ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ, ମହାନ ଆତ୍ମା ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁଥିବା ରାଜା ଋଷିମାନେ ତାଙ୍କର ଯଶ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହୋଇଥିଲେ । ସେମାନେ ଜଣାଇଥିଲେ ଯେ, ସମସ୍ତ ଦୃଷ୍ଟିରେ ତପସ୍ୟା ବଳିଦାନ ଠାରୁ ଉତ୍ତମ । ଏହି ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ପୂର୍ବରୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା । ଏହିକାରଣରୁ, ବଳିଦାନ ଦ୍ୱାରା ଏହାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରାଯାଏ ନାହିଁ, କାରଣ ତପସ୍ୟାକୁ ସମସ୍ତ ଦ୍ରବ୍ୟର ମୂଳ ବୋଲି କୁହାଯାଏ । ଏପରି ଭାବେ, ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ଯୁଗରେ ବଳିଦାନ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା । ସେଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଏହି ବଳିଦାନ ପ୍ରଥା ଯୁଗ ଯୁଗ ଚାଲିଆସିଛି । ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଡ୍ୱାପର ଯୁଗର କ୍ରମ ଆଉଥରେ ଖୋଲିବାକୁ ଯାଉଛି । ଯେତେବେଳେ ତ୍ରେତା ଯୁଗ ଶେଷ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ଡ୍ୱାପର ଆରମ୍ଭ ହୁଏ । ଡ୍ୱାପର ଆରମ୍ଭରେ ଲୋକମାନେ ତ୍ରେତା ଯୁଗର ଯେ ତାଲିକା ଥିଲା, ସେଉଁଠି ସଫଳତା ଦେଖିଥିଲେ । ଯେତେବେଳେ ସେ ଯୁଗ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୁଏ, ସେହି ସଫଳତା ହାରାଯାଏ । ପୁଣି ଲୋକମାନେ ଡ୍ୱାପରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଲୋଭ, ଧୃଢତା, ବ୍ୟବସାୟ, ଯୁଦ୍ଧ ଓ ନୀତିରେ ଅନିଶ୍ଚିତତା ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ । ଏହା ସହିତ ଜାତିର ନାଶ, କର୍ମର ବିପରୀତତା, ଯାତ୍ରା, ହତ୍ୟା, କଠୋର ଶାସନ, ଅଭିମାନ, ଅହଂକାର, ଅସହନଶୀଳତା ଓ ବଳପ୍ରୟୋଗ ଦେଖାଯାଏ । ଡ୍ୱାପରରେ ରଜସ୍ ଓ ତମସ୍ ଆଉଥରେ ବଢ଼ିଯାଏ । ପ୍ରଥମ କୃତ ଯୁଗରେ କୌଣସି ଅଧର୍ମ ନଥିଲା, କିନ୍ତୁ ତ୍ରେତାରେ ଏହା ଆରମ୍ଭ ହେଲା । ଡ୍ୱାପରରେ ଅସ୍ପଷ୍ଟତା ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ ଏବଂ କଳିରେ ଏହା ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଏ । ଡ୍ୱାପରରେ ଜାତି ଓ ଆଶ୍ରମର କର୍ମ ମିଶ୍ରିତ ହୋଇଯାଏ । ସେଯୁଗରେ ଶ୍ରୁତି ଓ ସ୍ମୃତିରେ ଦ୍ୱିତ୍ଵ ଦେଖାଯାଏ । ବେଦ ଓ ପାରମ୍ପରିକତା ବିଭକ୍ତ ହୋଇଯାଏ ଏବଂ ନିଶ୍ଚିତତା ମିଳେନାହିଁ । ଏହି ଅନିଶ୍ଚିତତା ଏବଂ ବିଭ୍ରାନ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଧର୍ମର ସାର୍ଥକତା ଜଣାଯାଏ ନାହିଁ; ଏହାର ଅସ୍ପଷ୍ଟତା ଦ୍ୱାରା ମତଭେଦ ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ । ଏହି ଭିନ୍ନ ମତରେ ଲୋକମାନେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇଯାନ୍ତି, ଏହିପରି ଦୃଷ୍ଟିଭ୍ରମ ଦ୍ୱାରା ସଂସାର ବହୁତ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯାଏ । ଏଠି ଏକ ବେଦ ଅଛି, ଯାହା ଚାରି ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ହୁଏ; ଏହା ପୁନଃପୁନଃ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ହୋଇ, ସାର ଆକାରେ ଏବଂ ଆୟୁଷ୍ୟାନୁସାରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଡ୍ୱାପରରେ ବିତରଣ ହୁଏ । ଏହି ଏକ ବେଦ ଡ୍ୱାପର ଓ ଅନ୍ୟ ଯୁଗରେ ଚାରିଟି ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ହୁଏ; ଋଷିପୁତ୍ରମାନେ ନିଜ ନିଜ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ ଅନୁଯାୟୀ ବେଦକୁ ପୁନଃ ବିଭାଜିତ କରନ୍ତି । ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ତାଙ୍କର ବ୍ୟବସ୍ଥା ଓ ଉଚ୍ଚାରଣ ଅନୁଯାୟୀ ଋକ୍, ଯଜୁର୍ ଓ ସାମ ବେଦର ସଂଗ୍ରହ କରନ୍ତି । ସାଧାରଣ ଓ ବିଶେଷ ଭେଦ, ଏବଂ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନର ମତଭେଦ ଦ୍ୱାରା ବ୍ରାହ୍ମଣ, କଳ୍ପସୂତ୍ର, ଭାଷ୍ୟ ଓ ଶାଖା ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ । କିଛି ଲୋକ ସେଇ ପଥ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ୟମାନେ ବିରୋଧ କରନ୍ତି; ଡ୍ୱାପର ଯୁଗରେ ଏହି ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଦର୍ଶନ ତାଙ୍କର ନିଜ ନିଜ ଅନୁବାଦ ସହିତ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୁଏ । ପ୍ରଥମେ, ଏକ ଆଧ୍ୱର୍ୟବ (ଯଜୁର୍ବେଦ ଧାରା) ଥିଲା; ପରେ ଏହା ଦୁଇ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ହେଲା । ବିପରୀତ ଅର୍ଥ ଓ ବିରୋଧୀ ମତ ଦ୍ୱାରା ବହୁତ ଗ୍ରନ୍ଥ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା । ଆଧ୍ୱର୍ୟବ ଆଉ ବହୁତ ପଢ଼ାଳିରେ ବିଭ୍ରାନ୍ତ ହୋଇଯାଏ; ଏହିପରି ଅଥର୍ବ ଓ ସାମ ବେଦ ଧାରା ମଧ୍ୟ ବିଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନତା ଓ ଅପଚୟ ଦ୍ୱାରା ବିଭକ୍ତ ହୋଇଯାଏ । ଡ୍ୱାପର ଯୁଗରେ ଅର୍ଥ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଦର୍ଶନ ଦ୍ୱାରା ବିଭ୍ରାନ୍ତ ହୁଏ; ଡ୍ୱାପର ଶେଷ ହେଲେ, ସେହି ବେଦଗୁଡିକ କଳିରେ ନିଶ୍ଚୟ ନଶ୍ଟ ହୁଏ । ଏହି ବିଭ୍ରାନ୍ତି ଦ୍ୱାରା, ଡ୍ୱାପରରେ ପୁଣି ଦୃଷ୍ଟି ହାନି, ମୃତ୍ୟୁ, ରୋଗ ଓ କ୍ଲେଶ ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ । ବାଣୀ, ମନ ଓ କାର୍ଯ୍ୟର କ୍ଲେଶରୁ ବିରକ୍ତି ଆସେ; ଏହି ବିରକ୍ତିରୁ ଦୁଃଖ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ଚିନ୍ତା ଆରମ୍ଭ ହୁଏ । ଏହି ଚିନ୍ତାରୁ ବିରାଗ୍ୟ ଉପଜେ; ବିରାଗ୍ୟରୁ ଦୋଷ ଦେଖିବାର ଦ୍ୱାରା ଜ୍ଞାନ ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ । ସେଇ ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ପୃଥିବୀରେ ପୂର୍ବ ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ଅନ୍ତରାଳରେ ଡ୍ୱାପର ଯୁଗରେ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ବିଘ୍ନ ଦେଖାଯାଇଥିଲା । ଏଠି ଆୟୁର୍ବେଦ, ଉପାଙ୍ଗ, ଜ୍ୟୋତିଷ, ଅର୍ଥଶାସ୍ତ୍ର ଓ ନ୍ୟାୟ ଶାସ୍ତ୍ରର ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା । କଳ୍ପସୂତ୍ରର ପ୍ରଣାଳୀ, ଭାଷ୍ୟ ଶାସ୍ତ୍ରର ଭିନ୍ନତା, ସ୍ମୃତିଗ୍ରନ୍ଥର ବିଭାଗ ଓ ନିଜ ନିଜ ପଢ଼ାଳି ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା । ଡ୍ୱାପର ଯୁଗରେ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମତଭେଦ ଉପଜେ; ମନ, କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ବାଣୀ ଦ୍ୱାରା ଜୀବିକା କଷ୍ଟରେ ମିଳେ । ଡ୍ୱାପରରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପାଇଁ ସମୟ କଷ୍ଟପୂର୍ଣ୍ଣ ବୋଲି କୁହାଯାଏ: ଲୋଭ, ଅସ୍ଥିରତା, ବ୍ୟବସାୟ, ଯୁଦ୍ଧ ଓ ସତ୍ୟରେ ଅନିଶ୍ଚିତତା ବ୍ୟାପି ରହିଥାଏ । ବେଦଗ୍ରନ୍ଥ ରଚନା, କର୍ମର ବିଭ୍ରାନ୍ତି, ଜାତି ଓ ଆଶ୍ରମର ନାଶ, ଏବଂ ଏହା ସହିତ କାମନା ଓ ଦ୍ୱେଷ ଦେଖାଯାଏ । ଯେତେବେଳେ ଦୁଇ ହଜାର ବର୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆୟୁଷ୍ୟ ହୁଏ; ଡ୍ୱାପର ଶେଷରେ ତାହାର ସଂଧ୍ୟା ଚତୁର୍ଥ ଭାଗ ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ । ଯେଉଁମାନେ ଧର୍ମହୀନ, ସେମାନେ ରହିଯାନ୍ତି, ଏବଂ ଡ୍ୱାପର ସଂଧ୍ୟାରେ କେବଳ ଏକ ଅଂଶ ଧର୍ମ ଅବସ୍ଥିତ ରହେ । ଏବେ ଡ୍ୱାପର ଓ ପୁଷ୍ୟର ସଂଧି ବିଷୟରେ ଶୁଣ; ଯେତେବେଳେ ଡ୍ୱାପରର କେବଳ ଅବଶେଷ ରହିଯାଏ, ସେତେବେଳେ କଳିର ଉଦୟ ହୁଏ । ପୁଷ୍ୟରେ ହିଂସା, ଚୋରି, ମିଥ୍ୟା, ଧୋଖା ଓ ତ୍ୟାଗୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପାଖଣ୍ଡ ଏହିପରି ସ୍ୱାଭାବିକ ଗୁଣ ହୁଏ, ଏବଂ ଲୋକମାନେ ଏହାକୁ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି । ଏହିକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଧର୍ମ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ଧର୍ମ ମନ, କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ବାଣୀ ଦ୍ୱାରା ଅବନତି ହୁଏ; କାମ କିମ୍ବା ବ୍ୟବହାର ସଫଳ କିମ୍ବା ବିଫଳ ହୁଏ । କଳି ନାଶକ, ରୋଗ ସଦା ରହିଥାଏ, ଏବଂ ଅନ୍ନ, ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ, ଭୂମିର ଉପଦ୍ରବ ଭୟ ସଦା ରହିଥାଏ । ପୁଷ୍ୟ ଓ କଳିର ଭୟଙ୍କର ଯୁଗରେ ମାନଦଣ୍ଡରେ କୌଣସି ନିଶ୍ଚିତତା ନାହିଁ; କେହି ଗର୍ଭରେ, କେହି ଯୌବନରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି । ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା, ମଧ୍ୟବୟସ୍ଥା କିମ୍ବା ଶିଶୁବୟସରେ ଲୋକମାନେ କଳିରେ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରନ୍ତି; ସେମାନେ ଶକ୍ତି ଓ ବଳରେ ଦୁର୍ବଳ, ଅଧର୍ମୀ, ବହୁତ କ୍ରୋଧୀ ଓ ପାପୀ ହୁଅନ୍ତି ।