ଏହି ଏକ ଅତି ପବିତ୍ର ଓ ମହାନ୍ତି କଥା। ପ୍ରଥମେ, ଅଙ୍ଗିରା, ତ୍ରିତ, ଭୃଗୁଦ୍ବାଜ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ, କୃତବାଚ, ଗାର୍ଗ ଓ ସ୍ମୃତି-ସଂକୃତି—ଏହି ମହାନ ଋଷିମାନେ ଥିଲେ। ଏହାପରେ, ଗୁରୁବିତ, ମନ୍ଧାତା, ଅମ୍ବରୀଷ, ଯୁବନାଶ୍ୱ, ପୁରୁକୁତ୍ସ, ସ୍ୱଶ୍ରବାସ ଓ ସଦସ୍ୟବାନଙ୍କ ନାମ ଅଛି। ଆଉ ଅଜମିଧ, ଅଶ୍ୱହର୍ୟ, ଉତ୍କଳ, କବି, ପୃଷଦଶ୍ୱ, ବିରୂପ, କାବ୍ୟ ଓ ମୁଦ୍ଗଳ ମଧ୍ୟ ଏହି ତାଲିକାରେ ଅଛନ୍ତି। ଉତଥ୍ୟ, ଶାରଦ୍ୱାନ୍ସ, ବଜିଶ୍ରବା, ଅପସ୍ୟଉଷ, ସୁଚିତ୍ତି ଓ ବାମଦେବ ମଧ୍ୟ ଏହି ମହାନ ଅଙ୍ଗିରସ ଋଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗଣନା ହୁଏ। ଏହି ତିରିଶିଟି ଅଙ୍ଗିରସ ଋଷିମାନେ ମନ୍ତ୍ର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏହି ପରେ କଶ୍ୟପ ଋଷିମାନଙ୍କ କଥା ଆସେ—କଶ୍ୟପ, ସହବତ୍ସର, ନୈଧ୍ରୁବ, ନିତ୍ୟ, ଅସିତ, ଦେବଳ—ଏହି ଛଅଜଣ ବ୍ରହ୍ମବାଦୀ ତଥା ମନ୍ତ୍ରଦ୍ରଷ୍ଟା ଭାବେ ପରିଚିତ। ଏହି ସହିତ ଅତ୍ରି, ଅର୍ଧସ୍ୱନ, ଶବସ୍ୟ, ଗବିଷ୍ଠିର, କର୍ଣ୍ଣକ, ସିଦ୍ଧ, ପୂର୍ବତିଥି ମଧ୍ୟ ଏହି ତାଲିକାରେ ଅଛନ୍ତି। ଏହିପରି, ବଶିଷ୍ଠ, ଶକ୍ତି, ପରାଶର, ଭରଦ୍ବାସୁ, ମିତ୍ରାବରୁଣ ଓ କୁଣ୍ଡିନ—ଏହି ସାତଜଣ ବଶିଷ୍ଠ ବ୍ରହ୍ମବାଦୀ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, ଦେବରାତ, ବଳ, ମଧୁଛନ୍ଦ, ଅଘମର୍ଷଣ, ଅଷ୍ଟକ, ଲୋହିତ, ଭୃତକିଳ, ମମ୍ବୁଧି, ଦେବଶ୍ରବା, ପୁରାଣ, ଧନଞ୍ଜୟ, ଶିଶିର, ଶାଳଙ୍କାୟନ—ଏହି ତେରଜଣ କୌଶିକ ବ୍ରହ୍ମିଷ୍ଠ ଭାବେ ଗଣନା ହୁଏ। ଏହିପରି ଅଗସ୍ତ୍ୟ, ଦୃଢ଼ଦ୍ୟୁମ୍ନ, ଇନ୍ଦ୍ରବାହୁ—ଏହି ତିନିଜଣ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମିଷ୍ଠ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ମନୁ ଭୈବସ୍ବତ ଓ ଇଳାପୁତ୍ର ପୁରୁରବା କ୍ଷତ୍ରିୟ ମନ୍ତ୍ରଦ୍ରଷ୍ଟା ଭାବେ ଚିହ୍ନିତ। ବଳନ୍ଦକ, ବସଶ୍ୱ, ସଙ୍କିଳ—ଏହି ତିନିଜଣ ବୈଶ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରଦ୍ରଷ୍ଟା ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏହିପରି ମୋଟ ୯୨ ଜଣ ମନ୍ତ୍ରଦ୍ରଷ୍ଟାଙ୍କ ନାମ ଉପସ୍ଥାପିତ ହୋଇଛି। ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ—ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଋଷିପୁତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ ଅନେକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷି ଭାବେ ବିଶ୍ୱପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏହିପରି, ଏକ ଦିନ ମନୁ ମହାରାଜ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: “ହେ ସୂତପୁତ୍ର, ମତ୍ସ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ତାରକାସୁର ବଧ କିପରି ଘଟିଥିଲା? ଏହି ଉପାଖ୍ୟାନ କେଉଁ ସମୟରେ ଘଟିଥିଲା?” ଏହି କଥା ଆମ ପାଇଁ ଅମୃତ ସମାନ, ଆମେ ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ ଆତ୍ମା ତୃପ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ। ତେଣୁ, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆପଣ ଆପଣଙ୍କ ମନର ଏହି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କଥା ଆମକୁ କହନ୍ତୁ। ମନୁଙ୍କର ଏହି ପ୍ରଶ୍ନରେ, ଭଗବାନ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ମତ୍ସ୍ୟ ରୂପେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: “ଶରବଣ ରେ ଷଡ଼ାନନ କିପରି ଜନ୍ମିଥିଲେ?” ଏହିପରି ପ୍ରଶ୍ନ ଶୁଣି, ପବିତ୍ର ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ର ମହାନ ଜ୍ଞାନ ସହିତ କହିଲେ। ପ୍ରାଚୀନ ଦିନରେ ବଜ୍ରାଙ୍ଗ ନାମକ ଏକ ଦାନବ ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଥିଲେ ତାରକା। ସେ ଏତେ ପ୍ରବଳ ଥିଲେ ଯେ ସେ ଦେବତାମାନେଂକୁ ସେମାନଙ୍କ ନିଜ ନଗର ରୁ ବାହାର କରିଦେଲେ। ଦେବତାମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ। ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତି ଦେଇ କହିଲେ: “ଭୟ ଛାଡ଼, ଦେବତାମାନେ। ଶିବଙ୍କ ପୁତ୍ର, ହିମାଚଳର ନାତି, ଏହି ଦାନବକୁ ବଧ କରିବେ।” ଏହାପରେ ଏକ ଦିନ, ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ଦେଖି, ଶିବ ତାଙ୍କ ଶୁକ୍ର ଅଗ୍ନିଙ୍କ ମୁଖରେ ଦେଲେ। ଅଗ୍ନି ଏହି ଶୁକ୍ର ଗ୍ରହଣ କଲେ, କିନ୍ତୁ ତାହା ଦେବତାମାନେଂକୁ ଦଗ୍ଧ କରିଦେଲା। ଶେଷରେ, ଏହି ଶୁକ୍ର ଦେବତାମାନେଂକର ଉଦର ଫାଟି ବାହାରିଗଲା। ଏହି ଶୁକ୍ର ପବିତ୍ର ନଦୀରେ ପଡ଼ିଲା, ତାଁଠାରୁ ଶରବଣ କାଣ୍ଡରେ ପହଞ୍ଚିଲା। ଶେଷରେ, ଏଠାରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟପ୍ରଭା ଦ୍ୱିତୀୟ ଗୁହା ନାମକ ଶିଶୁ ଜନ୍ମିଲେ। ଏହି ଶିଶୁ, ସାତ ଦିନରେ, ତାରକାସୁରଙ୍କୁ ବଧ କଲେ। ଏହି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଉପାଖ୍ୟାନ ଶୁଣି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କହିଲେ: “ଏହି କଥା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଓ ପାପନାଶିନୀ। ଏହି କଥାକୁ ଆମକୁ ସଠିକ୍ ଓ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କହନ୍ତୁ।” ପୁନି ପ୍ରଶ୍ନ ହେଲା: ବଜ୍ରାଙ୍ଗ କିଏଙ୍କ ପୁତ୍ର? ତାଙ୍କ ବଂଶ କ’ଣ? ତାରକା କେଉଁଠୁ ଜନ୍ମିଲେ? କିଏ ତାଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ ଓ କିଏ ତାଙ୍କୁ ବଧ କଲେ? ଗୁହାଙ୍କ ଜନ୍ମ କଥା ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କହନ୍ତୁ। ତେବେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମନସ ପୁତ୍ର ଡକ୍ଷ ପ୍ରଜାପତି ଥିଲେ। ତାଙ୍କୁ ସଠି ଝିଅ ଜନ୍ମିଥିଲେ। ସେ ଦଶଜଣ ଝିଅ ଧର୍ମଙ୍କୁ, ତେରଜଣ କଶ୍ୟପଙ୍କୁ, ସତାଇଶଜଣ ସୋମଙ୍କୁ, ଚାରିଜଣ ଅରିଷ୍ଟନେମିଙ୍କୁ, ଦୁଇଜଣ ବାହୁକପୁତ୍ରଙ୍କୁ, ଦୁଇଜଣ ଅଙ୍ଗିରସଙ୍କୁ, ଦୁଇଜଣ କୃଶାଶ୍ୱଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ। ଏହି ଝିଅମାନେ ଅଦିତି, ଦିତି, ଦନୁ, ବିଶ୍ୱା, ଅରିଷ୍ଟା, ସୁରସା, ସୁରଭି, ବିନତା, ତାମ୍ରା, କ୍ରୋଧବଶା, ଇରା, କଦ୍ରୁ ଓ କଦ୍ରୁ ଋଷିଣୀ ଥିଲେ। ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଜଗତଙ୍କର ମାଆ। ଗାଈମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୁରଭି ମାଆ ଭାବେ ପୁଜିତ। ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଉଦ୍ଭବ କରି ସମସ୍ତ ଚରାଚର ଜଗତ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ଏହି ମାନେ ନିଜ-ନିଜ ସନ୍ତାନ ଦ୍ୱାରା ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ। ଦେବତା, ଇନ୍ଦ୍ର, ଉପେନ୍ଦ୍ର, ପୂଷଣ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦିତିଙ୍କ ସନ୍ତାନ। ଦିତିଙ୍କୁ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦାନବ ଜନ୍ମିଲେ। ଦନୁଙ୍କୁ ଦାନବମାନେ, ସୁରଭିଙ୍କୁ ଗାଈମାନେ, ବିନତାଙ୍କୁ ପକ୍ଷୀମାନେ (ଗରୁଡ଼ ଆଦି), କଦ୍ରୁଙ୍କୁ ସର୍ପମାନେ ଓ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଜୀବ ଜନ୍ମିଥିଲେ। ଏହିପରି ଏହି ମହାନ ଋଷି, ଦେବତା, ଦାନବ, ପଶୁ, ପକ୍ଷୀ, ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତିର ଏହି ଅମୃତ ସମାନ ଉପାଖ୍ୟାନ ଆମେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ପ୍ରେମରେ ଶୁଣିଲୁ।