ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ଦାନବରାଜା ବଜ୍ରାଙ୍ଗଙ୍କ ଜନ୍ମ କେମିତି ହେଲା, ସେ କିଏଙ୍କ ସଂତାନ, ତାଙ୍କ ପରିବାର ରେ କିଏ ଜନ୍ମିଥିଲେ, ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେବତା ଦୁଃଖଦାୟକ ତାରକା କିଏଙ୍କ ପୁତ୍ର ଥିଲେ—ଏହି ସମସ୍ତ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଜାଣିବାକୁ ଆମେ ଆଗକୁ ଯିବା। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମନରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲେ ଦକ୍ଷ, ସୃଷ୍ଟିର ଅଧିପତି। ଦକ୍ଷଙ୍କୁ ବେଶ କିଛି ଝିଅ ଥିଲେ—ମୋଟେ ୬୦ ଝିଅ, ଯାହା ବିଷୟରେ ବୈରିଣୀ ଅନୁସାରେ ଶୁଣିଛୁ। ସେମାନେ ଦଶଜଣ ଝିଅ ଧର୍ମଙ୍କୁ, ତେରଜଣ କଶ୍ୟପଙ୍କୁ, ସତାଇଶଜଣ ସୋମଙ୍କୁ ଏବଂ ଚାରିଜଣ ଅରିଷ୍ଟନେମିଙ୍କୁ ବିବାହ କରାଇଥିଲେ। ଦୁଇଜଣ ବାହୁକଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ, ଦୁଇଜଣ ଅଙ୍ଗିରସଙ୍କୁ ଏବଂ ଦୁଇଜଣ ପ୍ରଜାପତି କୃଶାଶ୍ୱଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ। ଏଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲେ ଅଦିତି, ଦିତି, ଦନୁ, ବିଶ୍ୱା, ଅରିଷ୍ଟା, ସୁରସା, ସୁରଭି, ବିନତା, ତାମ୍ରା, କ୍ରୋଧବଶା, ଏବଂ ଇରା। କଦ୍ରୁ ଏବଂ କଦ୍ରୁ ନାମକ ଋଷି ମଧ୍ୟ ଏହି ମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଥିଲେ, ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତିରୁ ଜଗତ ର ସମସ୍ତ ଚରାଚର ପ୍ରାଣୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉଛନ୍ତି। ଦେବତା, ଇନ୍ଦ୍ର, ଉପେନ୍ଦ୍ର, ପୂଷଣ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ଦିତିଙ୍କ ସନ୍ତାନ ଭାବେ ଗଣ୍ୟ। ଦିତିଙ୍କୁ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦାଇତ୍ୟମାନେ ଜନ୍ମିଲେ; ଦନୁଙ୍କ ସନ୍ତାନଙ୍କୁ ଦାନବ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ସୁରଭିଙ୍କୁ ଗାଈମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ବିନତାଙ୍କୁ ପକ୍ଷୀ, ଯାହାର ମୁଣ୍ଡରେ ଗରୁଡ ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ କଦ୍ରୁଙ୍କୁ ସର୍ପମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ଏହି ଦିତିଙ୍କ ପୁତ୍ର ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଥିଲେ। ସେ ତିନି ଲୋକର ରାଜା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦଳି ଦେଇଥିଲେ ଏବଂ ଦେବତାମାନେ ଉପରେ ଅଧିକାର କରିଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ସମୟ ପରେ ଏହି ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଓ ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧରେ ବଧ ହେଲେ, ଅବଶିଷ୍ଟ ଦାନବମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିହତ ହେଲେ। ତାପରେ ଦିତି ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ପୁତ୍ର ନଷ୍ଟ ହୋଇଯିବାରେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ପତି କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ଏକ ଅନୁଗ୍ରହ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ—ଏମିତି ଏକ ପୁତ୍ର ଦିଅନ୍ତୁ, ଯିଏ ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେବ। କଶ୍ୟପ ଏହି ଅନୁଗ୍ରହ ଦେଲେ ଯେ, "ତୁମେ ଯଦି ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶୁଦ୍ଧ ମନରେ ବ୍ରତ ରଖିବ, ତେବେ ଏମିତି ଏକ ପୁତ୍ର ପାଇବା।" ଦିତି ଏହି ପ୍ରକାର ବ୍ରତ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଏହି ବେଳେ ଇନ୍ଦ୍ର ଚତୁର ଓ ସତର୍କ ହୋଇ ଦିତିଙ୍କ ସେବା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ଦିତି ତାଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ଏକ ହଜାର ବର୍ଷରୁ କେବଳ ଦଶ ବର୍ଷ ବାକି ଥିଲା, ଦିତି ତାଙ୍କ ବ୍ରତରେ ଦୃଢ଼ ଏବଂ ପ୍ରସନ୍ନ ଥିଲେ। ସେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ, "ହେ ବୃତ୍ର ନାଶକ, ମୋର ବ୍ରତ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବାକୁ ଚାଲିଛି। ତୁମର ଭାଇ ଜନ୍ମିବେ, ଏହି ସମ୍ପଦ ତୁମେ ଦୁଇଁଜଣେ ଭାଗ କରିବ।" "ତୁମେ ଏବେ ତିନି ଲୋକ ଇଚ୍ଛାମୁତାବକ ଉପଭୋଗ କର, ଯେଉଁଠାରେ ବିପତ୍ତି ସମାପ୍ତ ହୋଇଛି।" ଏହିପରି କହି, ସେ ଘୁମେ ପଡ଼ିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ କେଶ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଦ ତଳେ ପଡ଼ିଗଲା। ଏହି ସମୟରେ ଦିତି ଅସତର୍କ ଏବଂ ଅନାବୃତ ଅବସ୍ଥାରେ ଘୁମେ ପଡ଼ିଥିଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର ଏହାକୁ ସୁଯୋଗ ଭାବେ ନେଇ, ତାଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେ ତାଙ୍କ ବଜ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର ଶସ୍ତ୍ର) ଦ୍ୱାରା ଗର୍ଭକୁ ସାତ ଖଣ୍ଡ କଲେ, ପରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଖଣ୍ଡକୁ ପୁନି ଭାଗ କଲେ। ସେମାନେ କ୍ରୋଧରେ ପୁଣି ସାତ ଭାଗ ହେଲେ। ଦିତି ଜାଗି ପଡ଼ି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ, "ମୋ ସନ୍ତାନକୁ ଧ୍ଵଂସ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ।" ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଇନ୍ଦ୍ର ବାହାରି ଆସି, ହାତ ଝୋଡ଼ି, ଭୟଭୀତ ଭାବେ କହିଲେ, "ମା, ତୁମେ ଅନ୍ୟ କଥାରେ ବିମୁଗ୍ଧ ଥିଲ, ତୁମ କେଶ ପାଦ ତଳେ ଥିଲା। ସାତ ବାରି ବଜ୍ର ପ୍ରହାରରେ ମୁଁ ତୁମର ଗର୍ଭକୁ ଭାଗ କରିଛି।" "ମୁଁ ତୁମର ପୁତ୍ରମାନେ ଯେଉଁମାନେ ୫୪ ବାରି ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ବଧ ହେଲେ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଦେବତାମାନେ ଯେଉଁ ସ୍ଥାନକୁ ଗର୍ବ କରନ୍ତି, ସେଉଁଠି ସ୍ଥାନ ଦେଇବି।" ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ଦିତି କହିଲେ, "ଯଥାସ୍ଥିତ," ଏବଂ ତାଙ୍କ ଦୁଃଖ ଅନ୍ତରେ ପୁଣି କଶ୍ୟପଙ୍କୁ କହିଲେ, "ପ୍ରଭୁ, ଏମିତି ଏକ ପୁତ୍ର ଦିଅନ୍ତୁ, ଯିଏ ଦେବତାମାନେ ଦ୍ୱାରା କୌଣସି ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଶସ୍ତ୍ରରେ ନ ମରିବ, ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଜୟ କରିବ।" କଶ୍ୟପ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ତୁମେ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ତପସ୍ୟା କର, ତେବେ ଏମିତି ପୁତ୍ର ପାଇବା।" ସେଉଁଠି ଆହୁରି କହିଲେ, "ତୁମର ପୁତ୍ର ଅଟୁଟ ଏବଂ ଇସ୍ପାତ ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେବ, ତାଙ୍କ ନାମ ବଜ୍ରାଙ୍ଗ ହେବ।" ଏହି ଅନୁଗ୍ରହ ପାଇ, ଦିତି ଅତି ଦୀର୍ଘ ତପସ୍ୟା ପାଇଁ ଅରଣ୍ୟକୁ ଗଲେ। ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ତୀବ୍ର ତପସ୍ୟା କରି, ତାଙ୍କୁ ଏକ ଅଜୟ, ଅବିଜୟ ଏବଂ କୌଣସି ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଅପରାଜିତ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ହେଲା। ସେ ଜନ୍ମ ନେଇ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଅସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ ହେଲେ, ଏବଂ ମାନ୍ୟଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ପଚାରିଲେ, "ମା, ମୁଁ କଣ କରିବି?" ଦିତି ଖୁସି ହୋଇ ଦାଇତ୍ୟମହାରାଜ୍ୟ ପୁତ୍ରକୁ କହିଲେ, "ମୋର ବହୁତ ପୁତ୍ର ଏହି ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ହତ ହୋଇଛନ୍ତି। ତୁମେ ଯାଅ, ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରତିଶୋଧ ନିଅ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ବଧ କର।" ବଜ୍ରାଙ୍ଗ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ ସ୍ଵର୍ଗକୁ ଯାଇ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ତେଜର ନାଗପାଶ ଦ୍ୱାରା ବାନ୍ଧି, ମାନ୍ୟଙ୍କ ସାମ୍ନାକୁ ଏମିତି ଆଣିଲେ, ଯେପରି ଏକ ବାଘ ଛୋଟ ହରିଣକୁ ନେଇଯାଏ। ଏହି ସମୟରେ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ମହାତପସ୍ବୀ କଶ୍ୟପ ସେଠାରେ ଆସିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ମା ଓ ପୁତ୍ର ନିର୍ଭୟ ଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ବ୍ରହ୍ମା ଓ କଶ୍ୟପ କହିଲେ, "ବଜ୍ରାଙ୍ଗ, ପୁଅ, ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ଛାଡ଼ିଦିଅ। ଏହାର ଅର୍ଥ କଣ? ଗରିମାନ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ବଧ କରିବା ଅପମାନ ଭାବିତ ହୁଏ। ଆମ କଥାରେ ଯେଉଁଠି ଛାଡ଼ାଯାଏ, ସେଉଁଠି ସେ ମୃତ ଭାବିତ ହୁଏ।" "ଅନ୍ୟଙ୍କ ପ୍ରତି ସମ୍ମାନ ଦେଇ ଯେଉଁଠି ଛାଡ଼ାଯାଏ, ସେଉଁଠି ଶତ୍ରୁ ଭଲ ଅବସ୍ଥାରେ ନଥାଏ। ସେ ଜୀବନ୍ତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଦିନ ପ୍ରତିଦିନ ମୃତ ଭାବରେ ଅନୁଭବ କରେ। ମହାନ୍ୟଙ୍କ ଅଧୀନ ଥିବା ଲୋକମାନେ ଶତ୍ରୁ ସହିତ ବିରୋଧ ରଖନ୍ତି ନାହିଁ।" ଏହି କଥା ଶୁଣି, ବଜ୍ରାଙ୍ଗ ନମ୍ର ଭାବେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ କହିବାକୁ ଚାଲିଲେ।