଗ୍ନ ହେଲେ। ଏଭଳି ଦାନବମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ଉତ୍ସବ ଆୟୋଜିତ ହେଲା।