ସେଠାରେ, ହଜାର ହଜାର ଆକାଶୀୟ ରଥ ଯାହା ପବିତ୍ର କୁଶ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, କଳ୍ପନା କରାଯାଇଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଫଳଦାୟି ବର୍ହିଷଦ୍ମାନେ ବାସ କରନ୍ତି। ସେଠି ଧନ-ସମୃଦ୍ଧିର ମହାମଣ୍ଡପରେ, ପିତୃମାନେ ଯାହାଁ ତିନିକି ପିତୃଓଫରିଂସ୍ ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ଦେବତା, ଅସୁର, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ସହିତ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି। ସ୍ୱର୍ଗରେ, ଯକ୍ଷ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ଦେବମାନେ ସହିତ ଏହି ସମସ୍ତେ ପୁଲସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ପୁଅମାନଙ୍କୁ ଶତଶଃ ପ୍ରଣାମ କରନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ତପସ୍ୟା ଓ ଯୋଗରେ ନିପୁଣ। ଏହି ସମସ୍ତ ବିଶାଳ ଆତ୍ମା ଓ ଶୁଭଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଭକ୍ତମାନେଁକୁ ନିର୍ଭୟତା ଦେଇଥିବା, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜନ୍ମ ହେଲେ ଏକ ଖ୍ୟାତିଶାଳୀ ଓ ଉତ୍ତମ ମନୋଭାବର ସ୍ୱର୍ଗୀୟ କନ୍ୟା। ସେ ଏକ ଯୋଗିନୀ ଓ ଯୋଗର ମାତା ଥିଲେ, ଦୀର୍ଘ ତପସ୍ୟା କଲେ; ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଏକ ବରା ଦେଲେ, ଏବଂ ସେ ହରିଙ୍କଠାରୁ ଏକ ବର ଚାହିଲେ। ସେ କହିଲେ, "ହେ ଦେବ, ମୋତେ ଏମିତି ଏକ ପତି ଦିଅ, ଯିଏ ଯୋଗରେ ନିପୁଣ, ରୂପବାନ୍, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ କରିପାରିବା, ଏବଂ ତୁମେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉଛ, ତେଣୁ ମୋ ପତି ଭାବେ ମନୁଷ୍ୟମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ଦିଅ।" ପ୍ରଭୁ କହିଲେ, "ଯେତେବେଳେ ବ୍ୟାସଙ୍କ ପୁଅ ଶୁକ ଜନ୍ମ ନେବେ, ସେ ସମୟରେ ତୁମେ ସେ ଯୋଗଶିକ୍ଷକଙ୍କ ପତ୍ନୀ ହେବ।" ଏବଂ ତୁମେ ଏକ କନ୍ୟା ଜନ୍ମ ଦେବ, ଯାହାର ନାମ କୃତ୍ୱୀ, ଏକ ଯୋଗିନୀ, ଯେଉଁକୁ ତୁମେ ମାନବ ରୂପରେ ସେ ସମୟରେ ପାଞ୍ଚାଳ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେବ। ତୁମେ ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତଙ୍କ ମାତା ଭାବରେ ପରିଚିତ ହେବ, ଯିଏ ଯୋଗରେ ନିପୁଣ, ତୁମର ପୁଅମାନେ ହେବେ କୃଷ୍ଣ, ଗୌର, ପ୍ରଭୁ ଓ ଶମ୍ଭୁ। ଏହି ମହାତ୍ମା ଓ ଶୁଭଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ପୁଅମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପଦ ଉପଲବ୍ଧ କରିବେ; ତୁମେ ସେମାନଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଇ, ପୁଣି ଯୋଗ ଓ ବର ଦ୍ୱାରା ମୋକ୍ଷ ଲାଭ କରିବ। ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଉତ୍ତମ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ପିତୃମାନେ ଭାବେ ସ୍ମୃତିରେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ସମସ୍ତେ ମାନସା ଭାବେ ଡାକନ୍ତି, ଏବଂ ସମସ୍ତେ ଧର୍ମର ଅବତାର। ଏହି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଲୋକମାନେ, ଯେଉଁଠି ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗର ଶିରୋପରି ବାସ କରନ୍ତି, ତାହାଁ ସେମାନେ ଖେଳନ୍ତି—ଯେଉଁମାନେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କାଳରେ ଅର୍ପିତ ପିଣ୍ଡ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି। ଅପରିପକ୍ୱ ପାଦଠାରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଆକାଶୀୟ ରଥରେ ଇଚ୍ଛିତ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି; ତେବେ ଯେଉଁ ଭକ୍ତ ଓ ନିୟମିତ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରୁଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ସେମାନେ କିମ୍ବା ଅଧିକ ଉଚ୍ଚ ଦଶାରେ ନଥିବେ କି? ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗୌର ନାମକ ଏକ ମାନସ କନ୍ୟା ଜନ୍ମ ନେଲେ, ସେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ଶୁକ୍ରଙ୍କ ପ୍ରିୟା ଓ ସାଧ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ସୂର୍ଯ୍ୟମଣ୍ଡଳର ଭିତରେ ଥିବା ମରୀଚିଗର୍ଭ ନାମକ ଲୋକମାନେ ଅଛି, ଯେଉଁଠି ଅଙ୍ଗିରସଙ୍କ ପୁଅମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ହବିଷ ଭୋଗ କରନ୍ତି, ସେଠି ବାସ କରନ୍ତି। ପବିତ୍ର ତୀରେ ଯେଉଁ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ରାଜାଙ୍କ ପିତୃମାନେ—ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥିବା। ଏମିତି, ମନଃସୃଷ୍ଟ କନ୍ୟା ଯଶୋଦା, ଯିଏ ଲୋକମାନେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସେ ଅଂଶୁମତଙ୍କ ପ୍ରଧାନ ପତ୍ନୀ ଓ ପଞ୍ଚଜନଙ୍କ ବହୁ ହେଲେ। ସେ ଦିଲୀପଙ୍କ ମାତା ଓ ଭଗୀରଥଙ୍କ ଠାକୁରମା ହେଲେ; କାମଦୁଘା ନାମକ ଲୋକମାନେ ଇଚ୍ଛିତ ଭୋଗ ଦେଉଥିବା ଭାବେ ପରିଚିତ। ଯେଉଁଠି ସୁସ୍ୱଧା ନାମକ ପିତୃମାନେ ବାସ କରନ୍ତି, ସେଠି କର୍ଦ୍ଦମ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ଆଜ୍ୟପା ନାମକ ଲୋକମାନେ ଅଛି। ପୁଲହ ଏବଂ ଅଙ୍ଗିରସଙ୍କ ବଂଶଜ ବୈଶ୍ୟମାନେ ସେମାନଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି; ଏଠି, ଯେଉଁମାନେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସମୟରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦେଖିପାରନ୍ତି। ମା, ଭାଇ, ବାପା, ଭଉଣୀ, ବନ୍ଧୁ, ଆତ୍ମୀୟ, ଏବଂ ସମ୍ପର୍କୀୟମାନେ—ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଏକ ଜୀବ ଦଶ ହଜାର ଜନ୍ମରେ ଦେଖିଛି ଓ ଅନୁଭବ କରିଛି। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଭିରଜା ନାମକ ଏକ ମନଃସୃଷ୍ଟ କନ୍ୟା ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସେ ନହୁଷଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଓ ଯୟାତିଙ୍କ ମାତା ହେଲେ। ତା’ପରେ ଏକାଷ୍ଟକା ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯିଏ ଧର୍ମିକ ହୋଇ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକକୁ ଗଲେ। ଏହି ତିନି ଗୋଷ୍ଠୀ ବିବରଣ କରାଗଲା—ଏବେ ଚତୁର୍ଥ ଗୋଷ୍ଠୀ କଥା କହିବି। ମାନସ ନାମକ ଲୋକମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଉପରେ ନିର୍ମିତ, ସେଠି ମନଃସୃଷ୍ଟ କନ୍ୟା ନର୍ମଦା ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ସେଠି ସନାତନ ସୋମପା ପିତୃମାନେ ବାସ କରନ୍ତି, ସମସ୍ତେ ଧର୍ମର ରୂପ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ବ୍ରହ୍ମାଠାରୁ ବି ଉପରେ ସ୍ମୃତ। ସେମାନେ ସ୍ୱଧାଠାରୁ ଜନ୍ମ ନେଇ, ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମପଦ ଲାଭ କରି, ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିକର୍ମ ମନରେ କରି, ବର୍ତ୍ତମାନ ସ୍ଥିର ଅଛନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କ କନ୍ୟା ନର୍ମଦା, ଜଳବାହିନୀ ନଦୀ ଭାବେ ପରିଚିତ, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ବହି ଚାଲି ଜୀବମାନଙ୍କୁ ପବିତ୍ର କରନ୍ତି। ସେମାନଠାରୁ ସମସ୍ତ ମନୁ ଓ ପ୍ରାଣୀମାନେ ସୃଷ୍ଟି ହେଲେ; ଏହି ସତ୍ୟ ଜାଣି, ଲୋକମାନେ ଧର୍ମ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସଦା ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରନ୍ତି। ସେମାନଠାରୁ ହିଁ କ୍ରମାଗତ କୃପା ଓ ଯୋଗର ଧାରା ପୁନି ମିଳେ; ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭରେ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲା। ଏକ ରୌପ୍ୟ ପାତ୍ର କିମ୍ବା ରୌପ୍ୟ ଶୋଭିତ ପାତ୍ରରେ ସ୍ୱଧା ଦେଇ ଅର୍ପଣ କଲେ, ସେହି ସମୟରେ ପିତୃମାନେ ସଦା ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି। ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଅଗ୍ନିସୋମୀୟ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଅପ୍ୟାୟନ କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ; ଅଗ୍ନି ନଥିଲେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ନିଜ ଶ୍ୱାସ କିମ୍ବା ଜଳ ଦ୍ୱାରା କରିପାରନ୍ତି। ଅଜାକର୍ଣ୍ଣ କିମ୍ବା ଅଶ୍ୱକର୍ଣ୍ଣ ଗଛର ମୂଳରେ, ଗୋଶାଳାରେ, କିମ୍ବା ଜଳାଶୟ ପାଖରେ, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ସ୍ଥାନ ଭାବେ ପ୍ରଶଂସା କରାଯାଇଛି। ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ହାତରେ ଜଳ ଢାଳିବା, ତିଳ, ଦର୍ଭା, ପାଠୀନ ମାଛ, ଗାଈ ଦୁଧ, ମଧୁର ରସ—ଏସବୁ ଉପଯୁକ୍ତ। ଛୁଣା ଶିମ୍ବି, ମାଂସ, ମଧୁ, କୁଶ, କଳା ଧାନ, ଚାଉଳ, ଯବ, ଗହୁଁ, ମୁଗ, ଖଣ୍ଡ, ଧଳା ଫୁଲ, ଘିଅ—ଏସବୁ ସଦା ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ପ୍ରିୟ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଏବେ ମୁଁ ଏହି ଉପଚାର ମଧ୍ୟରୁ ଯାହା ଅପ୍ରିୟ ଓ ତ୍ୟାଜ୍ୟ ତାହା କହିବି। ମସୁର ଡାଲ, ଶଣ, ନିଷ୍ପାବ, ରାଜମା, କୁସୁମ୍ଭ, ପଦ୍ମ, ବିଳ୍ବ, ଅର୍କ, ଧତୂରା, ପାରିଭଦ୍ର, ଅଟରୁଷକ—ଏସବୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।