କଳିଯୁଗରେ ଧର୍ମର ଅବନତି ଆସିଲା। ଦ୍ୱିଜାତିମାନେ ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନ କରିବେ ନାହିଁ, ଯଜ୍ଞ କରିବେ ନାହିଁ; ଏହିପରି ଅବସ୍ଥାରେ ବୈଶ୍ୟ ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଦୀର୍ଘ ଅବନତିରେ ପଡ଼ିଯିବେ। ଶୂଦ୍ରମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ସହିତ ଶୟନ, ଆସନ ଓ ଭୋଜନ ସାଧାରଣ କରି ବେଦମନ୍ତ୍ର ଶିଖିବେ। ଏହି କଳି ଯୁଗରେ ଅଧିକାଂଶ ରାଜାମାନେ ଶୂଦ୍ର ହେବେ, ଅନେକ କୁସଂସ୍କାର ଦଳ ପ୍ରଚଳିତ ହେବ, କେହି ଗେରୁଆ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଜନ୍ୟୁ ବିନା ଘୁରିବେ, କେହି ମୁଣ୍ଡମାଳା ପିନ୍ଧି ଦେଖାଯିବେ। ଅନେକ ଲୋକ ଦେବତାଙ୍କ ନାମରେ ଉପବାସ ଧରିବେ, କିନ୍ତୁ ଧର୍ମକୁ ବିକୃତ କରି ଜୀବିକା ଚାଲାଇବେ। ଏପରି ଲୋକମାନେ କଳି ଯୁଗରେ ଉଦ୍ଭବିତ ହେବେ। ଏହି ସମୟରେ ଶୂଦ୍ରମାନେ ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥରେ ପାରଙ୍ଗତ ହୋଇ ବେଦ ପଢ଼ିବେ। ଶୂଦ୍ର ଜନ୍ମର ରାଜାମାନେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରିବେ, ନାରୀ, ଶିଶୁ, ଓ ଗାଉଁକୁ ହତ୍ୟା କରିବେ, ଏକାପରେ ଅନ୍ୟକୁ ମାରିବେ। ଲୋକମାନେ ଏକାଅପରକୁ ହତ୍ୟା କରି ବଞ୍ଚିବେ, ଦୁଃଖ ବେଶି ହେବ, ଆୟୁ ଛୋଟ, ଭୂମି ନଷ୍ଟ, ଓ ରୋଗ ପ୍ରଚଳିତ ହେବ। ଅଧର୍ମ ଓ ଅନ୍ଧକାର ଆଚରଣ କଳିର ଚିହ୍ନ, ଗର୍ଭ ହତ୍ୟା ପୂର୍ବବତ ହେବ ନାହିଁ। ଏହି କଳିଯୁଗରେ ଆୟୁ, ଶକ୍ତି, ଓ ସୌନ୍ଦର୍ୟ କ୍ଷୟ ପାଇବ; ଦୁଃଖରେ ପୀଡ଼ିତ ଲୋକ ଶତବର୍ଷ ଆୟୁ ପାଇବେ। ଏଠାରେ ବେଦ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରହିବେ ନାହିଁ, ଯଜ୍ଞମାନେ ଧର୍ମ ପାଇଁ ମାତ୍ର ଅଛି, ଏହି ହେଉଛି କଳିଯୁଗର ଅବସ୍ଥା। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗର ସନ୍ଧ୍ୟାଭାଗରେ ତିନି-ଚତୁର୍ଥାଂଶ ଫଳ କ୍ଷୟ ହୁଏ। ସନ୍ଧ୍ୟାଭାଗରେ ମୂଳ ଗୁଣ ଏକ-ଚତୁର୍ଥାଂଶ ରହିଥାଏ, ସନ୍ଧ୍ୟା ଗୁଣ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ଅଂଶରେ ରହିଥାଏ। ଯେତେବେଳେ ଯୁଗ ଶେଷର ସନ୍ଧ୍ୟା ଅଂଶ ଆସେ, ଅଧର୍ମର ଅଧିପତି, ଭୃଗୁବଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଇ, ଚନ୍ଦ୍ରବଂଶୀ ପ୍ରମତି ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହୁଏ। ସେ କଳିଯୁଗର ସନ୍ଧ୍ୟାଭାଗରେ, ମନୁ ସ୍ୱୟଂଭୂବ ଦିନର ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ତିରିଶି ବର୍ଷ ପୃଥିବୀରେ ଘୁରିଥିଲେ। ଘୋଡ଼ା ଚଳାଇବାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଏକ ବିପୁଳ ସେନା ସହିତ, ଯେଉଁଥିରେ ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ଓ ରଥ ଥିଲା, ନେତୃତ୍ୱ କରିଥିଲେ। ସେ ସେମିତି ବହୁ ସଂଖ୍ୟାକ ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ସହିତ ମିଳି ସମସ୍ତ ମ୍ଲେଛମାନେ ନଷ୍ଟ କରିଦେଲେ। ସମସ୍ତ ଶୂଦ୍ର ଜନ୍ମର ରାଜା ଓ ପାଖଣ୍ଡୀଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରି ସେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଶେଷ କରିଦେଲେ। ଯେଉଁମାନେ ଅଧର୍ମରେ ଲିନ, ସେମାନେ ଉତ୍ତର, ମଧ୍ୟ ଦେଶ, ପାହାଡ଼, ପୂର୍ବ, ପଶ୍ଚିମ, ବିନ୍ଧ୍ୟାପର୍ବତ ପାର ଓ ଦକ୍ଷିଣ ସହିତ ଦ୍ରାବିଡ଼, ସିଂହଳ—ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସେ ନଷ୍ଟ କରିଦେଲେ। ଗାନ୍ଧାର, ପରଦ, ପହ୍ଲବ, ଯବନ, ଶକ, ତୁଷାର, ବର୍ବର, ଶ୍ୱେତ, ହଳିକ, ଦରଦ, ଖସ, ଲମ୍ପକ, ଆନ୍ଧ୍ରକ ଓ ଚୋର ଜାତିମାନେ—ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସେ ନିଜ ଚକ୍ର ଚଳାଇ ନଷ୍ଟ କରିଦେଲେ। ସମସ୍ତ ଜନ୍ତୁମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ପଳାଇଯିବା ପରେ, ସେ ପୃଥିବୀରେ ଗୋଡ଼ ଦେଲେ; ସେ ମନୁବଂଶରେ ଜନ୍ମିଥିଲେ, ଏଠାରେ ରାଜା ଦେବତା ଭାବେ ଅବତରିଥିଲେ। ପୂର୍ବ ଜନ୍ମରେ ସେ ପ୍ରମତି ନାମକ ବିଷ୍ଣୁ ଥିଲେ, ଚନ୍ଦ୍ରନନ୍ଦନ, ପୂର୍ବ କଳିଯୁଗରେ ନାୟକ। ବତିସ ବର୍ଷରେ ଆରମ୍ଭ କରି, କୁଡ଼ି ବର୍ଷ ଧରି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ, ବିଶେଷକରି ମାନବମାନେ, ନଷ୍ଟ କରିଦେଲେ। ତାଙ୍କ ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ପୃଥିବୀରେ କେବଳ ବୀଜ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଗଲା। ପ୍ରମତିଙ୍କ ସେନା ଯାହା ଅଚାନକ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଗଲା, ସେମାନେ ଗଙ୍ଗା ଓ ଯମୁନା ମଧ୍ୟରେ ଧ୍ୟାନ କରି ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କଲେ। ଏପରି ସମୟରେ, ସନ୍ଧ୍ୟା ଅଂଶ ଓ କ୍ରିୟା ନଷ୍ଟ ହେଲା, ରାଜାମାନେ ନଷ୍ଟ ହେଲେ, ସମୟ ବିତିଗଲା। ସନ୍ଧ୍ୟା ଅଂଶ ଶେଷ ହେବା ସମୟରେ, କେବଳ ଅତିକମ୍ ସଂଖ୍ୟାକ ଜୀବ ଏଠାଉଁ ଅଛି। ସେମାନେ ଲୋଭରେ ଆବୃତ, ଦାନ ଦେଇବେ ନାହିଁ, ଦଳେ ଦଳେ ଏକାଅପରକୁ କ୍ଷତି କରିବେ ଓ ଲୁଟିବେ। ଏହି ସମୟରେ, ରାଜା ବିନା, ସମସ୍ତ ଲୋକ ଭୟରେ ପୀଡ଼ିତ ହେବେ। ଦୁଃଖିତ ଓ ଅସ୍ଥିର ହୋଇ, ଦେବତା ଓ ଘରକୁ ଛାଡ଼ିଦେବେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ନିଜ ପ୍ରାଣପାଇଁ ଚିନ୍ତିତ, ଦୟା ଶୂନ୍ୟ ଓ ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଯିବେ। ବେଦ ଓ ସ୍ମୃତି ନଷ୍ଟ, କାମ ଓ କ୍ରୋଧରେ ଚଳିତ, ସୀମା ଶୂନ୍ୟ, ଆନନ୍ଦ ଶୂନ୍ୟ, ସ୍ନେହ ଓ ଲଜ୍ଜା ଶୂନ୍ୟ ହେବେ। ଧର୍ମ ନଷ୍ଟ, ଶକ୍ତି କେବଳ ପଚିଶ ରହିଯିବ, ପତ୍ନୀ, ସନ୍ତାନକୁ ଛାଡ଼ି, ଲୋକ ଶୋକ ଓ ମୂର୍ଛାରେ ଡୁବିଯିବେ। ଅନ୍ୟନ୍ୟ ସମୟରେ ଅନ୍ୟ ଜୀବିକା ଛାଡ଼ି, ଦୁଃଖରେ ନିଜ ଭୂମି ତ୍ୟାଗ କରି, ସୀମାନ୍ତ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଯିବେ। ନଦୀ, ସମୁଦ୍ର କୂଳ ଓ ପାହାଡ଼କୁ ଯିବେ, ବକୁଳ ଓ କୃଷ୍ଣମୃଗ ଚର୍ମ ପିନ୍ଧି, କୌଣସି କ୍ରିୟା କରିବେ ନାହିଁ, କିଛି ନାହିଁ ରଖିବେ। ବର୍ଣ୍ଣାଶ୍ରମ ଧର୍ମରୁ ଛୁଟି, ଭୟଙ୍କର ମୂର୍ଛାରେ ପଡ଼ିବେ, ଅବଶିଷ୍ଟ ଲୋକ ଏପରି ଦୁଃଖ ଭୋଗିବେ। ପ୍ରାଣୀମାନେ ଭୋକ ଓ ଦୁଃଖରେ ଅସ୍ଥିର ହୋଇ, ଏଠୁ ସେଠା ଘୁରିବେ, ଚକ୍ର ବଳୟ ପରି ଲାଗିବେ। ତାପରେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ମାଂସ ଭୋଜନ କରିବେ, ହରିଣ, ବନ୍ୟଶୁକର, ବୃଷ୍ଠି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜଙ୍ଗଲ ଜନ୍ତୁ ଖାଇବେ। ଯାହା ଖାଇବାଯୋଗ୍ୟ ଓ ଅଯୋଗ୍ୟ, ସବୁଠି ଖାଇବେ; ସମୁଦ୍ର ଓ ନଦୀରେ ଶରଣ ନେଉଥିବାମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି କରିବେ। ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ମାଛ ଧରି ଖାଇବେ, ନିଷିଦ୍ଧ ଖାଦ୍ୟ ଭୋଜନର ଦୋଷରେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଏକ ଜାତିରେ ପରିଣତ ହେଉଥିଲେ।