ପୃଥିବୀରେ ଯେଉଁମାନେ ଅନ୍ୟ ଲୋକରେ ବସବାସ କରୁଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ସମ୍ବନ୍ଧୀମାନେ ଯଦି ଏଠାରେ ନାମ ଏବଂ ବଂଶ ଉଲ୍ଲେଖ କରି ତିନିଟି ପିଣ୍ଡ ଦାନ କରନ୍ତି, ସେହି ଉପହାରଗୁଡିକ ଏହି ବିଧିରେ ପିତୃଲୋକରେ ବସିଥିବା ପିତୃମାନଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରେ। ଯେଉଁମାନେ ଏହି ଉପହାର ଦାନ ନାହିଁ ପାଇଛନ୍ତି, ଏବଂ ପାଞ୍ଚ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଯନ୍ତ୍ରଣାର ସ୍ଥାନରେ ବିଲିନ୍ ହୋଇଛନ୍ତି, ଏବଂ ଶେଷରେ ଅଚଳ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନେଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଜ କର୍ମାନୁସାରେ ଏହି ଫଳ ଭୋଗ କରନ୍ତି। ପ୍ରାଣୀ ଜନ୍ମର ଅନେକ ରୂପ ଏବଂ ପ୍ରଜାତି ମଧ୍ୟରେ, ସେମାନେ ଯେଉଁ ଗର୍ଭରେ ଯେଉଁ ଖାଦ୍ୟ ପାନ୍ତି, ସେହି ଗର୍ଭରେ ଏହି ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଯେତେବେଳେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କ୍ରିୟା ନିୟମାନୁସାରେ ଯୋଗ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ଉପଯୁକ୍ତ ସମୟରେ ଦିଆଯାଇଥାଏ, ସେହି ଦାନ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରେ; ସେମାନେ ଯେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି, ସେଉଁଠି ଏହି ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଯେପରିକି ଏକ ବଛୁଆ ହାରାଯାଇଥିବା ଗାଁ ମଧ୍ୟରେ ନିଜ ମାଆକୁ ଚିହ୍ନିବାକୁ ସମର୍ଥ ହୁଏ, ଏହିପରି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କ୍ରିୟାର ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଉପହାର ନିଜ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରାଯାଏ। ମନୁ ଏହିପରି ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି ଯେ ଦୋଷ ନଥିବା ଏବଂ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ କରାଯାଇଥିବା ଶ୍ରାଦ୍ଧ କ୍ରିୟା ଫଳଦାୟୀ ହୁଏ; ସନତ୍କୁମାର ମଧ୍ୟ ଦିବ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ଏହି କଥା କହିଥିଲେ। ଯେଉଁମାନେ ପିତୃମାନଙ୍କର ଆଗମନ ଏବଂ ପ୍ରସ୍ଥାନ ଜାଣିଛନ୍ତି, ଏବଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧର ଫଳ ପ୍ରାପ୍ତି ନିମିତ୍ତେ କହନ୍ତି: କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ ପିତୃମାନଙ୍କର ଉପକୃତି ପାଇଁ, ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ସ୍ୱପ୍ନ ଏବଂ ରାତି ପାଇଁ। ଏହିପରି, ପିତୃମାନେ ଦେବତା ଏବଂ ଦେବତାମାନେ ପିତୃ; ସେମାନେ ପରସ୍ପର ଶ୍ରେଷ୍ଠତାରେ ଦେବତା ଏବଂ ପିତୃ ଭାବେ ଉପସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି। ପିତୃମାନେ ଦେବତା ଏବଂ ମାନବମାନେ ମଧ୍ୟ ପିତୃ; ଏହିପରି ପିତା, ପ୍ରପିତା, ଏବଂ ପ୍ରପ୍ରପିତା ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି। ଏପରି, ଶୋମା ପିତୃମାନଙ୍କର ଏକ ବିଶେଷ ଅଞ୍ଚଳ ଏବଂ ତାଙ୍କର ମହାତ୍ମ୍ୟ ପୁରାଣରେ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି। ଏହି ଭାବରେ, ଶୋମା, ସୂର୍ୟ, ଏବଂ ଏଇଲ ଏକତ୍ୱର ବିବରଣ ଦିଆଯାଇଛି; ଶ୍ରଦ୍ଧା ଦ୍ୱାରା ପିତୃମାନଙ୍କର ପ୍ରାପ୍ତି ଏବଂ ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ହୁଏ। ପର୍ବ ପାଳନ ଏବଂ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଅଞ୍ଚଳ ଅପେକ୍ଷା କ୍ଷିପ୍ର ବିବରଣ ଦିଆଯାଇଛି; ଏହି ଅବିନାଶୀ ସୃଷ୍ଟିର ବିବରଣ ଏହିପରି। ସମସ୍ତ ବିକୃତିର ଅଂଶିକ ବିବରଣ ଦିଆଯାଇଛି; ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଏହାକୁ ଗଣନା କରିପାରିବା ଅଶକ୍ୟ, କିନ୍ତୁ ଯେଉଁମାନେ ଶ୍ରେୟସ୍ ଚାହାନ୍ତି ସେମାନେ ଏହାକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା କରିବା ଉଚିତ। ଦେବତା ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବଙ୍କ ଏହି ସୃଷ୍ଟିର ବିସ୍ତୃତ ବିବରଣ ଏବଂ କ୍ରମ ମୁଁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଛି; ଏଠାରେ ଆଉ କଣ କହିବି? ପୂର୍ବ ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ବ୍ୟବଧିରେ ଘଟିଥିବା ଚାରି ଯୁଗର ସ୍୵ାଭାବିକ ଗଣନା ଏବଂ ବିସ୍ତୃତ ବିବରଣ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ। ପୃଥିବୀ ଏବଂ ଆକାଶ ସଂପର୍କରେ ପୂର୍ବରୁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଛି; ଏବେ ଚାରି ଯୁଗର ମାପ, ଗଣନା ଏବଂ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିବରଣ କହିବି। ଲୋକୀୟ ମାପ ଅନୁସାରେ ଏକ ମାନବ ବର୍ଷ ହୁଏ; ଏହି ଗଣନା ଦ୍ୱାରା ଚାରି ଯୁଗର ସମୟ ଏବଂ ମାପ ଏବଂ ଏହି ନିମେଷ ଦ୍ୱାରା ଏହାର ବିବରଣ କରିବି। ପନ୍ଦର ନିମେଷ ଏକ କାଷ୍ଠା ହୁଏ; ତିରିଶି କାଷ୍ଠା ଏକ କଳା; ତିରିଶି କଳା ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତା; ଏମିତି ତିରିଶି ମୁହୂର୍ତ୍ତା ଏକ ଦିନ ଏବଂ ରାତି ହୁଏ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦିନ ଏବଂ ରାତିକୁ ମାନବମାନେ ପାଇଁ ବିଭକ୍ତ କରେ; ରାତି ପ୍ରାଣୀମାନେ ଶୁଅନ୍ତି, ଦିନ କାର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ କର୍ମ ପାଇଁ। ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଏକ ଦିନ ଏବଂ ରାତି ଏକ ମାସ ହୁଏ; ଏହି ଭାଗରେ କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ ତାଙ୍କର ଦିନ, ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ତାଙ୍କର ଶୟନ ରାତି। ତିରିଶି ମାନବ ମାସ ଏକ ପିତୃମାସ ହୁଏ; ତିନି ଶତ ଷାଠି ମାସ ଏକ ପିତୃବର୍ଷ, ଏହା ମାନବ ଗଣନା ଅନୁସାରେ। ମାନବ ମାପ ଅନୁସାରେ ଏକ ଶତ ବର୍ଷ ଗଣାଯାଏ; ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଏହି ତିନି ବର୍ଷ ଏବଂ ବାରୋଟି ମାସ ହୁଏ, ପିତୃ ଗଣନା ଅନୁସାରେ। ଲୋକୀୟ ମାପରେ ଏହି ବର୍ଷ ମାନବ ବର୍ଷ ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ; ଏହି ଦିବ୍ୟ ଦିନ ଏବଂ ରାତି ଏହିପରି ବେଦ ଧର୍ମରେ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି। ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ଏକ ଦିନ ଏବଂ ରାତି ଏକ ବର୍ଷ ହୁଏ; ଏହି ଭାଗରେ ଦିନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉତ୍ତରାୟଣରେ ଚଳିବା ଦିନ, ରାତି ଦକ୍ଷିଣାୟଣରେ; ଏହି ପରି ଦିବ୍ୟ ଦିନ ଏବଂ ରାତି ଗଣାଯାଏ। ତିରିଶି ଦିବ୍ୟ ବର୍ଷ ଏକ ଦିବ୍ୟ ମାସ ହୁଏ; ଏକଶତ ମାନବ ବର୍ଷ ତିନି ଦିବ୍ୟ ମାସ; ଏହି ଗଣନା ଦିବ୍ୟ ନିୟମ ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ। ତିନି ଶତ ଷାଠି ବର୍ଷ ଏବଂ ଷାଠି ଅଧିକ ଏକ ଦିବ୍ୟ ବର୍ଷ ହୁଏ, ଏହା ମାନବ ଗଣନା ଅନୁସାରେ। ତିନି ହଜାର ମାନବ ବର୍ଷ ଏବଂ ତିସି ଅଧିକ ଏକ ସପ୍ତ ଋଷି ବର୍ଷ ହୁଏ। ନଅ ହଜାର ମାନବ ବର୍ଷ ଏବଂ ନଅଯିଏ ଅଧିକ ଏକ ଧ୍ରୁବ ବର୍ଷ ହୁଏ। ଛତିଶ ହଜାର ମାନବ ବର୍ଷ ଏବଂ ଷାଠି ହଜାର ଅଧିକ ଏକ ଦିବ୍ୟ ହଜାର ବର୍ଷ ହୁଏ; ଯେଉଁମାନେ ଗଣନା ଜାଣନ୍ତି ସେମାନେ ଏହିପରି କହନ୍ତି। ଏହିପରି ଋଷିମାନେ ଦିବ୍ୟ ମାପ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଗଣନା କଥା କହିଛନ୍ତି; ଦିବ୍ୟ ମାପ ଦ୍ୱାରା ଯୁଗର ନିୟମ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ହୁଏ। ଭାରତ ଭୂମିରେ ଋଷିମାନେ ଚାରି ଯୁଗର ବିବରଣ କରିଛନ୍ତି: କୃତ, ତ୍ରେତା, ଦ୍ୱାପର, ଏବଂ କଳି; ଏହି ଚାରି ଯୁଗର ଗଣନା ଏହିପରି। ପ୍ରଥମେ କୃତ ଯୁଗ, ତାପରେ ତ୍ରେତା, ତାପରେ ଦ୍ୱାପର, ଶେଷରେ କଳି; ଏହି ଚାରି ଯୁଗ ଏହି କ୍ରମରେ ହୁଏ। କୃତ ଯୁଗର ଚାରି ହଜାର ବର୍ଷ ହୁଏ; ଏହି ଯୁଗର ଉଷା ଏବଂ ସନ୍ଧ୍ୟା ଦୁହିଁ ଏକାକା ଦୀର୍ଘତାରେ ଅଛି। ଅନ୍ୟ ତିନି ଯୁଗର ଉଷା ଏବଂ ସନ୍ଧ୍ୟା ସହିତ, ତାଙ୍କର ହଜାର ଏବଂ ଶତ ଏକ ଚତୁର୍ଥାଂଶ କମିଯାଏ। ଯୁଗ ଗଣନା ଜାଣିଥିବା ମନ୍ୟମାନେ କହନ୍ତି ତ୍ରେତା ଯୁଗ ତିନି ହଜାର ବର୍ଷ; ତାହାର ଉଷା ଏବଂ ସନ୍ଧ୍ୟା ତିନି ଶତ ବର୍ଷ, ଏବଂ ସନ୍ଧ୍ୟା ଭାଗ ଏହି ସନ୍ଧ୍ୟାର ସମାନ। ଦ୍ୱାପର ଯୁଗ ଦୁଇ ହଜାର ବର୍ଷ, ଚାରି ଶତ ବର୍ଷ ଏହି ସନ୍ଧ୍ୟା ଭାଗ; କଳି ଯୁଗ ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ, ଦୁଇ ଶତ ବର୍ଷ ଏହି ସନ୍ଧ୍ୟା ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଭାଗ।